تامین نشدن حقابه های محیط زیست مهمترین عامل پدیده گرد و غبار است

حسن وحید روز دوشنبه با بیان اینکه تمرکز صرف بر حکمرانی آب، بدون مدیریت یکپارچه سرزمین، نمی‌تواند چالش‌های زیست‌محیطی و بیابانی شدن اراضی کشور را برطرف کند، اظهار داشت: یکی از مهم‌ ترین عوامل بیابانی شدن اراضی، مدیریت نادرست منابع آب است و هر زمان که حقابه‌های محیط ‌زیستی، دشت‌های سیلابی، تالاب‌ها و دریاچه‌ها تامین نشود، پوشش گیاهی از بین می‌رود و زمینه برای گسترش بیابان ‌زایی و شکل ‌گیری کانون‌های گرد و غبار فراهم می‌شود.

وی با اشاره به نقش مداخلات انسانی در تشدید این روند تصریح کرد: سد سازی‌های گسترده و برداشت بی ‌رویه آب از چاه‌های کشاورزی از عوامل اصلی گسترش بیابان‌ زایی در کشور هستند.

وحید ادامه داد: اکنون بیش از ۹۰۰ هزار هکتار از کانون‌های گرد و غبار ایران در مناطقی قرار دارند که دریاچه‌ها و تالاب‌های آن‌ها از جمله هامون و جازموریان خشک شده‌اند.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با بیان اینکه خشکسالی و کاهش بارندگی نیز در بیابانزایی بی‌تاثیر نیست، تصریح کرد: در بسیاری از حوزه‌های آبخیز، سدها در بالادست احداث شده‌اند، اما حقابه پایین ‌دست و تالاب‌ها به اندازه کافی تامین نشده و همین مساله به بروز بحران گرد و غبار در استان‌هایی مانند خوزستان انجامیده است.

وی بر ضرورت تغییر رویکرد مدیریت منابع طبیعی تاکید کرد و گفت: کشور به مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز نیاز دارد به گونه‌ای که در آن همه دستگاه‌های مسئول و تمام عوامل تولید در یک حوزه آبخیز به صورت هماهنگ عمل کنند.

وحید اظهار داشت: حوزه آبخیز یک سیستم طبیعی به‌ هم ‌پیوسته است و تصمیم‌گیری‌های جزیره‌ای در استان‌های بالادست و پایین‌دست، پیامدهای زیست‌ محیطی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت.

وی ادامه داد: آمایش سرزمین نیز باید بر مبنای مرزهای طبیعی حوزه‌های آبخیز انجام شود، نه تنها بر مبنای مرزهای سیاسی استان‌ها، زیرا توسعه در مناطق بالادست، به طور مستقیم بر وضعیت منابع آب، خاک و اکوسیستم‌های پایین‌دست اثر می‌گذارد.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور درباره لایحه آبخیزداری گفت: این لایحه با هدف استقرار مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز تدوین شده و اگرچه در کارگروه تخصصی به تصویب رسیده است، اما همچنان در انتظار تصویب نهایی در کارگروه ملی قرار دارد.

وی تصریح کرد: اختلاف ‌نظرهایی درباره نحوه مدیریت آب و عوامل تولید، روند نهایی شدن این لایحه را با تاخیر روبرو کرده است.

وحید با بیان اینکه آب محصول حوزه آبخیز است؛ بنابراین حفظ منابع آب تنها با مدیریت خود آب امکان‌پذیر نیست، بلکه باید خاک، پوشش گیاهی، منابع طبیعی، اراضی کشاورزی و سایر عوامل موثر در تولید آب سالم به صورت یکپارچه مدیریت شوند افزود: براین باور که تنها از مسیر مدیریت جامع سرزمین و حوزه‌های آبخیز می‌توان روند بیابان‌ زایی را کنترل و از تشدید بحران‌ های زیست‌ محیطی در کشور جلوگیری کرد.