علیرضا تابش
بدرود با جهانگرد؛ تا جهان دیگر
تهران (پانا) - برخی انسانها تنها از جهان عبور نمیکنند؛ جهان را برای دیگران روایت میکنند. «سفر بهمثابه فهم انسان» جوهره زیست و کنش برادران امیدوار بود؛ نسلی که سفر را نه ابزار فتح جغرافیا، بلکه راهی برای شناخت انسان، فرهنگ و گفتوگوی فرهنگها برگزید.
عیسی امیدوار، از آخرین بازماندگان این نسل اثرگذار، دوربین، یادگارهای سفر و خاطراتش را بر زمین گذاشت و راهی افقی دیگر شد؛ رخدادی که نه فقط پایان یک زندگی، بلکه پایان فصلی از جهانگردی نجیب و انسانی ایران به شمار میآید.
۵ مهرماه ۱۳۸۲ در روز جهانی گردشگری افتخار داشتم تا در کنار وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی کشور در آیین افتتاح موزه برادران امیدوار، حضور داشته باشم، آن سال نخستین موزه جهانگردی و پژوهشی ایران، با نمایش آثار و یادگارهای سفر ۱۰ ساله برادران امیدوار، در مجموعه تاریخی سعدآباد شکل گرفت و تا به امروز بارها از این موزه همراه با خانواده، دوستان و همکارانم بازدید داشتهام و بازدیدکنندگان از نسلهای مختلف و گروههای سنی متفاوت را در این موزه دیدهام و با آنها هم سخن شدهام.
برادران امیدوار تنها جهانگرد نبودند؛ آنان روایتگران صلح، گفتوگو و همزیستی ملتها بودند. در روزگاری که جهان هنوز ناشناختهتر و فاصله میان ملتها عمیقتر از امروز بود، با شجاعت، کنجکاوی و ایمان به انسانیت، مسیرهایی را پیمودند که امروز در حافظه زنده گردشگری ایران، مستندسازی فرهنگی و پژوهشهای انسانشناختی، همچنان الهامبخش است.
آنان از نخستین کسانی بودند که تصویر ایران را در روایت جهانی سفر، از قالب صرفاً جغرافیایی خارج کرده و به سطحی انسانی، فرهنگی و تمدنی ارتقا دادند؛ تصویری که امروز نیز یکی از سرمایههای قدرت نرم ایران در حوزه گردشگری محسوب میشود.
در نظر من، "عبدالله" و "عیسی" امیدوار پیشگامان «گردشگری مسئولانه» هستند، نسلی که برادران امیدوار نماینده آن بودند، جهان را پیش از آنکه مقصدی برای تجارت باشد، فرصتی برای شناخت انسان میدید. امروز نیز که گردشگری بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به مفهوم گفتوگوی فرهنگی ، صلح و نزدیکی ملتهاست، این میراث معنایی ارزشمندتر از همیشه است.
شعار ماندگار آنان «همه متفاوت، همه خویشاوند» همچنان پیامی زنده برای جهان امروز و چراغی روشن برای حافظه سفر این سرزمین است؛ نگاهی که گردشگری را نه صرفاً جابهجایی انسانها، بلکه پلی میان فرهنگها، ملتها و دلها میدانست.
سال ۱۴۰۲ خورشیدی با همت خانم نجیبه موسوی مدیر موزه برادران امیدوار، این بخت را داشتم تا در عمارت تاریخی کوشک، در یک گفتگوی تصویری با زنده یاد عیسی امیدوار، از او درباره دغدغههایش در حوزه "خیر جمعی و میراث فرهنگی" سوالاتی پرسیدم و تجارب این انسان ارزشمند ثبت و ضبط شد که خوشبختانه در آرشیو معاونت میراث فرهنگی کشور نگهداری میشود و امیدوارم روزی آن تجارب و خاطرات ارزنده در قالب فیلمی مستقل، منتشر شود و در دسترس علاقهمندان قرار گیرد. بیتردید آثار، سفرنامهها، تصاویر و مستندهای برادران امیدوار، بخشی از حافظه زنده و انسانی گردشگری ایران است و صیانت و معرفی میراث پیشگامان این عرصه، مسئولیتی فرهنگی برای امروز ماست.
نام "عیسی" در کنار نام برادرش "عبدالله"، فراتر از یک خاطره و بخشی ماندگار از حافظه تاریخی و انسانی گردشگری ایران خواهد ماند.
سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز
مرده آن است که نامش به نکویی نبرند
ارسال دیدگاه