مدیرکل آموزش و پرورش استان در گفتوگو با پانا:
تولید محتوای آموزشی برای ابتدایی، مسیر جدیدی از عدالت آموزشی در شرایط بحران گشود
آموزش مجازی را با محتوای قابلاتکا تقویت کردیم
تبریز (پانا) - مدیرکل آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی گفت: در روزهای سخت جنگ رمضان، وظیفه ما تنها تشکیل کلاس نبود؛ باید محتوایی تولید میکردیم که یادگیری دانشآموزان ابتدایی را حتی در دورترین نقاط استان تضمین کند. از تولید درسنامههای خودآموز تا تقویت آموزش تلویزیونی و ایجاد بانک محتوای استاندارد، همه تلاش ما این بود که کودک آذربایجان شرقی حتی با حداقل امکانات، مسیر یادگیریاش را از دست ندهد
در روزهایی که «جنگ رمضان» سایهای از التهاب و نگرانی بر ذهن و جان خانوادهها و دانشآموزان انداخته است، آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی تلاش میکند با تکیه بر عزم جهادی معلمان، مدیران و کارشناسان خود، نهتنها چراغ آموزش را روشن نگه دارد، بلکه آرامش و امید را نیز به کلاسهای درس چه حقیقی و چه مجازی بازگرداند. به همین مناسبت، در گفتوگو خبرگزاری پانا، با مسوولان امر سیستم تعلیم و تربیت، از مجموعه اقدامات و رویکردهای این استان برای استمرار آموزش، ایجاد آرامش روانی و کیفیتبخشی به فرایند یاددهی ـ یادگیری در شرایط خاص جنگ رمضان سخن گفتند.
استمرار آموزش در شرایط جنگ رمضان
اسفندیار صادقی در ابتدای این گفتوگو با تأکید بر اینکه آموزش در آذربایجان شرقی متوقف نشده است، گفت: «در سختترین شرایط هم رسالت ما این است که کلاس درس را زنده نگه داریم. در ایام جنگ رمضان، با تمام محدودیتها و نگرانیها، تلاش کردیم هیچ دانشآموزی از حق آموزش محروم نماند و این اصل، مبنای همه تصمیمها و اقدامات ما بود.»
مدیرکل آموزش و پرورش استان با اشاره به شکلگیری ساختارهای مدیریتی ویژه در این دوره توضیح داد: «برای اینکه بتوانیم بهصورت منسجم و مؤثر عمل کنیم، در سطح معاونت آموزش ابتدایی استان، تیم مدیریت بحران و استمرار آموزش تشکیل شد تا بهطور مستمر وضعیت نواحی و مناطق را رصد کند، موانع را شناسایی کند و برای رفع مشکلات موجود اقدامهای فوری و هماهنگ انجام دهد.»
صادقی نقش ارتباط و هماهنگی با مناطق را یکی از ستونهای اصلی این برنامه دانست و ادامه داد: «ما از همان روزهای اول، وبینارهای مستمر هماهنگی با معاونان و کارشناسان آموزش ابتدایی نواحی و مناطق برگزار کردیم. تنوع اقلیمی و جغرافیایی استان آذربایجان شرقی ایجاب میکند که تصمیمها متناسب با شرایط هر منطقه باشد و این وبینارها به ما کمک کرد تا با شنیدن گزارشهای میدانی، سیاستها را بهصورت منعطف اما هدفمند تنظیم کنیم.»
استفاده از ظرفیت رسانه و آموزش تلویزیونی
مدیرکل آموزش و پرورش استان با اشاره به بهرهگیری از ظرفیت رسانه ملی گفت: «همزمان با تقویت آموزش مجازی، اطلاعرسانی گستردهای انجام دادیم تا دانشآموزان از آموزش مدرسه تلویزیونی، بهویژه شبکه آموزش، حداکثر استفاده را ببرند. تلاش کردیم خانوادهها بدانند که حتی اگر به فضای مجازی دسترسی محدود داشته باشند، میتوانند از طریق تلویزیون مسیر یادگیری فرزندشان را ادامه دهند.»
او درباره ساماندهی فضای آموزش مجازی نیز اضافه کرد: «در قالب اطلاعیههایی هماهنگی، زمان و نحوه برگزاری کلاسهای آموزش مجازی را بهصورت منظم به مدارس ابلاغ کردیم و تأکید داشتیم که آموزش صرفاً به برگزاری کلاس محدود نشود، بلکه با استفاده از روشهای تدریس متنوع و محتوای باکیفیت، به سمت ارتقای واقعی کیفیت آموزش حرکت کنیم.»
توجه ویژه به مناطق روستایی، عشایری و مدارس کوچک
صادقی با تأکید بر عدالت آموزشی خاطرنشان کرد: «برای ما بسیار مهم بود که دانشآموزان مناطق روستایی، عشایری و مدارس تکدانشآموزی در حاشیه تصمیمها قرار نگیرند. برنامهریزی و ساماندهی مستقلی انجام شد تا آموزش این دانشآموزان بهطور ویژه مورد حمایت و نظارت قرار گیرد؛ چرا که در شرایط جنگ رمضان، این مناطق هم از نظر دسترسی و هم از نظر شرایط روانی، حساستر و آسیبپذیرتر هستند.»
اقدامات برای ایجاد آرامش روانی و تقویت هویت ملی/ پویشهای فرهنگی و آموزشی برای آرامش و امید
اسفندیار صادقی درباره بُعد روانی ماجرا تأکید کرد: «در شرایط جنگ رمضان، ما فقط به دنبال ادامه برنامههای آموزشی نبودیم؛ آرامش روانی کودکان، والدین و معلمان برای ما بسیار مهم بود. معاونت آموزش ابتدایی با اجرای پویشهای متنوع، تلاش کرد فضای امید، نشاط و همبستگی را در کلاسهای درس تقویت کند.»
وی ادامه می دهد: «پویش "قصهگوی کوچک" یکی از برنامههای تأثیرگذار ما بود. در این پویش، دانشآموزان با تعریف قصههای فولکلور، حماسی و… و ارائه آن در گروههای کلاسی، هم مهارت بیان و اعتمادبهنفس خود را تقویت کردند و هم در فضایی شاد و صمیمی، از فشار روانی روزهای سخت فاصله گرفتند. همچنین پویش "من میتوانم بخوانم" ویژه دانشآموزان پایه اول ابتدایی، با ارسال و به اشتراکگذاری فیلمهای خواندن بچهها در کانال استانی، هم مشوقی برای خود دانشآموزان بود و هم پیام مثبتی برای خانوادهها داشت.»
او درباره سایر اقدامات روانی-آموزشی افزود: «تهیه اینفوگرافیهای آموزشی درباره نحوه حفظ آرامش خانوادهها و دانشآموزان در شرایط جنگی با همکاری معاونت پرورشی و واحد مشاوره استان، تهیه انیمیشن با محتوای هویت ملی با محوریت دانشآموزان ابتدایی، پیشنهاد شروع کلاسها با نماهنگهای تدوینی و برگزاری جلسات تعاملی غیردرسی ۵ دقیقهای با دانشآموزان، همگی با هدف تقویت تابآوری روانی و احساس تعلق به هویت ملی
طراحی و اجرا شد.»
صادقی همچنین به اقدامات تشویقی برای معلمان اشاره کرد و گفت: «در این مسیر، معلمان خط مقدم جبهه آموزش بودند. ارسال پیامهای انگیزشی و تقدیر از معلمان از طرف معاون آموزش ابتدایی استان و انتشار آن در کانالها و گروههای استانی، تلاشی بود برای قدردانی از زحمات بیوقفه این عزیزان و تقویت روحیه آنها در این روزهای دشوار.»
روایت جلوههای خاص؛ وقتی کلاس از مدرسه فراتر میرود/ کلاس درس در میدان ساعت تبریز
اسفندیار صادقی یکی از جلوههای خاص این ایام را چنین روایت میکند: «در اقدامی پیگیرانه و ارزشمند، با همکاری همکاران معاونت آموزش ابتدایی، کلاسهای درس ناحیه ۲ تبریز را از محدوده مدارس بیرون آوردیم و به یکی از پرترددترین نقاط شهر، یعنی میدان ساعت تبریز منتقل کردیم تا میدان ساعت، زمان آموزش را هم نشان دهد. مربیان خدوم با برپایی غرفههای آموزشی، پاسخگویی به پرسشهای شهروندان و برگزاری کارگاههای عملی کوچک، چهرهای زنده و ملموس از آموزش را در قلب شهر به نمایش گذاشتند؛ هم خیابان، هم آموزش؛ شهری که بیدار است.»
در ادامه، او به تجربههای جهادی مدارس روستایی اشاره کرده و گفت: «در برخی مناطق، معلمان ما ثابت کردند که آموزش تعطیل نیست. در آموزشگاه شهید دقیقی روستای آغچهکندی منطقه کلیبر، تداوم فعالیتهای آموزشی در محوطه آموزشگاه بهصورت حضوری، بررسی تکالیف، رفع اشکال درسی و پیگیری غایبین، بهویژه برای دانشآموزان پایه اول، نشان داد که عشق به تعلیم و تربیت از هیچ شرایطی تأثیر نمیپذیرد.»
مدیرکل آموزش و پرورش استان به نمونهای دیگر اشاره کرده و افزود: «در روستای ولندران، معلمان مدرسه نوزده آذر با حضور جهادی، کلاسهای درس را در چادر مسافرتی و با وجود وضعیت نامناسب جوی برگزار کردند. این صحنهها که با همراهی مدیر آموزگار و راهبر آموزشی منطقه کلیبر رقم خورد، جلوهای روشن از "جهاد آموزش" برای ایران و برای دانشآموزان است.»
مدیرکل آموزش و پرورش استان در پایان گفت:«در مختلف استان، ایثار معلمان در قامت تعلیم و تربیت، مشعل دانایی را در روزهای سخت روشن نگه داشته است. ما به پشتوانه همین ایثار و همراهی مردم مطمئن هستیم که از این دوران حساس نیز با سربلندی عبور خواهیم کرد و کودکان این سرزمین، همچنان در مسیر یادگیری و رشد گام برمیدارند.»
اطلس دسترسی آموزشی و برنامهریزی برای جبران شکاف دیجیتال
علیرضا اکبری معاون آموزش ابتدایی استان در تشریح اقدامات تخصصی معاونت آموزش ابتدایی گفت: «اولین گام ما این بود که واقعیت را دقیق ببینیم؛ به همین دلیل، اطلس میزان دسترسی و عدم دسترسی دانشآموزان دوره ابتدایی به امکانات آموزش مجازی را استخراج کردیم. در این اطلس، وضعیت دانشآموزان نسبت به شبکه شاد، برنامههای آموزش تلویزیونی و سایر بسترها با توجه به تنوع شرایط جغرافیایی استان بهصورت دقیق ترسیم شده است.»
وی با اشاره به ضرورت جبران نابرابریها ادامه داد: «وقتی مشخص شد چه تعداد و کدام دانشآموزان امکان حضور در آموزش مجازی را ندارند، برنامه حمایتی ویژهای طراحی کردیم. در این راستا، تدوین بیش از ۱۰۰ جلد درسنامه خودآموز در دو مرحله در دستور کار قرار گرفت؛ مرحله اول از بودجهبندی هفته آخر بهمن تا پایان اسفند ۱۴۰۴ و مرحله دوم از فروردین تا اردیبهشت ۱۴۰۵. این درسنامهها بهگونهای طراحی شدهاند که دانشآموز بتواند با حداقل امکانات، فرآیند یادگیری را دنبال کند.»
نظارت بر کلاسهای مجازی و پایش حضور دانشآموزان
معاون آموزش ابتدایی استان درباره نظام نظارتی توضیح داد: «برای اطمینان از کیفیت و استمرار آموزش، تیمهای نظارتی متشکل از همکاران اداری، سرگروههای آموزشی استان، کارشناسان نواحی و مناطق و راهبران آموزشی و تربیتی تشکیل شد. این تیمها با بازدید از کلاسهای آموزشی مجازی، نقاط قوت و ضعف را بررسی و به مدارس بازخوردهای لازم را منتقل کردند.»
او درباره پایش حضور دانشآموزان در کلاسهای مجازی نیز گفت: «فقط تشکیل کلاس کافی نیست؛ ما بهطور مستمر درصد حضور دانشآموزان در کلاسهای آموزش مجازی را رصد کردیم و تلاش شد علتهای عدم حضور بررسی و برای رفع موانع اقدام شود. در این زمینه از ابزارهایی مانند گزارشگیری از طریق پرسلاین نیز استفاده کردیم تا اطلاعات دقیقتری در اختیار داشته باشیم.»
ایجاد کانالهای اطلاعرسانی و بانک محتوای آموزشی
اکبری در توضیح اقدامات محتوایی معاونت آموزش ابتدایی بیان کرد: «یکی از کارهای مهم ما ایجاد کانالهای اطلاعرسانی اختصاصی برای بارگذاری محتواهای آموزشی تدوینشده در سطح استان و محتواهای ارسالی از وزارت آموزش و پرورش بود. این کانالها در بسترهایی مانند شاد و آپارات راهاندازی شد تا معلمان، دانشآموزان و خانوادهها بتوانند به صورت آسان و منظم به محتواهای استاندارد دسترسی داشته باشند.»
او به اقدامات مرتبط با کیفیتبخشی به آموزش نیز اشاره کرد و افزود: «بازدید مجازی از کیفیت برگزاری کلاسها در شبکه شاد، برگزاری وبینارهای آموزشی با محوریت ارتقای کیفیت آموزش مجازی برای معلمان دوره ابتدایی، تهیه و تدوین بانک سؤالات دروس مختلف برای همه پایهها و همچنین تشکیل کانال انیمیشنسازی و خلاقیت آموزشی استان، از جمله اقداماتی است که با هدف توانمندسازی معلمان و غنیسازی فرآیند یادگیری انجام گرفته است.»
معاون آموزش ابتدایی استان با اشاره به رویکرد همیاری بین مدارس گفت: «در قالب طرح حمایت از همتا، از ظرفیت جواربندی مدارس استفاده کردیم و برای هر گروه، سرجوار تعیین شد. این ساختار کمک میکند مدارس از تجارب موفق یکدیگر بهرهمند شوند و نظارت و حمایت مستمر در سطح مدارس ابتدایی شکل بگیرد. همچنین، تشکیل تیم رفع اشکال و پاسخگویی به سؤالات دانشآموزان با حضور سرگروههای آموزشی استان، در قالب طرح معلم پشتیبان، موجب شد دانشآموزانی که دچار مشکل در یادگیری میشوند، تنها نمانند.»
علیرضا اکبری درباره اقدامات بهموقع استان در مواجهه با اقتضائات پیشآمده گفت: «علاوه بر برنامهریزیهای ستادی، بازدید و نظارت میدانی از روند حمایت آموزشی، بهویژه در مناطق روستایی و محروم، بهطور جدی دنبال شد. ما تلاش کردیم مطمئن شویم سیاستها در سطح کلاس و مدرسه به عمل تبدیل میشوند.»
او به راهکارهای جبرانی برای دانشآموزان فاقد دسترسی پایدار اشاره کرد و افزود: «برای دانشآموزانی که امکان استفاده مستمر از اینترنت یا فضای مجازی را نداشتند، نسخههای آفلاین محتوا شامل درسنامهها، محتواهای صوتی و فیلمهای کمحجم آماده شد تا در قالب فلش یا سایر روشهای ساده، در اختیار آنها قرار گیرد. این کار کمک کرد شکاف دیجیتال به شکاف آموزشی تبدیل نشود.»
تیمهای مدیریت بحران در مدارس و استفاده از ظرفیت دانشگاه فرهنگیان
اکبری در ادامه توضیح داد: «به مدارس توصیه و کمک کردیم تا تیمهای مدیریت بحران متشکل از مدیر، معاونان، معلمان و انجمن اولیا و مربیان تشکیل دهند. مأموریت این تیمها شناسایی دانشآموزان نیازمند آموزش و مشاوره و ارائه خدمات آموزشی ـ یادگیری و روانشناختی ـ مشاورهای بود.»
او درباره همکاری با دانشگاه فرهنگیان نیز گفت: «یکی از اقدامات ارزشمند، تشکیل جلسه هماهنگی با دانشگاه فرهنگیان برای استفاده از ظرفیت دانشجومعلمان جهادی بود. این دانشجومعلمان در چارچوب برنامه درسی کارورزی، در حمایت آموزشی از دانشآموزان نقش ایفا کردند و حضور آنان، هم به غنای میدانی آموزش کمک کرد و هم فرصتی برای تجربه عملی بیشتر این عزیزان بود.»
ارسال دیدگاه