اخذ عوارض از تنگه هرمز از نظر حقوقی بلامانع است

پس از ۴۰ روز درگیری میان ایران و آمریکا، پاکستان به عنوان میانجی وارد عمل شد و طرفین را پای میز مذاکره برای برقراری آتش‌بس نشاند. این گفت‌وگوها از صبح شنبه ۲۲ فروردین آغاز شد، اما پس از ۲۱ ساعت مذاکره بدون دستیابی به نتیجه مثبت پایان یافت.

بلافاصله پس از شکست این دور از مذاکرات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی توییتری به نیروی دریایی این کشور دستور داد هر کشتی در آب‌های بین‌المللی که عوارضی به ایران پرداخت کند، ردیابی و توقیف شود.

تحلیل این دستور نشان می‌دهد سه سناریو محتمل است:

۱. کشتی متعلق به متحدان آمریکا باشد: در این صورت هم عوارض پرداخت کرده و هم توقیف می‌شود.

۲. متعلق به کشورهایی نظیر چین و روسیه باشد: که آمریکا در برابر اقدام متقابل این کشورها محتاطانه عمل خواهد کرد.

۳. کشتی متعلق به متحدان ایران باشد: از آن‌ها عوارضی دریافت نمی‌شود، بنابراین عملاً مشمول این دستور نخواهند بود.

اخذ عوارض از تنگه هرمز جایگاه قانونی دارد

عبدالجلال ایری در گفت‌وگو با پانا در پاسخ به این سؤال که اخذ عوارض از تنگه هرمز از منظر حقوقی چه جایگاهی دارد، اظهار کرد: «از نظر حقوقی، اگر کلی نگاه کنید که چرا از تنگه‌های مصنوعی عوارض می‌گیرند اما از تنگه‌های طبیعی عوارض نمی‌گیرند، شاید در ظاهر درست باشد. اما تنگه هرمز اکنون در یک شرایط امنیتی ویژه قرار دارد و عبور از آن یک فرآیند تخصصی بسیار پیچیده‌ای را می‌طلبد.»

وی با اشاره به خدمات ارائه‌شده در این آبراه استراتژیک تصریح کرد: «خدماتی که در سه حوزه ارائه می‌شود، خدمات امنیتی، خدمات زیست‌محیطی (با توجه به آلودگی‌های احتمالی) و خدمات ناوبری در کل دنیا مبنای اخذ عوارض هستند. از نظر حقوقی هیچ مشکلی وجود ندارد و از نظر فنی نیز مورد تأیید است.»

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس افزود: «قوانین مرتبط در سطح بین‌المللی وجود دارد و تنگه طبیعی بودن مانع اخذ عوارض در این سه حوزه نیست. کمیسیون عمران در حال پیگیری این موضوع است و ان‌شاءالله با موافقت نمایندگان، این جنبه قانونی در داخل کشور محقق خواهد شد. البته هماهنگی‌هایی نیز با کشور مجاورمان، عمان، نیاز است. در سطح جهانی نیز این موضوع پذیرفته شده و در قوانین دریانوردی مستند است.»

تأثیر عدم عرضه نفت از تنگه هرمز

ایری در پاسخ به این سؤال که اخذ عوارض چه تأثیری بر قیمت نفت خواهد داشت، گفت: «اگر عدم عرضه نفت از تنگه هرمز رخ دهد، قطعاً منجر به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی می‌شود. این موضوع برای کشورهایی که ادعای مدیریت جهانی دارند، جنبه منفی دارد.»

وی با تشریح منطق ایران برای اخذ عوارض خاطرنشان کرد: «ما می‌گوییم تنگه هرمز را بنا به شرایط امنیتی و خدماتی که ارائه می‌دهیم، عوارضی وضع می‌کنیم. چرا که  نیرو و تجهیزات زیادی در آنجا مستقر شده تا کشتی‌ها با حداقل آسیب عبور کنند. دشمن به کشور ما حمله کرده و ما دفاع کرده‌ایم. ما تجهیزات و تسلیحات زیادی در آن منطقه به کار گرفته‌ایم. حالا می‌گوییم اگر می‌خواهید از این مسیر عبور کنید، باید هزینه آن را بپردازید. ارائه خدمات در هر جایی که انجام شود، هزینه دارد.»

این عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به تبعات جهانی توقف نفتکش‌ها تأکید کرد: «در مقابل، طرف مقابل ممکن است بگوید که هیچ نفتی از هیچ کشوری خارج نشود. اگر روزانه ۲۰ میلیون بشکه‌ای که از خلیج فارس خارج می‌شد، متوقف شود، قطعاً قیمت نفت در عرض یک هفته به ۱۵۰ یا ۲۰۰ دلار خواهد رسید. این موضوع برای کل دنیا تبعات منفی دارد.»

ایری با اشاره به اعتراضات اخیر در برخی کشورها افزود: «هم‌اکنون نیز در کشورهای مختلف مانند ایرلند، تایلند و سایر نقاط جهان اعتراضاتی به دلیل افزایش قیمت بنزین شکل گرفته است.»

اقدامات کمیسیون عمران

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس از پیگیری جدی این موضوع در کمیسیون متبوعش خبر داد و گفت: «کمیسیون عمران جلسات متعددی را برگزار کرده و موضوعات مختلفی را در راستای تنگه هرمز پیگیری می‌کند. پیگیری موضوع به لحاظ فنی و تخصصی و همچنین موضوع اخذ عوارض از تنگه هرمز در دستور کار است و حتماً جلسات مرتبط دیگری نیز برگزار خواهیم کرد.»