مصطفی آل احمد در گفت و گو با پانا مطرح کرد:
سرنوشت فیلم «پوسته» بی شباهت به سرنوشت شخصیت اصلی داستانش نیست
خبرگزاری پانا: مصطفی آل احمد گفت: «پوسته» سرنوشت آدمی است که به اشتباه قضاوت شده و ۱۴ سال به اشتباه زندان بوده است و سرنوشت این فیلم بی شباهت به سرنوشت شخصیت اصلی داستانش نیست.
مصطفی آل احمد دانش آموخته نقاشی و نمایش فعالیت سینمایی خود را با ساخت فیلمهای کوتاه هشت و سی و پنج میلیمتری از دهه هفتاد آغاز کرد، او همچنین مدتی با شبکههای تلویزیونی اروپا در زمینه فیلمهای مستند و انیمیشن همکاری داشت. بعد از ساخت چندین فیلم کوتاه، مستند و انیمیشن و حضور در بسیاری از جشنواره های معتبر مانند توکیو ، پوسان ، مونترال ، تو اکران سوئیس ، تامپره فنلاند رفت و جوایزی مانند بهترین جایزه فیلم اکسپریمنتال جشنواره ملل اتریش را گرفت . وقتی در اواخر دهه هشتاد اولین ساخته بلند سینمایی اش «پوسته»را کارگردانی کرد در کانون توجه منتقدان فیلم قرار گرفت، اما این نخستین اثر سینمایی او با ممیزی و شش سال محدودیت اکران روبرو شد، این فیلم از ۱۹ آبان نود وسه برای نخستین بار در ایران در گروه هنر و تجربه به اکران عمومی در آمده است. همینک فیلم به جشنواره پراگ راه یافته است. با وی گفتگویی در خصوص این فیلم انجام داده ایم که در ادامه می خوانید:
«پوسته» چه پیام و هدفی را در فرم و محتوا دنبال می کند؟
«پوسته» سرنوشت آدمی است که به اشتباه قضاوت شده و ۱۴ سال به اشتباه زندان بوده است. بعد از آزادی او، داستان در حال وقوع هم همین را بازگو میکند به گونهای که میتوان بار دیگر با توجه به شواهد او را مجرم دانست. اشتباهات ما درباره یکدیگر چیزی نیست که آن را دست کم بگیریم، گاه یک اشتباه و یک قضاوت نادرست می تواند مسیر زندگی گروه بزرگی از انسان ها را تغییر دهد. به لحاظ ساختار هم پوسته این توهم اشتباه را پیش رو دارد، مخاطب هم باید دچار همین اشتباه که چه چیزی درست یا نادرست است شود. از هم گسیختگی مرز رویا و واقعیت، به ساختار روایی و بیرونه (شکل) فیلم پیوند خورده است و کل فیلم را همچون رویا وهم آلود ساخته است.
چرا فیلم «پوسته» ۶ سال توقیف بوده است؟
چراییش را باید از آنها که جلوی نمایش فیلم را گرفتند پرسید. من هرگز دلیل قانع کننده ای نشنیدم. اما میدانم سرنوشت فیلم پوسته بی شباهت به سرنوشت شخصیت اصلی داستانش نیست، شخصیت اصلی فیلم به اشتباه زندانی شده است، فیلم هم دچار همین قضاوت اشتباه شد، موضوع فیلم فراتر از مسائل روزمره است اما بررس ها فیلم را به حوادث روز پیوند زدند.
-اکران این فیلم در سینمای هنر و تجربه چطور بود و استقبال از این فیلم را چطور دیدید؟
در ۴۴ روز از ۱۶ آبان تا ۲۹ آذر، پوسته تنها ۵۱ بار نمایش داشته است. در این مدت ۱۲ روز آن را هیچ نمایشی نداشته است و بعضی روزها تنها یک نمایش داشته است، نوزده بار در ساعت بین یک تا چهار بعداظهر که ساعات بدون مخاطب گفته می شود اکران داشته است و همه نمایشهای مشهد حذف شدند، با توجه به همه اینها و بدون تبلیغات خیابانی و تلویزیونی باید گفت استقبال از فیلم پوسته شگفت انگیز بوده است.
چرا نمایش این فیلم اینقدر محدود است و اغلب در سانس هایی صورت می گیرد که چندان ساعت مناسبی نیست؟
در باره این موضوع با مسئولین هنر و تجربه صحبت کردم و این قول داده شده که در جدول جدید این مشکل برطرف شود.
دلیل عدم اکران این فیلم در مشهد چه بوده است؟ در این خصوص کسی هم پاسخگو بوده است؟
متأسفانه من و حتی مسئولین هنر و تجربه هم دقیقاً چیزی نمیدانند و فقط گفته میشود که مسولین اداره نظارت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال بررسی موضوع هستند و ریاست محترم سازمان سینمایی خود در این خصوص در صدد هستند تا مشکل پیش آمده را حل کنند. به هر حال این نوع رفتارها دولت را تضعیف میکند، فیلمی که در تهران در حال اکران است چرا مردم مشهد نمیتوانند آنرا ببینند، در جلسه نقد و بررسی فیلم در خانه هنرمندان به اشخاصی برخوردم که از مشهد برای نمایش فیلم آمده بودند و ناراحت از اینکه چرا این فیلم را مردم مشهد نمیتوانند ببینند.
وقتی صحبت از فیلم شما می شود گواهی بر نوعی نگاه متفاوت در سینمای ایران است، چطور فکر کردید با این بیان استعاری و سمبلیک که گاه کفه رویا و تخیل در آن سنگینی می کند می توانید با مخاطب ارتباط برقرار کنید ؟
من همین طرز بیان را در فیلم های کوتاه و در سال های خیلی دورتر تجربه کرده بودم، جوانان ایران طی دهه های اخیر با سینمای مدرن، هنر مدرن و ادبیات مدرن جهان آشنا شده و آرام آرام فیلم ها و ادبیات مدرن جای خود را به سینما و ادبیات کلاسیک داده است ، اگر در سینمای ایران به سمت نوگرایی نرویم خیلی زودتر از آنچه فکر می کنیم با سینمایی ورشکسته تر از امروز روبرو می شویم. من با تجربه و شناختی که از نسل نو دارم مطمئن هستم فقط شیوه سینمایی مدرن جوابگوی نیازهای جوانان است، به شرط اینکه همه اجازه دهیم سینمای مدرن دیده شود.
نظر شما در مورد «هنر و تجربه» چیست؟
هنر و تجربه یکی از آن کارهای مهم فرهنگی است که سالهاست آرزوی فیلمسازان مستقل و فرهنگ ساز سینمای ایران بوده است. به طور کلی روند اکران فیلمها در ایران نوعی خودزنی فرهنگی است، عدهای سود جو با آثار فرهنگی همچون کالاهای مصرفی برخورد می کنند. اکران فیلم ها در انحصار اشخاصی است که خود تهیه کننده و سرمایه گذار و سینمادار هستند، خب معلوم است که تنها به فیلم هایی که خود تولید میکنند بها میدهند و تا آنجا که بتوانند فیلم های مستقل را از گردونه اکران خارج می کنند. حضرات سالها گفتند فیلمهای هنری و فرهنگی مورد استقبال مردم نیست، یعنی صراحتاً مردم را بدور از فرهنگ خواندند، اما در همین ابتدا که کمتر از سه ماه از فعالیت هنر و تجربه می گذرد دیدیم مردم با اشتیاق به دنبال فیلمهای فرهنگی و وزین هستند. پوسته اگرچه فیلمی است که مخاطب آن حتماً در گروه هنر و تجربه آنرا پیدا میکند اما در عین حال به نظر میرسد اگر از اکران منطقی و عادلانه ای برخوردار باشد مخاطب گسترده و طیف های مختلف را در بر گیرد. مهمترین مسأله این است که معمولاً در ایران، ما، یعنی هم دست اندر کاران و هم مدیران از چیزی حوصله مان سر می رود، من در این سرزمین کمتر محصولی دیدم که از پنجاه سال پیش تداوم داشته باشد. مردم اما با این آثار خو میگیرند اگر حوصله مدیران سر نرود یا با تغییر مدیریت ساختارها از هم نپاشد. هنر و تجربه نیاز دارد تا مدام از نظرات کارشناسان تازه بهره بگیرد. نباید آن لابی ها که در سینمای بدنه برای اکران فیلمها میشد بار دیگر در اشل کوچکتری در هنر و تجربه اتفاق بیفتد.
از آن جا که این جریان تازه شروع به فعالیت کرده است با نقاط ضعفی هم روبروست، من امیدوارم مدیریت هنر و تجربه با استفاده از نظر کارشناسان سینما و رسانه بتواند موقعیت این اکران ها را هم به لحاظ کمی و هم به جهت کیفی ارتقا بخشد. روش چرخشی برای فیلم های مستند ، کوتاه و تاریخ سینما مفید است و اتفاقا کمک می کند تا فیلم ها تنها با مخاطبان ویژه خود برخورد کنند، اما این روش برای فیلم هایی که هرگز به اکران عمومی در نیامده مناسب نیست و مخاطب را تا حدود زیادی سردرگم می کند. بسیار منطقی تر است فیلم هایی که برای نخستین بار اکران می شوند هفته های ثابت نمایش داشته باشند و در عین اینکه فیلم به صورت چرخشی در سینماهای هنر و تجربه ادامه دارد در یکی از سالن های سینما به صورت هفتگی و دائمی نمایش داده شود. در عین حال امیدواریم حداقل در هر استان و یا شهرهای بزرگ یک سینما به هنر و تجربه اختصاص یابد تا آرام آرام سطح کیفی مخاطب و فیلم ها بیش از پیش ارتقا پیدا کند.
زهرا صفایی
ارسال دیدگاه