/فعالیت هنری کارگردانی به رنگ ارغوان/

رکورداری که به فجر ۳۱ نرسید

خبرگزاری پانا:ابراهیم حاتمی کیا فعالیت سینمایی خود را با ساختن فیلم های کوتاه در سال ۱۳۵۹ شروع کرد؛ یعنی زمانی که ۱۹ ساله بود. با ساختن فیلم هویت (۱۳۶۵) خود را به عنوان فیلم سازی متعلق به جبهه و جنگ معرفی کرد.

کد مطلب: ۴۱۱۶۰
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، ابراهیم حاتمی کیا فعالیت سینمایی خود را با ساختن فیلم های کوتاه در سال ۱۳۵۹ شروع کرد؛ یعنی زمانی که ۱۹ ساله بود. با ساختن فیلم هویت (۱۳۶۵) خود را به عنوان فیلم سازی متعلق به جبهه و جنگ معرفی کرد، و سپس با ساختن فیلم های دیده بان (۱۳۶۷)، مهاجر (۱۳۶۸) و وصل نیکان (۱۳۷۰)، فیلم هایی که همگی مضامین جنگی داشتند، نام خود را به عنوان فیلم سازی صاحب سبک تثبیت کرد. او تحصیلات سینمایی اش را در نیمه راه متوقف کرد و برای رسیدن به سینمای مورد نظرش، یعنی نمایش ایثار و فداکاری و ساده دلی و صدق و صفای رزمندگان و سربازان، حضور عینی و عملی در جبهه و جنگ را تجربه کرد. به همین دلیل در نخستین فیلم های او معنی (یا مضمون) بر صورت (یا فرم) سینمایی ارجحیت دارد.

فیلم هویت به تعبیر خود حاتمی کیا به یک نیروی مافوق انسانی، نیرویی که درک آن از قوه شناخت انسان خارج است، مربوط می شود. روابط آدم ها در هویت براساس منطق زندگی روزمره تنظیم نشده است، و آدم اصلی فیلم و تحول درونی شخصیت او بیننده نکته بین را مجاب نمی کند.

دیده بان اگرچه در امتداد منطق داستانی هویت پیش می رود، قدرت استعداد حاتمی کیا را در ارائه تصویرهای حساس و شورانگیز صحنه های جنگ نشان می دهد. تلفیق موسیقی و کلام در دیده بان و تأکید بر صداهای زمینه تصویر - حرکت فردی و دسته جمعی رزمندگان و انفجار گلوله های توپ و خمپاره - عوامل موثر در شکل گیری ساختار بصری فیلم شمرده می شوند.

حاتمی کیا پس از دیده بان فیلم مهاجر را ساخت، که نشان دهنده ذوق ورزی و آزمایش گری او است. فیلم ساز در پی آن است تا حال و هوای عارفانه و منبع فیض معنویت آدم هایی را نشان بدهد که خود را با تمام وجود وقف جبهه های جنگ کرده اند. در واقع مهاجر یک فیلم جنگی غیرمتعارف است که در آن کم تر نشانی از خشم و خون و کین، که معمول فیلم های جنگی است، دیده می شود.

چهارمین فیلم حاتمی کیا، وصل نیکان، امتیاز چشم گیری نسبت به دو فیلم قبلی او ندارد؛ شاید به این دلیل که حاتمی کیا از مکان و فضای مورد علاقه اش، یعنی جبهه و جنگ فاصله گرفته است.

از کرخه تا راین (۱۳۷۱) فیلمی بیرون از صحنه های شکفت و دهشت بار جنگ، اما اثری است مربوط به رزمندگان و با توفیقی بسیار چشم گیر. فیلم مضمونی تلخ و ملودراماتیک دارد و این مضمون را بینندگان بسیاری ستودند و منتقدان تأیید کردند. (مجموعه ای که از این فیلم ساخته و در تلویزیون به نمایش درآمد فاقد بسیاری از صحنه هایی است که در فیلم سینمایی دیده شده است).

حاتمی کیا در سال ۱۳۷۲ فیلم خاکستر سبز را ساخت، و سپس دو فیلم بوی پیرهن یوسف و برج مینو را در سال ۱۳۷۴ عرضه کرد. هر سه فیلم در کارنامه سینمایی حا تمی کیا تحول چشم گیر و نقطه عطف شورانگیزی را نشان می دهند؛ به این معنی که فیلم ساز هر لحظه و عنصر فیلم خود را با فراست و ظرافت طبع ساخته و پرداخته است.

خاکستر سبز بیش از آن که فیلمی درباره جنگ و سیاست باشد، اثری است درباره نفس زندگی و ستایش عشق، و بوی پیرهن یوسف درباره انتظار و منتظران است؛ برخی به انتظار خود باور دارند و برخی ناباورند، یا با تردید انتظار می کشند. در برج مینو، که آزمایش گری در صناعت و نوآوری در ساختار نمایشی آن چشم گیر است، درآمیختن تهورآمیز واقعیت و خیال و گذشته و حال، فیلم را به اثر نمایشی جذابی تبدیل کرده است. پرهیز حاتمی کیا، یا تدوین گر فیلمش بهرام بیضایی، از نمایش زمان گذشته به شیوه مرسوم و متعارف و تداخل زمان حال با آنچه در زمان گذشته روی داده است شگردی است جذاب و بدیع که با معنی و شکل و صورت فیلم کاملا هم آهنگ از کار درآمده است.

آژانس شیشه ای (۱۳۷۶) به دلیل مواضع سیاسی اش حتی بسیاری از موافقان و دوستداران حاتمی کیا و آثارش را شگفت زده و سرگردان کرد. پاره ای از منتقدان در بحث های خود، به اعتراض، ساخت و پرداخت حرفه ای فیلم را نادیده گرفتند و به «مضمون و جهت گیری» فیلم تاختند، و به اشاره از باطل بودن «تهدید و ارعاب» در «جامعه مدنی» سخن گفتند.

حاتمی کیا در روبان قرمز (۱۳۷۷) راهی کاملاً متفاوت از آژانس شیشه ای در پیش گرفت، و به همان مسیر قبلی خود بازگشت. راست این است که او فیلم ساز منعطفی است و از این تا آن فیلم خود نسبت به ماجراهای حول و حوش خود عکس العمل نشان می دهد. هر از چند گاهی در یک سوی مسیر، رو به جلو یا عقب، می ایستد و هر بار هم با قاطعیت رأی خود را درباره مسایل اجتماعی اعلام می کند؛ رأیی که قطعیت آن تاریخ مصرف دارد و بازتاب ماجراها و جریان های روز جامعه است؛ گاه مهربان است و شعار عشق و دوستی سر می دهد و گاه دچار کج خلقی می شود و با داوری های تند و تیز خود درباره دوستان و رقیبان و مسایل جاری چنان مطلق خیر و شری می سازد که حتی در نخستین فیلم های خود نیز از چنان دیدگاه و نگرشی به دور بوده است.

ماجراهایی که پس از ساختن فیلم موج مرده (۱۳۷۹) بر سر او آوردند، یا خودش بر سر خود آورد، و حرف هایی که پس از توقیف فیلم در جلسه مطبوعاتی نوزدهمین جشنواره فیلم فجر زد شاهد مثالی بر این مدعا است. گفت: عده ای نظامی در «روایت فتح»، که فیلمش را با سرمایه آن ها ساخته، موج مرده را با اعمال نظرهای خود مثله کرده اند.

ارتفاع پست فیلم دیگری بود که توانست حاتمی کیار را بار دیگر بر سر زبانها بی اندازد هرچند که این فیلم از نظر منتقدان در اندازه کارگردان پر آوازه کشور نبود.

ورود حاتمی کیا به تلویزیون موج دیگری برای منتقدان و اصحاب رسانه بود ولی نمایش خاک سرخ با حضور پرویز پرستویی و مهتاب کرامتی نشان داد این کارگردان نه تنها در سینما بلکه در رسانه ملی نیز حرفایی برای گفتن دارد.

به نام پدر، به رنگ ارغوان، دعوت، گزارش یک جشن و سریال حلقه سبز از دیگر کارهای حاتمی کیا در دهه ۸۰ بود تا این کارگردان دفاع مقدس بتواند در تمام زمینه ها به غیر از جنگ نیز نام خود را ثبت کند و امسال در ۳۱ جشنواره فیلم فجر حاتمی کیا که عنوان رکوردار حضور در جشنواره را دارد نتوانست فیلم جنجالی خود را به فجر ۳۱ برساند و این جشنواره امسال بدون حضور کارگردان ارغوانی برگزار خواهد شد و شاید این عدم حضور بتواند جای خالی بزرگان را در سینما بیش از پیش نشان دهد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار