مسئولان آموزش و پرورش در گفت‌وگو با پانا تشریح کردند:
مدرسه تراز؛ از تحقق عدالت آموزشی تا پرورش دانش‌آموزان مسئولیت‌پذیر
تهران (پانا) - مسئولان آموزش و پرورش از شاخص‌های مدرسه موفق را تشریح کردند؛ شاخص‌هایی که از کیفیت یادگیری و عدالت آموزشی تا مشارکت فعال دانش‌آموزان، توانمندی معلمان و پیوند مدرسه با خانواده و محله را در بر می‌گیرد.
به گزارش پانا، مدرسه موفق، فراتر از محلی برای آموزش دروس و انتقال دانش، محیطی برای پرورش استعدادها، تقویت هویت ایرانی‌ـ‌اسلامی، گسترش عدالت آموزشی و رشد مهارت‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان است. تحقق چنین مدرسه‌ای نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند، مدیریت اثربخش، معلمان توانمند و مشارکت فعال دانش‌آموزان و خانواده‌هاست؛ رویکردی که در قالب الگوی «مدرسه تراز» و با محوریت سند تحول بنیادین آموزش و پرورش دنبال می‌شود. مسئولان حوزه آموزش و پرورش در گفت‌وگو با پانا، ابعاد مختلف مدرسه موفق و شاخص‌های تحقق آن را تشریح کردند.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش با تبیین شاخص‌های مدرسه موفق در گفت‌وگو با پانا اظهار کرد : «مدرسه تراز مدرسه‌ای است که در تمام ابعاد تربیتی برنامه و شاخص دقیق داشته باشد و بتواند متوازن در همه این مسیرها گام بردارد. الگوی مدرسه تراز در قالب یک سامانه یکپارچه و به عنوان «برش مدرسه‌ای سند تحول بنیادین» طراحی شده که به‌زودی رونمایی و ابلاغ خواهد شد.»
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به کارکردهای این سامانه هوشمند افزود: «مدارس به یک سامانه متصل می‌شوند تا عملکرد، ارزیابی‌ها و فعالیت‌های آن‌ها به شکلی کاملاً شفاف ثبت و رصد شود. این سامانه با قابلیت‌های هوشمند، قدرت برنامه‌ریزی مدیران را ارتقا می‌دهد. همچنین رویکرد بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد را دنبال می‌کنیم تا اعتبارات به شکل مستقیم در اختیار مدارس قرار گیرد؛ رویکردی که نویدبخش تقویت عینی مدارس دولتی است.»
مدرسه تراز، علمدار معرفی هویت و عزت ایران مقتدر
سید ضیاء هاشمی، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور با تأکید بر شرایط نوین و اقتدار میهن اسلامی گفت: «کشور ما در بستر تحولات و ایستادگی‌های اخیر، تصویری نوین، مقتدر و سربلند از خود به جهان نشان داده است. اکنون رسالت مدارس به تصویر کشیدن این ایران جدید و تقویت حب‌الوطن و میهن‌دوستی در دل نسل نو است.»
وی ادامه داد: «معلمان و دانش‌آموزان باید پرچمدار معرفی تاریخ، فرهنگ، ادب، آیین‌های اصیل و ارزش‌های الهی ایران باشند. مدرسه تراز امروز، بستری است که حس افتخار و مباهات به هویت ایرانی و اسلامی را در دانش‌آموزان بارور می‌سازد.»
توسعه شعاع اثرگذاری تربیتی از کلاس درس به محله و خانواده
صادق حسین‌زاده ملکی، معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش مهم‌ترین شاخص مدرسه تراز را میزان «مشارکت و فرصت‌آفرینی برای نقش‌آفرینی دانش‌آموزان» خواند و تصریح کرد: «هرگاه زمینه مشارکت واقعی دانش‌آموزان در امور علمی، آموزشی و قرآنی فراهم شود، هویت مناسبات درون مدرسه دگرگون خواهد شد.»
وی دومین ویژگی کلیدی را توسعه دامنه اثرگذاری دانست و گفت: «مدرسه موفق باید اثرگذاری فرهنگی و تربیتی خود را علاوه بر محیط مدرسه، به سطح محله و کانون خانواده‌ها گسترش دهد. نسل جدید از خلاقیت و نوآوری فوق‌العاده‌ای برخوردار است و کافی است میدان کنشگری به رسمیت شناخته شود تا شاهد تحولات شگرف باشیم.»
تبدیل ظرفیت‌های بالقوه به بالفعل در سایه عدالت، کیفیت و هویت
علی زرافشان، مشاور وزیر آموزش و پرورش در امور عدالت آموزشی با استناد به جهت‌گیری‌های دولت چهاردهم بیان داشت: «مدرسه موفق در افق تحولی، مدرسه‌ای است که سه ضلع “عدالت، کیفیت و هویت” را درون خود پیاده کند. عدالت یعنی پاسخ به تفاوت‌ها، استعدادها و نیازهای متنوع دانش‌آموزان و ارائه آموزش باکیفیت به همگان.»
وی یادآور شد: «ساخت فضای فیزیکی کلاس درس لازم است اما کفایت نمی‌کند؛ زمانی موفقیت رقم می‌خورد که در کلاس درس یادگیری کیفی رخ دهد و استعدادهای بالقوه دانش‌آموزان شکوفا و بالفعل شوند.»
مدیر مدرسه؛ راهبر تربیتی و طراح اطلس آسیب‌های روانی‌اجتماعی
سمیه سادات ابراهیمی، مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی با تأکید بر اینکه مدیر نباید مجری منفعل باشد، گفت: «مدیر مدرسه به عنوان راهبر تربیتی باید بر اساس زیست‌بوم و با تدوین “اطلس آسیب‌های روانی و اجتماعی مدرسه” در ایام تابستان، نقشه راه سال تحصیلی را متناسب با نیازهای واقعی دانش‌آموزان طراحی کند.»
وی نقش‌پذیری دانش‌آموزان را عامل نشاط و مصونیت در برابر آسیب‌ها دانست و افزود: «دانش‌آموزی که حس اثربخشی داشته باشد، امید در وجودش زنده می‌شود. مسئولیت‌پذیری به دانش‌آموز هویت می‌بخشد و ارکان مدرسه اعم از مدیر، معلم و مشاور باید هم‌افزا در ایفای نقش تربیتی و مشاوره‌ای مشارکت داشته باشند.»
شنیده شدن صدای همه ذینفعان و تمرکز بر مهارت‌های سواد پایه
رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی داشتن برنامه منسجم و هدفمند عملیاتی را شاخصه بارز مدرسه مطلوب عنوان کرد و گفت: «در مدرسه تراز، صدای همه ذینفعان شامل معلمان، دانش‌آموزان و والدین شنیده می‌شود و محیطی مثبت، پذیرا و سرشار از احترام رقم می‌خورد.»
وی تأکید کرد: «تمرکز ویژه بر مهارت‌های سواد پایه، تقویت کار گروهی و مهارتی و القای این پیام به تک‌تک دانش‌آموزان که «ارزشمند و دیده‌شده هستند» سنگ‌بنای یادگیری کیفی در دوره ابتدایی است.»
معلم؛ محور بنیادین اجرای نقشه راه سند تحول
احمد محمودزاده، معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی با اشاره به پیاده‌سازی شاخص‌های سند تحول در ابعاد مدیریتی و ساختاری تصریح کرد: «مدرسه تراز بستری مشارکتی برای پیاده‌سازی نقشه راه سند تحول است؛ اما باید توجه داشت که محور تمامی این تحولات “معلم” است و حفظ شأن، منزلت، معیشت و مرجعیت معلمان ضامن اصلی رسیدن به مدرسه مطلوب است.»
مثلث موفقیت: مدیر توانمند، همراهی اولیا و هم‌یاری دانش‌آموزان
سالار قاسمی، معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی موفقیت مدرسه را در گرو سه ضلع دانست و گفت: «ضلع نخست، مدیر علمی و باانگیزه با روابط انسانی قوی است؛ ضلع دوم، ارتباط سازنده و اثرگذار با انجمن اولیا و مربیان و ضلع سوم، نقش‌سپاری به دانش‌آموزان حتی در فرآیندهای یاددهی-یادگیری و هم‌یاری درسی است.»
کنشگری تمام‌ساحتی در ساحت نماز و عبادات
میکائیل باقری، مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه مدرسه موفق مدرسه‌ای است که برای همه دانش‌آموزان موقعیت کنشگری تعریف کند، افزود: «کنشگری صرفاً حضور منفعل نیست؛ بلکه از اذان و مکبری تا پهن کردن سجاده‌ها و مدیریت اقامه نماز، دانش‌آموزان باید احساس مسئولیت و نقش‌آفرینی ملموس داشته باشند.»
مدیریت راهبردی در مسیر تحقق الگوی «شجره طیبه»
زهرا پناهی‌روا، مدیرکل امور شاهد و ایثارگران خاطرنشان کرد: «مدیر راهبردی باید با رصد دقیق تهدیدها و فرصت‌ها، برنامه‌ای منسجم برای شکوفایی استعدادها و مردمی‌سازی مدرسه پیاده کند تا محیط مدرسه طبق اسناد بالادستی به جایگاه شجره طیبه تربیتی نائل آید.»
دانش‌آموزمحوری و تقویت زنجیره اتصال با مسجد و محله
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با تأکید بر اصل «دانش‌آموزمحوری» درون مفهوم «مدرسه‌محوری» گفت: «استحکام ارکان مدرسه اعم از کادر آموزشی، اولیا، برنامه درسی و اتصال ارگانیک با نهادهای پیرامونی مانند مسجد و محله، مؤلفه اصلی مدرسه تراز است. این نقش‌آفرینی متناسب با سن دانش‌آموزان در دوره‌های تحصیلی مختلف، بستر تحقق نصیب برابر آموزشی و تربیت چندساحتی را رقم می‌زند.»
مجموع دیدگاه‌های مسئولان آموزش و پرورش نشان می‌دهد که تحقق مدرسه تراز، مستلزم نگاهی جامع به آموزش و تربیت است؛ نگاهی که در آن، عدالت آموزشی، کیفیت یادگیری، هویت‌بخشی، مشارکت دانش‌آموزان و پیوند مدرسه با خانواده و جامعه در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در این مسیر، معلم به‌عنوان محور اصلی تحول و مدیر مدرسه به‌عنوان راهبر تربیتی، نقشی تعیین‌کننده دارند. بر این اساس، موفقیت مدرسه زمانی محقق می‌شود که دانش‌آموزان نه‌تنها از آموزش باکیفیت برخوردار شوند، بلکه فرصت بروز استعدادها، تجربه مسئولیت‌پذیری و مشارکت مؤثر در فرایندهای آموزشی و تربیتی را نیز پیدا کنند؛ هدفی که تحقق آن می‌تواند زمینه‌ساز پرورش نسلی توانمند، مسئولیت‌پذیر و برخوردار از هویت و امید به آینده باشد.
ریحانه خوافی
ارسال دیدگاه