یک جامعهشناس در گفتوگو با پانا عنوان کرد؛
نقش کلیدی آموزشوپرورش در تقویت هویت ملی و روحیه میهندوستی نوجوانان
طیبی: خانواده عمیقترین بستر شکلدهی حس تعلق ملی است
تهران (پانا) - یک جامعهشناس، با اشاره به تأثیر روزافزون رسانهها و نقش بنیادین خانواده و آموزشوپرورش گفت: فهم نسل جدید از وطندوستی تنها زمانی شکل میگیرد که این نهادها پیامهایی هماهنگ، صادقانه و مطابق نیازهای واقعی جوانان ارائه کنند.
امیر طیبی در گفتوگو با پانا با اشاره به اینکه هر پدیدهای که کلیت یک جامعه یا شاخصهای هویتی آن را تهدید کند، میتواند به انسجام اجتماعی منجر شود، اظهار کرد: «جنگ نیز از جمله همین پدیده است و این انسجام تنها زمانی شکل میگیرد که مردم جنگ را تهدیدی علیه هویت و موجودیت کشور خود بدانند و برداشت آنها نزاعی میان قدرتها و برای منافع آنها نباشد.»
طیبی افزود: « پذیرش این گزاره که «حاکمیت و ملت در مواجهه با تهدیدات دارای منافع مشترکاند» نقش مهمی در شکلگیری این نوع انسجام دارد. چنانچه جامعه باور کند جنگ، تهدیدی هویتی و علیه منافع ملی است، آمادگی بیشتری برای همبستگی و کنش جمعی پیدا میکند.»
نقش آموزشوپرورش: از آگاهی تا تقویت روحیه میهندوستی
این جامعهشناس گفت: «آموزشوپرورش پس از خانواده مهمترین نهاد اجتماعی است و میتواند با آموزش و آگاهسازی دانشآموزان درباره ماهیت تهدیدات، نگاه آنان را از یک درگیری بیرونی به یک مسئله ملی و هویتی تغییر دهد.»
طیبی بیان کرد: «آموزشهای خانواده، آموزشهای مدرسه و تجربههای اجتماعی فرد سه عنصر هویتیابی در نوجوانان است. در این میان، پذیرش اجتماعی گروه مرجع و همچنین توانایی آن گروه در برآوردسازی منافع فردی، نقش تعیینکننده دارد و نوجوانانی که هنوز تجربه زیست اجتماعی مستقلی ندارند، بیشتر از طریق ارزشها و هنجارهای آموزشدادهشده در خانواده و مدرسه به حس تعلق به وطن دست مییابند.»
خانواده؛ عمیقترین لایه شکلگیری تعلق
این جامعهشناس با اشاره به اینکه نخستین آموزشها در خانواده شکل میگیرد، ادامه داد: «به دلیل پیوند عاطفی قوی میان والد و فرزند، ارزشها و هنجارهای آموختهشده در خانواده اثرگذاری بسیار عمیقی دارند و در لایههای مهم شخصیت افراد قرار میگیرند.»
وی افزود: «برای تقویت هویت ملی در این مرحله باید از ظرفیت احساسات بهره گرفت، نمادها و اسطورههای ملی میتوانند نقش اساسی در ایجاد حس تعلق در کودکان و نوجوانان داشته باشند و آشنایی آنها با این نمادها به شکلهای مختلف بهویژه توسط متخصصان آموزش بسیار مؤثر است.»
رسانهها؛ واقعیتی گریزان از حذف
این جامعهشناس گفت: «نقش رسانهها در شکلگیری هویت امروز «بسیار تعیینکننده» است و یکصدایی رسانهای نهتنها باعث افزایش اعتماد عمومی نشده، بلکه گرایش جامعه بهویژه نوجوانان را به رسانههایی که حاکمیت قصد حذف آنها را داشته بیشتر میکند.»
طیبی ادامه داد: «در نتیجه «اصلاح رسانههای رسمی بر پایه ارزشهای ملی» در کنار «آزادسازی جریان رسانهای» میتواند کارآمدتر باشد، زیرا نوجوانان اکنون بیش از هر زمان تحت تأثیر رسانهها قرار دارند.»
وی با انتقاد از سیاستگذاریهای فرهنگی کوتاهمدت و مقطعی، تأکید کرد: «فرهنگ را نمیتوان وسیلهای برای رسیدن به اهداف دیگر دانست. این نگاه، اعتماد عمومی را از بین میبرد و حتی میتواند موجب نافرمانی اجتماعی شود و حل چالشهای موجود نیازمند سیاستگذاری طولانیمدت، تغییر محتوای آموزشی بر پایه ارزشهای ملی و اتخاذ رویکردهای هماهنگ و غیرمتناقض است.»
این جامعهشناس افزود: «آشنا کردن کودکان با نمادها و اسطورههای ملی، توضیح روشن درباره ضرورتها و کارکردهای ملیگرایی برای نوجوانان، ارائه درکی صحیح، علمی و غیرابزاری از مفاهیم وطن، هویت ملی و وطندوستی سه راه درست برای تقویت ملیگرایی در نوجوانان است»
ملیگرایی؛ گفتمان غالب نسل جوان
طیبی خاطرنشان کرد: « علیرغم گذار جامعه و بازتعریف هویت، «گفتمان ملی» در میان نسل جوان همچنان گفتمان غالب است و این مفاهیم باید با ارزشهای زندگی مدرن بازتعریف شوند چرا که حاکمیت باید بستر گفتوگوی ملی درباره چیستی ملیگرایی فراگیر را فراهم کند؛ ضرورتی که بیش از هر زمان احساس میشود.»
ریحانه خوافی
ارسال دیدگاه