اقتصاد نقره‌ای و هوش مصنوعی راهبرد جدید سالمندی است

رئیس سازمان بهزیستی کشور و دبیر شورای ملی سالمندان در دیدار با جیانگ وی، رئیس کمیته ملی سالمندان چین و معاون وزیر امور مدنی این کشور، بر ضرورت توسعه همکاری‌های دوجانبه در حوزه سالمندی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، توسعه اقتصاد نقره‌ای و تبادل تجربیات دو کشور در زمینه مراقبت‌های جامع و پایدار از سالمندان تأکید کرد.

این دیدار در حاشیه کنگره بین‌المللی آسیا و اقیانوسیه درباره مسائل جمعیت در شهر هانگژو چین برگزار شد و طی آن، دستاورد‌های ایران در حوزه سالمندی، خدمات حمایتی و توان‌بخشی، مدیریت بحران و خدمات پس از بحران تشریح شد.

حسینی با قدردانی از میزبانی چین و برگزاری کنگره بین‌المللی آسیا و اقیانوسیه در حوزه سالمندی گفت: سالمندی جمعیت به‌خودی‌خود نشانه پویایی اجتماعی، افزایش امید به زندگی و بهبود شاخص‌های حیاتی جامعه است؛ اما مسئله اصلی، میزان آمادگی ساختار‌های اجتماعی، اقتصادی وخدماتی برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های این جمعیت است.

وی با اشاره به اینکه حدود ۱۳ درصد جمعیت ایران را سالمندان تشکیل می‌دهند، افزود: ایران با سرعت قابل‌توجهی در حال ورود به مرحله سالمندی جمعیت است و همین شتاب، ضرورت برنامه‌ریزی جامع و چندبعدی برای تأمین نیاز‌های سالمندان را دوچندان می‌کند.

تشریح خدمات حمایتی به سالمندان در شرایط بحران

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اقدامات حمایتی در جریان دفاع مقدس‌های ۱۲روزه، ۴۰روزه و پس از آن گفت: در این شرایط، مجموعه‌ای از خدمات روان‌شناختی، اجتماعی، توان‌بخشی و معیشتی برای حمایت از مردم و گروه‌های هدف ارائه شد که سالمندان نیز بخش مهمی از جامعه بهره‌مند از این خدمات بودند.

وی افزود: ارائه خدمات مشاوره رایگان از طریق خط ۱۴۸۰، فعالیت اورژانس اجتماعی با شماره ۱۲۳ و بهره‌گیری از ظرفیت مراکز مشاوره از جمله اقداماتی بود که در این دوره دنبال شد. همچنین شبکه داوطلبان اجتماع‌محور، خدمات توان‌بخشی مبتنی بر جامعه (CBR)، طرح سلام، حدود ۹۰۰ مرکز مهر گفت‌و‌گو، پاتوق‌های سالمندی و خانه‌های محله در ارائه حمایت‌های اجتماعی نقش داشتند. ایجاد سه‌هزار فرصت شغلی، رسیدگی به وضعیت ۲۹۰۰ واحد مسکونی، ارائه ۴۸۰ هزار خدمت مشاوره‌ای، ۲۵ هزار خدمت اورژانس اجتماعی، انجام ۴۱ هزار اقدام توان‌بخشی و توزیع ۷۰۰ هزار بسته معیشتی از جمله اقدامات انجام‌شده در این دوره بوده است.

وی به ظرفیت خدمات تخصصی سالمندی اشاره کرد و گفت: خدمات توان‌بخشی روزانه در ۱۶۴ مرکز، خدمات شبانه‌روزی در ۳۱۵ مرکز و مراقبت و ویزیت در منزل در ۴۴۰ مرکز ارائه می‌شود. بر اساس آمار اعلام‌شده، این خدمات به حدود ۳۰ هزار سالمند ارائه شده و ۲۲ هزار مورد از خدمات نیز به ویزیت در منزل اختصاص داشته است. تأمین وسایل کمک‌توان‌بخشی، اقلام بهداشتی، اندام مصنوعی و خرید خدمات توان‌پزشکی برای ۷۰ هزار سالمند در سال گذشته انجام شده و پرداخت کمک‌هزینه معیشت و حق پرستاری به ۱۴۰ هزار نفر نیز در جریان است.

حسینی از قرار گرفتن اجرای مدل آیکوپ با هدف توسعه مراقبت‌های مستمر و جامع در دستور کار خبر داد.

وی نتایج پیمایش ملی سنجش نگرش مردم ایران به سالمندی را تشریح کرد و گفت: این پیمایش با مشارکت ۲۲۷۹ نفر و میانگین سنی ۴۷ سال انجام شده است. بر اساس نتایج این مطالعه، میانگین سن ادراک‌شده برای آغاز سالمندی ۵۴.۲۳ سال بوده است که ۶۵ درصد پاسخ‌گویان، آغاز سالمندی را از ۵۵سالگی به بعد در نظر گرفته‌اند.

حسینی با اشاره به برخی یافته‌های اجتماعی این پیمایش افزود: ۹۱.۳ درصد پاسخ‌گویان با این گزاره که سالمندشدن جمعیت اقتصاد کشور را با مشکل مواجه می‌کند، مخالف بوده‌اند. همچنین ۹۰ درصد با این دیدگاه که سالمندی باری بر دوش جامعه است، مخالفت کرده‌اند و حدود ۸۸ درصد نیز با زندگی سالمندان در آسایشگاه به‌جای زندگی در کنار خانواده موافق نبوده‌اند. ۸۷ درصد پاسخ‌گویان معتقدند سالمندان تمایل دارند فعالیت‌های مفید و کاری خود را ادامه دهند؛ در مقابل، ۷۴ درصد بر این باورند که احترام به سالمندان در جامعه کاهش یافته و ۸۱.۱ درصد نیز معتقدند خدمات متناسب با حق و نیاز سالمندان به آنان ارائه نمی‌شود. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد نگرش جامعه به سالمندی ترکیبی از احترام، نگرانی و برخی کلیشه‌های اجتماعی است. بنابراین، علاوه بر توسعه خدمات حمایتی، باید برای تقویت مشارکت.

توسعه اقتصاد نقره‌ای و اشتغال سالمندان

وی با تأکید بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های اقتصادی سالمندی گفت: توسعه اقتصاد نقره‌ای، تدوین نقشه جامع این حوزه، طراحی نقشه اشتغال سالمندان و راه‌اندازی مجمع بین‌المللی اقتصاد نقره‌ای از جمله محور‌هایی است که در ایران دنبال می‌شود. همچنین طرح هزار میدان، هزار بازار از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با هدف معرفی و عرضه محصولات، توانمندی‌ها و دستاورد‌های شغلی سالمندان در محلات اجرا می‌شود. توسعه شبکه داوطلبان، مراکز مهر گفت‌و‌گو و پاتوق‌های سالمندی نیز در راستای افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت ارتباطات محله‌محور دنبال می‌شود.

به گفته وی، توسعه سازوکار بانک زمان برای ثبت و مبادله خدمات داوطلبانه، برندسازی اقتصاد نقره‌ای، گسترش مسکن و اشتغال سالمندان و الگوبرداری از محیط‌های دوستدار سالمند، به‌ویژه روستا‌های سالمندی، از زمینه‌های مهم همکاری دو کشور است.

حسینی همچنین بر ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و سامانه‌های پایش سلامت از راه دور تأکید کرد و گفت: تجربیات چین در زمینه توسعه خانه‌های هوشمند، فراگیرسازی خدمات دیجیتال و استفاده از فناوری برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان می‌تواند در طراحی و توسعه خدمات سالمندی در ایران مورد استفاده قرار گیرد. تبادل تجربه درباره حمایت از سالمندان تنها، به‌ویژه زنان سالمند تنها، اجرای طرح‌های حمایتی مانند دست‌های مهربان، توسعه مراقبت‌های طولانی‌مدت و یکپارچه، دانشگاه‌های سالمندی و برنامه‌های اجتماع‌محور و محله‌گرا نیز از دیگر محور‌های پیشنهادی برای همکاری مشترک است.

در ادامه این نشست، جیانگ وی، رئیس کمیته ملی سالمندان چین و معاون وزیر امور مدنی این کشور، ضمن استقبال از حضور هیئت ایرانی و قدردانی از ارائه دستاورد‌های ایران، به تشریح بخشی از سیاست‌ها و برنامه‌های چین در حوزه سالمندی پرداخت.

وی با اشاره به سابقه بیش از ۲۰ ساله قانون حمایت از سالمندان در چین گفت: این قانون تاکنون سه بار به‌روزرسانی شده و ۳۷ دستگاه در حوزه اجرای سیاست‌ها و مسئولیت‌های مرتبط با سالمندان نقش دارند. استفاده از فناوری‌های نوین و ابزار‌های دیجیتال، تقویت خانواده‌محوری، آموزش خانواده‌ها، مناسب‌سازی محیط زندگی و فراهم‌کردن امکان دسترسی سالمندان به آموزش رایگان از جمله محور‌های سیاست‌گذاری این کشور است.

وی با تأکید بر ضرورت پوشش فراگیر خدمات سالمندی گفت: سیاست‌های این کشور بر آن استوار است که هیچ فردی در جامعه به دلیل سالمندی از خدمات مورد نیاز محروم نماند.

در این نشست، طرف چینی آمادگی خود را برای انتقال تجربیات در زمینه بانک زمان، خدمات دیجیتال، مراقبت‌های طولانی‌مدت و برنامه‌های حمایتی سالمندان به جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد. دو طرف همچنین بر اهمیت تداوم تبادل تجربیات و بهره‌گیری متقابل از ظرفیت‌های تخصصی برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان تأکید کردند.