اقتدار در دفاع، جدیت در دیپلماسی

بر اساس اعلام رسمی، دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری عمان در ژنو برگزار می‌شود. تمرکز این دور بر بررسی عناصر پیشنهادی و کار روی پیش‌نویس توافق خواهد بود.

در همین راستا، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران در پیامی به زبان انگلیسی در شبکه اجتماعی ایکس با تاکید بر تعهد جمهوری اسلامی ایران به صلح و ثبات منطقه‌ای اعلام کرد مذاکرات اخیر شامل تبادل پیشنهادهای عملی بوده و نشانه‌های امیدوارکننده‌ای به همراه داشته است. وی در عین حال تاکید کرد ایران اقدامات آمریکا را با دقت زیر نظر دارد و برای هر سناریوی احتمالی تمهیدات لازم را اندیشیده است.

.سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز با اعلام ازسرگیری گفت‌وگوها بر اساس تفاهم‌های دور پیشین، تصریح کرد ایران با عزمی راسخ برای دستیابی به توافقی عادلانه و منصفانه وارد مذاکرات می‌شود. به گفته وی، جمهوری اسلامی ایران تحت هیچ شرایطی به دنبال توسعه سلاح هسته‌ای نخواهد بود، اما در عین حال از حق بهره‌مندی از فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز برای مردم خود عقب‌نشینی نمی‌کند.

عراقچی این مقطع را «فرصتی تاریخی» برای دستیابی به توافقی بی‌سابقه دانست که بتواند نگرانی‌های متقابل را رفع و منافع مشترک را تامین کند؛ مشروط بر آنکه دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.

وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگو با شبکه CBS News تاکید کرد که تنها راه‌حل برای رفع نگرانی‌های هسته‌ای آمریکا، مسیر دیپلماسی است و افزایش آرایش نظامی نمی‌تواند ایران را تحت فشار قرار دهد. وی از کار بر روی ابعاد و پیش‌نویس توافق خبر داد و اعلام کرد احتمال دارد برخی جنبه‌های توافق جدید حتی بهتر از توافق سال ۲۰۱۵، یعنی برجام باشد.

عراقچی همچنین در واکنش به مواضع و تهدیدات مطرح‌شده از سوی دونالد ترامپ تصریح کرد که ایران مسیر مذاکره را انتخاب کرده، اما از حاکمیت خود نیز قاطعانه دفاع می‌کند.

رایزنی‌های منطقه‌ای و نقش آژانس

هم‌زمان با پیشرفت مذاکرات، وزیر امور خارجه ایران در تماس‌های جداگانه با همتایان خود در امارات، عراق، عمان و قطر، آنان را در جریان روند گفت‌وگوهای ایران و آمریکا قرار داد و بر اهمیت هماهنگی‌های منطقه‌ای برای حفظ ثبات و امنیت تاکید کرد.

در همین چارچوب، رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در تماس تلفنی با عراقچی بر اهمیت تعامل سازنده و بهره‌گیری از مسیر گفت‌وگو برای دستیابی به تفاهمی پایدار تاکید کرد.

مجموع اظهارات و تحرکات اخیر نشان می‌دهد تهران در عین پایبندی به خطوط قرمز هسته‌ای و تاکید بر حق استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای، مسیر دیپلماسی را با جدیت دنبال می‌کند. تماس‌های منطقه‌ای، تعامل با آژانس و اعلام آمادگی برای نهایی‌سازی پیش‌نویس توافق، همگی حاکی از آن است که طرف ایرانی دستیابی به یک توافق «برد-برد» را در صورت اولویت یافتن دیپلماسی، دست‌یافتنی می‌داند.

با این حال، در حالی که تهران بر آمادگی خود برای دستیابی به توافقی عادلانه و متوازن تأکید می‌کند و دیپلماسی را تنها مسیر حل‌وفصل اختلافات می‌داند، اکنون نگاه‌ها به واشنگتن دوخته شده است. آنچه در ادامه این روند تعیین‌کننده خواهد بود، نحوه تصمیم‌گیری و اراده سیاسی ایالات متحده در ترجیح دادن راه‌حل دیپلماتیک بر گزینه‌های تنش‌آفرین است. باید دید آمریکا در این مقطع حساس چه مسیری را انتخاب خواهد کرد؛ مسیر توافق و تعامل یا تداوم فشار.