خسارت به ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی در جنگ رمضان

وزارت میراث فرهنگی در در بیانیه شماره ۴، با اعلام خسارت به ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی کشور در پی حملات اخیر، این اقدامات را «نقض آشکار حقوق بین‌الملل» و «تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت» خواند و از نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه یونسکو، خواست نقشی فعال‌تر و بازدارنده‌تر در صیانت از میراث‌ فرهنگی ایفا کنند.

در این بیانیه با تبریک فرارسیدن نوروز، این میراث کهن و جهانیِ ثبت‌شده در یونسکو و تقارن آن با عید سعید فطر، این هم‌زمانی را واجد دلالت‌های عمیق تمدنی و معنوی دانست و آن را فرصتی برای تأمل در مشترکات ریشه‌دار فرهنگی و دینی ملت‌ها توصیف کرد.

این بیانیه در ادامه، با اشاره به تداوم حملات نظامی رژیم‌های آمریکایی–صهیونیستی علیه ملت ایران، اعلام کرد: بر اساس آخرین ارزیابی‌های میدانی و گزارش‌های کارشناسی تا تاریخ ۲ فروردین‌ماه ۱۴۰۵، تاکنون ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی—شامل بناهای ثبت‌جهانی، آثار ثبت ملی و محوطه‌ها و بناهای واجد ارزش—دچار خسارت شده‌اند.

در میان آثار آسیب‌دیده، ۴۸ موزه و ۶ بافت تاریخی شهری تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه، قم و خوانسار قرار دارند.

همچنین گستره جغرافیایی خسارات، بخش‌های وسیعی از کشور را دربرگرفته است، به‌گونه‌ای که تهران با ۶۰ مورد، اصفهان با ۲۰ مورد، کردستان با ۱۲ مورد و استان‌های لرستان، کرمانشاه، بوشهر، قم، البرز، آذربایجان شرقی و غربی، مازندران، سیستان و بلوچستان، گیلان، ایلام، خوزستان و فارس نیز هر یک با مواردی از خسارات در این فهرست قرار دارند.

در ادامه بیانیه تاکید شده است: برآورد دقیق خسارات مالی همچنان در دست بررسی‌های تخصصی قرار دارد و نتایج نهایی پس از تکمیل ارزیابی‌های میدانی اعلام خواهد شد.

وزارت میراث‌ فرهنگی در بخش دیگری از این بیانیه، با استناد به اصول مسلم حقوق بین‌الملل، به‌ویژه کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه، تصریح کرد: هرگونه اقدام نظامی که منجر به تخریب یا آسیب به میراث‌فرهنگی شود، نقض آشکار تعهدات بین‌المللی و تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت است، حافظه‌ای که میراث مشترک تمامی انسان‌ها در طول تاریخ به‌شمار می‌رود.

این بیانیه همچنین با قدردانی از ایرانیان سراسر جهان، آنان را «اجزای یک پیکره تمدنی واحد» توصیف کرده و نقش‌آفرینی مسئولانه آنان در تبیین حقیقت وضعیت میراث‌فرهنگی ایران در سطح افکار عمومی جهانی را ستوده و بر تداوم این مسیر تاکید کرده است.

در همین راستا، وزارت میراث‌ فرهنگی از نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه یونسکو، خواسته است با عبور از مواضع حداقلی، نقشی فعال‌تر، مؤثرتر و بازدارنده‌تر در صیانت از میراث‌فرهنگی در معرض تهدید ایفا کنند.

این وزارتخانه همچنین یادآور شده است: از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک، ۹ نامه رسمی به نهادهای بین‌المللی از جمله یونسکو، آچا (اتحادیه میراث‌فرهنگی آسیا)، شورای جهانی موزه‌ها (ICOM)، ایکوموس، مجمع جهانی تمدن‌های کهن و سازمان جهانی گردشگری ارسال کرده و مجموعه‌ای از رایزنی‌ها و مکاتبات گسترده را در دستور کار قرار داده است. در همین چارچوب، پیام اخیر وزیر میراث‌ فرهنگی به ۱۲ کشور حوزه تمدنی نوروز و کشورهای اسلامی، بر مسئولیت مشترک دولت‌ها در حفاظت از میراث بشری تاکید داشته است.

در ادامه، به اعلام آمادگی یونسکو برای اعزام هیأت کارشناسی برای بررسی وضعیت برخی آثار ثبت‌جهانی آسیب‌دیده اشاره شده و تاکید شده است که مقدمات این اقدام در حال انجام است.

بخش دیگری از این بیانیه به نقش رسانه‌ها اختصاص یافته و ضمن قدردانی از رسانه‌های داخلی و بین‌المللی که علی‌رغم مخاطرات جدی، در مناطق آسیب‌دیده حضور یافته و روایت دقیق و حرفه‌ای این رخدادها را به افکار عمومی جهانی منتقل کرده‌اند، بر نقش بی‌بدیل رسانه‌ها در صیانت از حقیقت و مقابله با تحریف تاکید شده است.

در ادامه این بیانیه آمده است: آنچه امروز در معرض تهدید قرار گرفته، هویت، تاریخ و روایت تمدنی بشریت است که با خطر فرسایش و نابودی مواجه شده است.

وزارت میراث‌ فرهنگی در ادامه، وجدان بیدار جهانیان را مخاطب قرار داده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا جامعه جهانی در برابر تداوم این اقدامات—که علاوه بر مردم غیرنظامی و مراکز حیاتی، میراث‌فرهنگی بشریت را نیز هدف قرار داده—واکنشی درخور، مؤثر و مسئولانه نشان خواهد داد؟

در این بیانیه همچنین تاکید شده است: نحوه مواجهه امروز جهان با این رخدادها، معیاری تعیین‌کننده برای سنجش میزان پایبندی واقعی به اصول حقوق بین‌الملل و مسئولیت مشترک در قبال میراث‌بشری خواهد بود.

این وزارتخانه با تاکید بر مسئولیت تاریخی خود در پاسداری از میراث‌ فرهنگی، تصریح کرده است: میراث‌ فرهنگی ایران امانتی است در دست ما از گذشته و برای آینده و صیانت از آن، تعهدی ملی و انسانی به‌شمار می‌رود.

در این بیانیه نیز با تاکید بر اراده ملی، آمده است: در پرتو مقاومت ملت ایران، بی‌تردید پیروزی رقم خواهد خورد و آنچه امروز خسارت دیده، با عزمی تمدنی بازساخته خواهد شد. ایران بار دیگر روایت ایستادگی و تداوم تمدنی خود را به جهانیان عرضه خواهد کرد.