در نخستین روز نشستهای تخصصی شبکهسازی تشکلهای فرهنگی کودک و نوجوان مطرح شد
از «حافظه جمعی» مروجان تا «نهاد ملی کودک»
تهران (پانا) - نخستین روز نشستهای تخصصی شبکهسازی تشکلهای فرهنگی کودک و نوجوان با حضور نمایندگان تشکلها و نهادهای فعال این حوزه در سرای قلم برگزار شد؛ نشستی که در آن سخنرانان بر ضرورت ایجاد ارتباط مؤثر میان مجموعههای فرهنگی، انتقال تجربهها، تقویت فعالیتهای شهرستانی و شکلگیری سازوکاری برای هماهنگی ملی تأکید کردند.
این نشست همزمان با هفته کتاب برگزار شد و نمایندگان ۹ تشکل و مجموعه فرهنگی در آن حضور داشتند. انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، انجمن مروجان کتاب کودک و نوجوان، شورای کتاب کودک، انجمن تخصصی کودک و رسانه و کانون تئاتر کودک و نوجوان خانه تئاتر از جمله مجموعههای حاضر در این نشست بودند. نشستهای تخصصی شبکهسازی قرار است طی دو روز، ۲۶ و ۲۷ آبان، ادامه داشته باشد.
در ابتدای این نشست، موضوع ضرورت شکلگیری ارتباط میان تشکلهای فعال حوزه کودک و نوجوان و استفاده از ظرفیتهای مشترک آنها مطرح شد. شرکتکنندگان با اشاره به تجربههای پیشین در زمینه گردهمآوردن مجموعههای فرهنگی، بر این نکته تأکید کردند که همکاری میان تشکلها نباید به برگزاری چند جلسه محدود بماند و لازم است به برنامهای مستمر و عملیاتی تبدیل شود.
محسنیفرد: تجربههای تشکلها نباید با توقف فعالیت یک مجموعه از بین برود
زهرا محسنیفرد، نماینده انجمن مروجان کتاب کودک و نوجوان، با اشاره به تجربه فعالیتهای این انجمن در مناطق مختلف کشور گفت: بخشی از ظرفیت تشکلهای فرهنگی در تجربههایی قرار دارد که طی سالها و در جریان فعالیتهای میدانی به دست آمده است؛ تجربههایی که اگر ثبت و به مجموعههای دیگر منتقل نشوند، ممکن است با توقف فعالیت یک گروه از بین بروند.
وی افزود: فعالیت در استانهایی مانند کهگیلویه و بویراحمد و سیستان و بلوچستان نشان داده است که تشکلها میتوانند با شناخت ظرفیتهای محلی و استفاده از تجربه یکدیگر، فعالیتهای مؤثرتری داشته باشند. به همین دلیل، شبکهسازی نباید به معنای ادغام تشکلها یا از بین رفتن هویت مستقل آنها باشد، بلکه باید زمینهای برای همکاری و تقویت توان مجموعهها فراهم کند.
محسنیفرد با تأکید بر اهمیت مشارکت کودکان و نوجوانان در برنامههای فرهنگی بیان کرد: لازم است به جای آنکه صرفاً برای کودکان و نوجوانان برنامهریزی کنیم، زمینه حضور و مشارکت خود آنها را در فعالیتها فراهم کنیم. کتاب و ترویج کتابخوانی نیز میتواند یکی از محورهای مشترک برای همکاری تشکلهای فعال این حوزه باشد.
نگینی: پیشنهاد تشکیل نهاد ملی کودک همچنان بلاتکلیف است
کاووس نگینی نیز با اشاره به سابقه بررسی وضعیت نهادهای فعال در حوزه کودک و نوجوان گفت: در سال ۱۳۹۲ مطالعهای با همکاری دانشگاه تهران و مؤسسه رحمان درباره وضعیت نهادهای مرتبط با کودکان انجام شد که در آن زمان ۵۴ مجموعه شناسایی شده بودند؛ تعداد این نهادها در بررسیهای بعدی به ۶۴ مجموعه رسید، اما همچنان ارتباط و هماهنگی مؤثری میان بسیاری از آنها وجود ندارد.
وی افزود: در این بررسی، تجربه کشورهای مختلف از جمله انگلستان، دانمارک، مصر، ترکیه و هند مورد توجه قرار گرفت و دیدگاههای حدود ۴۰ کارشناس نیز در فرایند مطالعه بررسی شد. یکی از پیشنهادهای مطرحشده، تشکیل نهادی ملی برای هماهنگی فعالیتهای مرتبط با کودک و نوجوان بود تا موضوعات این حوزه با نگاه جامعتری دنبال شود.
نگینی با بیان اینکه پیشنهاد تشکیل چنین نهادی هنوز به نتیجه نرسیده است، گفت: در صورت فراهم نشدن زمینه تشکیل یک نهاد ملی با مشارکت بخشهای مختلف، میتوان ائتلافی از تشکلهای غیردولتی فعال در حوزه کودک و نوجوان ایجاد کرد تا دستکم بخشی از خلأ هماهنگی میان مجموعهها برطرف شود.
وی همچنین بر ضرورت انتشار گزارش سالانه وضعیت کودکان تأکید کرد و افزود: برای برنامهریزی دقیق در این حوزه، لازم است وضعیت کودکان بهصورت مستمر بررسی و اطلاعات مربوط به مسائل و نیازهای آنان در اختیار نهادهای تصمیمگیر و مجموعههای فعال قرار گیرد.
محسنی: مانع شبکهسازی فقط کمبود امکانات نیست
مهدی محسنی، معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران، با اشاره به موانع شکلگیری همکاری میان مجموعههای فرهنگی گفت: شبکهسازی صرفاً با کنار هم قرار گرفتن چند تشکل اتفاق نمیافتد و برای رسیدن به همکاری مؤثر، باید موانع تاریخی، فرهنگی و درونسازمانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: ادبیات کودک و نوجوان در کشور از ظرفیت و پیشینه قابل توجهی برخوردار است، اما برای استفاده بهتر از این ظرفیت، باید ارتباط میان فعالان این حوزه تقویت شود. تجربه رویدادهای بینالمللی، از جمله جشنواره بولونیا، نشان میدهد که ارتباط و همکاری میان بخشهای مختلف میتواند به دیدهشدن آثار و توسعه فعالیتهای فرهنگی کمک کند.
محسنی با اشاره به برنامههای پیشبینیشده برای سال ۱۴۰۶ در حوزه کتاب کودک گفت: برگزاری جشنوارهها و رویدادهای مرتبط با کتاب کودک میتواند فرصتی برای معرفی آثار و ایجاد ارتباط میان فعالان این حوزه باشد، اما در کنار برگزاری رویدادها، باید به تقویت شبکههای همکاری و توان اجرایی مجموعهها نیز توجه کرد.
وی ادامه داد: شبکهسازی و توان اجرایی دو بخش مکمل یکدیگرند. تشکلها برای فعالیت مؤثرتر به مهارتهای تخصصی، شناخت دقیق مسائل و آگاهی از ظرفیتهای اقتصادی و فرهنگی نیاز دارند. همچنین باید وضعیت کودکان بهطور مستمر رصد شود و همکاری میان حوزههایی مانند کتاب و اسباببازی گسترش پیدا کند.
محسنی با تأکید بر اهمیت نگاه انتقادی در فعالیتهای فرهنگی بیان کرد: برنامههای مربوط به کودک و نوجوان باید بهگونهای طراحی شوند که زمینه رشد تفکر نقادانه و مشارکت فعال کودکان را فراهم کنند.
امینی: ثبت تجربهها فعالیتهای فرهنگی را حرفهایتر میکند
اسماعیل امینی نیز با اشاره به ضرورت ثبت تجربههای فعالان حوزه فرهنگ گفت: فعالیتهای فرهنگی تنها یک بُعد اجرایی ندارند و باید از جنبههای اجتماعی و حرفهای نیز به آنها توجه کرد. شکلگیری همکاری پایدار میان تشکلها به اعتماد متقابل نیاز دارد و این اعتماد زمانی تقویت میشود که تجربهها و دستاوردهای مجموعهها بهدرستی ثبت و در اختیار دیگران قرار گیرد.
وی افزود: تجربههای نویسندگان، مترجمان، تصویرگران و دیگر فعالان حوزه کتاب میتواند در قالب مستندات و گزارشهای تخصصی ثبت شود تا این دانش با تغییر افراد یا توقف فعالیت یک مجموعه از بین نرود. حتی میتوان زمینه بررسی و مطالعه دانشگاهی این تجربهها را فراهم کرد تا فعالیتهای فرهنگی از پشتوانه علمی و حرفهای بیشتری برخوردار شوند.
امینی با اشاره به تفاوت شرایط فعالیت در تهران و شهرستانها بیان کرد: نباید همه ظرفیتها و امکانات در پایتخت متمرکز شود و لازم است تجربهها و توانمندیهای فعالان فرهنگی در استانها نیز دیده شود. ارتباط با ایرانیان خارج از کشور و توجه به زمینههای مشترک فرهنگی نیز میتواند در تقویت احساس تعلق ملی و گسترش ارتباطات فرهنگی مؤثر باشد.
نخستین روز نشستهای تخصصی شبکهسازی تشکلهای فرهنگی کودک و نوجوان در حالی به پایان رسید که سخنرانان، با وجود تفاوت در حوزه فعالیت و تجربههای خود، بر چند مسئله مشترک تأکید داشتند: ضرورت عبور از فعالیتهای پراکنده، ثبت و انتقال تجربهها، تقویت ارتباط میان تشکلها و ایجاد سازوکاری برای پیگیری مسائل کلان کودکان و نوجوانان. قرار است در روز دوم این نشستها، راههای عملیتر همکاری و استفاده از ظرفیتهای مشترک مجموعههای حاضر بررسی شود.
رها اردشیری
ارسال دیدگاه