حجت‌الاسلام حامد مبینی از برنامه‌های مدارس صدرا برای نقش‌آفرینی نوجوانان می‌گوید:
هفته نوجوان؛ از نیمکت مدرسه تا میدان مسئولیت
تهران (پانا) - نوجوانی فقط سال‌های درس خواندن و آماده شدن برای آینده نیست؛ دوره‌ای است که در آن، نگاه فرد به جهان شکل می‌گیرد، معیارهایش برای انتخاب ساخته می‌شود و نسبت خود را با جامعه و اتفاقات پیرامونش پیدا می‌کند. مدرسه در این میان، فقط محل آموزش نیست؛ می‌تواند فضایی باشد که نوجوان در آن مسئولیت‌پذیری را تجربه کند، برای باورهایش مبنا پیدا کند و نقش خود را در زندگی جمعی بشناسد.
حجت‌الاسلام حامد مبینی، رئیس سازمان مدارس صدرا، با تشریح برنامه‌های هفته نوجوان و محورهای بیست‌وسومین اجلاس مدیران این مدارس، از برنامه‌ریزی برای گسترش نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در فعالیت‌های آموزشی، تربیتی و اجتماعی خبر داد؛ رویکردی که از مشارکت در اداره مدرسه آغاز می‌شود و تا آموزش معارف دینی، شناخت تحولات تاریخی و پذیرش مسئولیت اجتماعی نوجوانان امتداد می‌یابد.
«سفیران مقاومت»؛ برنامه مدارس صدرا برای مشارکت دانش‌آموزان
مبینی با اشاره به برگزاری بیست‌وسومین اجلاس مدیران مدارس صدرا در مشهد، گفت: «در این اجلاس از مدیران خواسته شد برنامه‌های سال تحصیلی را متناسب با نقشی طراحی کنند که دانش‌آموزان قرار است ایفا کنند.» او افزود: «شعار امسال مدارس صدرا «مدرسه ایرانی، سنگر همدلی برای مبارزه با استکبار جهانی» است و قرار است فعالیت‌های مدرسه حول این شعار شکل بگیرد.»
به گفته او، یکی از برنامه‌هایی که در هفته نوجوان آغاز خواهد شد، تشکیل تشکل دانش‌آموزی «سفیران مقاومت» است. دانش‌آموزان عضو این تشکل، آموزش‌های مختلفی دریافت می‌کنند و پس از آن، زمینه راه‌اندازی فعالیت‌هایی مانند «کتابخانه مقاومت»، «هیئت مقاومت» و «رسانه مقاومت» در مدارس فراهم می‌شود.
رئیس سازمان مدارس صدرا با اشاره به برنامه تشکیل شورای دانش‌آموزی نیز تأکید کرد: «انتخابات شوراها، مطابق روال سال‌های گذشته، در همین ایام برگزار خواهد شد» تا دانش‌آموزان بتوانند در مدیریت مدرسه نقش داشته باشند.
برنامه دیگر مدارس صدرا، آغاز فعالیت مرکز اسلام ناب دانش‌آموزی در هر مدرسه است. مبینی توضیح داد که در همین راستا، کتاب «معارف بعثت نوجوان» هفته گذشته با حضور مسئولان آموزش‌وپرورش، سازمان تبلیغات اسلامی و مدیران مدارس صدرا رونمایی شد. همچنین قرار است طلاب مدارس در روزهای یازدهم و دوازدهم، آموزش مجازی مربوط به این برنامه را بگذرانند تا زمینه آغاز فعالیت مراکز اسلام ناب دانش‌آموزی فراهم شود.
وی هدف از این اقدام را اضافه شدن یک سیر محتوایی عمیق برای شکل‌گیری نظام فکری دانش‌آموزان به برنامه‌های امسال مدارس صدرا عنوان کرد.
اجلاس مدیران مدارس صدرا؛ از کلاس درس تا مسئولیت اجتماعی
مبینی درباره محورهای بیست‌وسومین اجلاس مدیران مدارس صدرا گفت: «بحث محوری اجلاس، شعار سال بود؛ اینکه اگر قرار است مدرسه به محیطی برای تربیت دانش‌آموزان مبارز تبدیل شود، چه طراحی‌هایی باید در ابعاد مختلف آن صورت بگیرد.»
به گفته او، در این اجلاس درباره چگونگی همراه کردن همکاران مدرسه، جهت‌دهی به تفکر دانش‌آموزان و نقش‌آفرینی آنان در عرصه‌های مختلف گفت‌وگو شد. حتی برنامه‌های آموزشی و علمی نیز از این منظر مورد توجه قرار گرفتند که چگونه می‌توان به علم‌آموزی دانش‌آموزان جهت داد تا آن را بخشی از مسئولیت و نقش‌آفرینی خود بدانند.
مبینی با اشاره به حضور مدیران مدارس علوم و معارف اسلامی از مجموعه‌های مختلف، از جمله مدارس شهید مطهری، مدارس دولتی مهارتی، مدارس دانشگاه آزاد و مدارس وابسته به حوزه، گفت: «در این اجلاس درباره این موضوع بحث شد که مدارس علوم و معارف اسلامی چگونه می‌توانند علاوه بر تربیت دانش‌آموزان خود، در هدایت و پیشبرد فعالیت‌های تربیتی و آموزشی سایر مدارس نیز نقش داشته باشند.»
وی معتقد است مدرسه‌ای که قرار است الگوی تراز باشد، باید دانش‌آموزانی تربیت کند که در کنار جدیت و هدفمندی در درس خواندن، به دیگران نیز توجه داشته باشند و در محله و شهر خود کنشگری کنند.
رئیس سازمان مدارس صدرا ادامه داد: «مأموریت مدارس معارفی نباید فقط به دانش‌آموزان خودشان محدود شود. هر مدرسه معارفی باید به سراغ مدارس دیگر برود؛ دانش‌آموزانش با دانش‌آموزان مدارس دیگر ارتباط برقرار کنند و مدیران نیز با مدیران سایر مدارس پیوند داشته باشند.»
به گفته مبینی، در کارگاه‌های مختلف درباره چگونگی ایفای این نقش، برنامه‌های لازم و محدوده پیشرانی مدارس معارفی در آموزش‌وپرورش، ساعت‌ها بحث و تبادل نظر صورت گرفت.
«معارف بعثت نوجوان»؛ تلاشی برای شکل‌گیری نظام فکری دانش‌آموزان
رئیس سازمان مدارس صدرا درباره اهداف تدوین کتاب «معارف بعثت نوجوان» توضیح داد که طراحی این اثر بر ضرورت تبیین معارف شیعی، انقلابی و تمدنی برای دانش‌آموزان استوار است.
وی با اشاره به سخنان پایانی رهبر شهید درباره آرایش تبلیغاتی دشمن گفت: «در کنار آرایش نظامی، آرایش تبلیغاتی نیز وجود دارد که می‌کوشد ذهن انسان‌ها را به سمت دیگری ببرد. در چنین شرایطی، باید معارف مورد نیاز دانش‌آموزان را تبیین کنیم.»
مبینی هدف کتاب را فراتر از انتقال مجموعه‌ای از اطلاعات دینی دانست و گفت: «اگر نوجوان قرار است به مرحله بعثت و برعهده گرفتن مسئولیت دیگران برسد، باید عمق فکری پیدا کند و معارفی بیاموزد که نظام فکری و ذهنی او را شکل دهد؛ به‌گونه‌ای که در موقعیت‌های حساس بداند چه کاری انجام دهد و چه کاری را انجام ندهد و بتواند این معارف را به دیگران منتقل کند.»
به گفته او، محتوای کتاب در ده گام تنظیم شده و موضوعاتی مانند معارف توحیدی، مباحث انقلابی و تمدنی و مسائل معنوی را در بر می‌گیرد. این سیر از مسائل روزمره نوجوان، مانند انتخاب‌های تحصیلی، تماشای فیلم و مواجهه با رسانه‌ها آغاز می‌شود و به این پرسش می‌رسد که معیار انتخاب‌های او چیست و این معیارها از کجا می‌آیند.
مبینی توضیح داد که کتاب با طرح مباحث تاریخی، تقابل دو جریان حق و باطل را بررسی می‌کند و سپس به موضوعاتی مانند ولایت الهی، ولایت شیطانی، تقابل انقلاب اسلامی با استکبار و تفاوت مبانی تمدن اسلامی و تمدن غرب می‌پردازد.
در ادامه این مسیر، خودآگاهی تاریخی، خودآگاهی فکری و خودشناسی نیز مطرح می‌شود تا دانش‌آموز بتواند ظرفیت‌های خود را برای نقش‌آفرینی بشناسد. به گفته مبینی، در بخش‌های پایانی کتاب، قالب‌های کنشگری و انتخاب‌هایی مانند انتخاب رشته تحصیلی و شغل مورد توجه قرار می‌گیرند تا نوجوان بتواند تصمیم‌هایش را بر اساس معیارهایی که در کتاب آموخته است، ارزیابی کند.
او تأکید کرد که مجموعه این مباحث قرار است مبنایی فکری در اختیار دانش‌آموز قرار دهد تا انتخاب‌های روزمره و مسیر آینده خود را در ارتباط با آرمان‌ها و مبانی فکری مطرح‌شده در این کتاب بسنجد.
تجربه مدارس صدرا از نقش‌آفرینی نوجوانان در میدان عمل
مبینی در ارزیابی برنامه‌های تربیتی سال‌های گذشته مدارس صدرا گفت: «مسئله اصلی این است که چه ادبیاتی به دانش‌آموزان منتقل شود؛ اینکه صرفاً به آنان گفته شود درس بخوانند یا برای شناخت نقش خود در جریان حق و مسئولیت‌پذیری آماده شوند.»
وی با اشاره به تجربه سال‌های اخیر و گسترش درگیری‌ها از جبهه مقاومت به ایران، گفت: «دانش‌آموزان مدارس صدرا در استان‌ها و شهرهای مختلف نقش‌های متعددی ایفا کرده‌اند.» به گفته او، پایگاه‌های اصلی برخی تجمع‌های شبانه دانش‌آموزی با مشارکت دانش‌آموزان صدرایی شکل گرفته و مدیران این مدارس نیز با همکاری مدیران مدارس دیگر، زمینه حضور و مشارکت دانش‌آموزان بیشتری را فراهم کرده‌اند.
رئیس سازمان مدارس صدرا از شکل‌گیری «سفارتخانه‌های مقاومت» نیز نام برد و گفت این فعالیت‌ها با هدف دفاع از مدرسه و محله دنبال شده‌اند. او همچنین بر ضرورت استمرار فعالیت‌های علمی و آموزشی در زمان تعطیلی مدارس تأکید کرد و گفت: «دانش‌آموزان باید بتوانند در خانه‌ها، حسینیه‌ها، مساجد و تجمعات نیز فعالیت‌های آموزشی و رشددهنده خود را ادامه دهند.»
مبینی معتقد است یکی از دستاوردهای این تجربه‌ها، شکل‌گیری این درک در دانش‌آموزان بوده است که خود را در قبال مسئولیت‌هایشان سهیم بدانند و برای ایفای نقش به میدان بیایند. او به شهادت دو دانش‌آموز دبیرستان صدرای کرمان در جریان جنگ و فعالیت دانش‌آموزان در فضای سایبری اشاره کرد و این موارد را نمونه‌هایی از نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در شرایط اخیر دانست.
به گفته او، دانش‌آموزان صدرایی در شهرهای مختلف به سراغ مدارس و مساجد دیگر نیز رفته‌اند و تلاش کرده‌اند نوجوانان بیشتری را وارد این فعالیت‌ها کنند.
استقبال خانواده‌ها از مدارس صدرا
مبینی در کنار این تجربه‌ها، استقبال خانواده‌ها از مدارس صدرا را نیز نشانه‌ای از اعتماد به فضای تربیتی این مدارس دانست و گفت: «در برخی موارد، برای ۳۰ ظرفیت یک کلاس، حدود ۳۰۰ نفر پیش‌ثبت‌نام می‌کنند و مدرسه ناچار است از میان متقاضیان انتخاب کند.»
رئیس سازمان مدارس صدرا در مجموع، مهم‌ترین دستاورد این مدارس را شکل‌گیری این فهم در دانش‌آموزان دانست که در کنار تحصیل، باید نقش خود را در جامعه بشناسند و برای ایفای آن مسئولیت بپذیرند؛ رویکردی که قرار است با برنامه‌هایی مانند «سفیران مقاومت» و سیر محتوایی «معارف بعثت نوجوان» ادامه پیدا کند.
ارسال دیدگاه