در گفتوگو با پانا بررسی شد؛
دانشآموزان در روزهای بحران چگونه تمرکز خود را برای کنکور حفظ کنند؟
آذربایجان شرقی (پانا) - مشاور تحصیلی دبیرستان فاطمه الزهرا نظرکهریزی گفت: دانشآموزان حتی در شرایط پرتنش نیز میتوانند با برنامهریزی انعطافپذیر، مدیریت استرس و محدود کردن اخبار منفی، تمرکز خود را برای مطالعه و آمادگی کنکور حفظ کنند.
در روزهایی که فضای جامعه با نگرانیها و اخبار پرتنش همراه است، بسیاری از دانشآموزان با چالشهایی مانند کاهش تمرکز، اضطراب و بیانگیزگی در مسیر درس و کنکور روبهرو میشوند. برای بررسی راهکارهای مدیریت این شرایط و حفظ مسیر تحصیلی، با مریم رضایی، مشاور تحصیلی گفتوگویی انجام دادهایم. او در این مصاحبه تلاش کرده است راهکارهایی عملی و واقعبینانه برای دانشآموزان ارائه دهد.
با توجه به شرایط جنگی و استرس محیط، دانشآموزان چگونه میتوانند تمرکز خود را هنگام مطالعه حفظ کنند؟
وقتی اخبار نگرانکننده، ترس و بلاتکلیفی در اطراف ما وجود دارد، طبیعی است که تمرکز مثل روزهای عادی نباشد. در چنین شرایطی باید انتظار خودمان را واقعبینانهتر کنیم. یکی از روشهای مؤثر، استفاده از بازههای کوتاه مطالعه است. مغز در شرایط بحران معمولاً بیشتر از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه تمرکز پایدار ندارد؛ بنابراین بهتر است دانشآموزان ۲۰ دقیقه مطالعه کنند و بعد حدود ۵ دقیقه استراحت داشته باشند.
نکته مهم دیگر آرامسازی بدن قبل از شروع مطالعه است. وقتی بدن در حالت هشدار و اضطراب قرار دارد، ذهن هم نمیتواند درست یاد بگیرد. چند نفس عمیق، کمی کشش بدنی یا یک راه رفتن کوتاه میتواند بدن را آرامتر کند. همچنین بهتر است دانشآموزان ورودیهای خبری خود را محدود کنند؛ نه اینکه کاملاً بیخبر بمانند، اما چک کردن مداوم اخبار تمرکز را از بین میبرد.
در نهایت باید به یاد داشته باشیم که در چنین شرایطی هدف «عالی درس خواندن» نیست، بلکه در مسیر ماندن مهم است. حتی اگر تمرکز کمتر از قبل باشد، همین ادامه دادن نشاندهنده قدرت و تابآوری فرد است.
آیا لازم است برنامه مطالعاتی در چنین شرایطی سبکتر یا انعطافپذیرتر شود؟
بله، قطعاً. برنامهریزی در شرایط بحرانی باید واقعبینانه و انعطافپذیر باشد. اگر آموزش حضوری یا روند معمول مدرسه مختل شده است، میتوان از روشهای سادهتر یادگیری استفاده کرد؛ مثل گوش دادن به فایلهای صوتی آموزشی، خلاصهنویسی یا حتی توضیح دادن یک درس برای یکی از اعضای خانواده.
همچنین بهتر است دانشآموزان به جای اهداف بلندمدت و سنگین، هدفهای کوتاه و روزانه تعیین کنند. برای مثال مطالعه ۳۰ دقیقه ریاضی در روز یا چند صفحه از یک درس. در روزهای پرتنش، مطالعه کوتاه اما پیوسته بسیار مؤثرتر از مطالعه سنگین و ناپیوسته است.
در شرایط اضطراب اجتماعی، چه تکنیکهایی برای کاهش استرس قبل از مطالعه یا آزمون پیشنهاد میکنید؟
یکی از مهمترین کارها ایجاد یک محیط ثابت و امن برای مطالعه است. حتی یک میز کوچک با نور مناسب یا یک گوشه مشخص در خانه میتواند به ذهن حس ثبات و امنیت بدهد.
از طرف دیگر، مدیریت فشار روانی بسیار مهم است. فشار روانی زمانی ایجاد میشود که فرد در موقعیت تنشزا قرار میگیرد. در شرایط فعلی، یکی از عوامل اصلی این فشار میتواند فضای جنگ و ناامنی باشد. برای مدیریت آن میتوان از روشهایی مانند نفس عمیق، مثبتاندیشی، سرگرمیهای خانوادگی و حفظ ارتباط با دیگران استفاده کرد.
توکل به خدا و حفظ امید نیز برای بسیاری از افراد منبع آرامش است. در کنار آن، انجام فعالیتهای ساده و شادیآور در خانواده مثل دیدن فیلم، بازیهای خانوادگی یا حتی مسابقههای سرگرمکننده میتواند فضای روانی خانه را آرامتر کند.
چگونه میتوان از اخبار و فضای منفی دوری کرد بدون اینکه احساس بیخبری ایجاد شود؟
در شرایط جنگی سلامت روان به اندازه سلامت جسم اهمیت دارد. طبیعی است که انسان احساساتی مثل ترس، اندوه یا خشم را تجربه کند. مهم این است که این احساسات را بپذیریم و سرکوب نکنیم.
در مورد اخبار هم بهترین راهکار مدیریت و محدود کردن دریافت اطلاعات است. لازم نیست همه جزئیات اتفاقات را بدانیم. بهتر است فقط از منابع معتبر و در زمانهای مشخص خبرها را دنبال کنیم. دنبال کردن مداوم کانالهای خبری یا شبکههای اجتماعی معمولاً اضطراب را بیشتر میکند.
در کنار آن، حفظ ارتباط با خانواده و دوستان و ادامه دادن عادتهای روزمره زندگی میتواند حس ثبات و کنترل را افزایش دهد. بسیاری از برنامههای سلامت روان در جهان نیز بر حفظ روال عادی زندگی در شرایط بحران تأکید میکنند.
وقتی حس ناامیدی یا بیهدفی به سراغ دانشآموزان میآید، چه کارهایی میتواند آنها را دوباره به مسیر کنکور برگرداند؟
امید نقش بسیار مهمی در سلامت روان و موفقیت تحصیلی دارد. امید میتواند مانند یک سپر در برابر اضطراب و افسردگی عمل کند و به انسان کمک کند در شرایط سخت تابآوری بیشتری داشته باشد.
برای بازگشت به مسیر مطالعه بهتر است شروع تدریجی داشته باشیم. اگر قبلاً ساعتهای طولانی درس میخواندیم، لازم نیست فوراً به همان مقدار برگردیم. میتوان از روزی ۳۰ دقیقه شروع کرد و هر روز کمی به زمان مطالعه اضافه کرد.
استفاده از تکنیک پومودورو (۲۵ دقیقه مطالعه و ۵ دقیقه استراحت) نیز به حفظ تمرکز کمک میکند. علاوه بر این، داشتن برنامه زمانی مشخص، حذف عوامل مزاحم مانند موبایل و تشویق کردن خود بعد از انجام هر بخش از مطالعه میتواند انگیزه را افزایش دهد. مهمتر از همه این است که دانشآموزان کیفیت مطالعه را مهمتر از تعداد ساعتها بدانند.
آیا در شرایط فعلی منطقی است دانشآموزان به تعویق کنکور یا مسیرهای جایگزین فکر کنند؟
تصمیم درباره تعویق کنکور یا تغییر مسیر باید کاملاً سنجیده و شخصی باشد، اما در بسیاری از موارد بهتر است دانشآموزان مسیر فعلی خود را ادامه دهند و تمرکز اصلیشان روی درس و یادگیری باشد.
درس خواندن در چنین شرایطی فقط یک وظیفه فردی نیست؛ بلکه نوعی سرمایهگذاری برای آینده کشور نیز محسوب میشود. بسیاری از دانشمندان و متخصصانی که امروز در حوزههای مختلف فعالیت میکنند، روزی در شرایط سخت اما با تلاش و پشتکار درس خواندهاند.
دانشآموزان امروز در واقع سازندگان آینده کشور هستند. ادامه دادن مسیر تحصیل، حتی در شرایط دشوار، میتواند قدمی مهم برای ساختن آیندهای بهتر باشد.
ارسال دیدگاه