پانا بررسی میکند؛
دولت چهاردهم و آزمون دیماه؛ ترکیب شفافیت و عملگرایی در یک آزمون ملی
تهران (پانا) - در دیماه ۱۴۰۴، کشور با حوادث پیچیدهای مواجه شد که از دل اعتراضات صنفی و اقتصادی سربرآورد و با مداخلات خارجی به اغتشاش و ناامنی گسترده انجامید. در این میان، مسعود پزشکیان با اتخاذ رویکردی چندوجهی و مسئولانه، مدیریت این بحران را در دستورکار قرار داد.
در دیماه ۱۴۰۴، کشور با حوادث پیچیدهای مواجه شد که از دل اعتراضات صنفی و اقتصادی سربرآورد و با مداخلات خارجی به اغتشاش و ناامنی گسترده انجامید. در این میان، مسعود پزشکیان با اتخاذ رویکردی چندوجهی و مسئولانه، مدیریت این بحران را در دستورکار قرار داد. رئیس جمهور بهجای اتخاذ رویکردی صرفاً امنیتی، با حضور میدانی و گفتگوی مستقیم با مردم، رویکردی نوین در مدیریت بحران را به نمایش گذاشت. یکی از برجستهترین وجوه مدیریتی وی، برگزاری جلسات بیواسطه با نمایندگان اصناف، بازاریان و فعالان اقتصادی بود. هدف اصلی این نشستها، شنیدن مستقیم مطالبات اقتصادی و جلوگیری از مصادره اعتراضات صنفی توسط شبکههای آشوب طلب بود.
رئیس جمهور در این دیدارها با پذیرش وجود کاستیها، بر تفکیک میان معترضان مدنی و اغتشاشگران تأکید کرد. وی در همایش نهضت توسعه عدالت آموزشی در استان گلستان صریحاً اعلام کرد: «اگر جوانان ما در خیابان بودند، ما مقصر هستیم، آنها مقصر نیستند. ما نتوانستیم خوب آموزش دهیم، نتوانستیم برای جوانان بستر کار فراهم کنیم، نتوانستیم به دغدغه و نگرانی آنها بهدرستی پاسخ دهیم» . این سطح از شفافیت و قبول مسئولیت از سوی بالاترین مقام اجرایی کشور، نشاندهنده بلوغ سیاسی دولت در مواجهه با بحرانهای اجتماعی بود.
در نتیجه این گفتگوها، دولت با دستور مستقیم رئیسجمهور، مجموعهای از تصمیمات عملیاتی و فوری را برای کاهش التهاب بازار اتخاذ کرد. تعلیق و بازنگری در برخی الزامات سامانهای، تعلیق یا تقسیط جرایم مالیاتی برای اصناف آسیبدیده و تسهیل در صدور مجوزهای کسبوکار، از جمله اقداماتی بود که نقش مؤثری در بازسازی اعتماد نسبی میان دولت و بدنه اصناف ایفا کرد .
تشکیل ستاد ویژه بررسی حوادث و پیگیری ریشهها
اقدام ساختاری مهم دیگر دولت، تشکیل «ستاد بررسی حوادث دیماه» به دستور مستقیم مسعود پزشکیان بود. این ستاد به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، با حضور برخی اعضای کابینه و شماری از مسئولان خارج از دولت تشکیل جلسه داد. هدف از تشکیل این ستاد، فراتر رفتن از مدیریت سطحی بحران و تمرکز بر «ریشهیابی دقیق، ترمیم شکافها و جلوگیری از تکرار این رخدادها» بود.
این رویکرد تحلیلی و آیندهنگر، نشاندهنده عزم دولت برای درمان ریشههای نارضایتی بود، نه صرفاً مسکنخواهی مقطعی. معاون اول رئیسجمهور نیز در چارچوب همین رویکرد، دیدارهایی را با اساتید، نخبگان، گروههای مرجع و نمایندگان اقشار مختلف ترتیب داد تا نقدها و راهحلها مستقیماً شنیده شود . این اقدام، فضای گفتگوی ملی را پس از یک دوره تنش، تقویت کرد.
یکی از ابعاد اقدامات دولت چهاردهم در جریان حوادث دیماه، توجه ویژه به خانوادههای داغدار و آسیبدیدگان بود. رئیسجمهور در ادامه برنامههای سفر استانی خود به گلستان، در دیداری بیواسطه با جمعی از خانوادههای شهدا، جانباختگان و آسیبدیدگان حوادث اخیر کشور حضور یافت .
پزشکیان در این دیدار که با همراهی امام جمعه و نماینده ولی فقیه در استان برگزار شد، ضمن ابراز همدردی عمیق، با صراحت گفت: «شرمندهایم که چنین حوادث ناگواری رخ داده است.» . او با اشاره به سنگینی و تلخی این رخدادها، از نگرانیهای شخصی خود پرده برداشت و خطاب به خانوادهها گفت: «بهعنوان مسئول این کشور، حتی خوابم را از دست دادهام از فکر اینکه چرا جوانان کشور ما باید به این شکل جان خود را از دست بدهند.» .
رئیسجمهور در این نشست عاطفی، به خانوادهها اطمینان خاطر داد که دولت خود را موظف به کاهش آثار این فقدانها میداند. وی با تأکید بر اینکه «ما نمیتوانیم جای آنها را پر کنیم، اما میتوانیم تا حد امکان گرفتاریها و مشکلات بعدی را برطرف کنیم»، از هماهنگی با بنیاد شهید و نهادهای مرتبط برای پیگیری مستمر مسائل آنان خبر داد . این وعدهها صرفاً در حد شعار باقی نماند و تیمهایی برای بررسی علل و پیگیری مشکلات خانوادهها مأمور شدند.
مدیریت هماهنگ و تبیین نقش مداخلات خارجی
در سطح ساختاری، رئیسجمهور با برگزاری جلسات فشرده با وزرا، رویکرد مدیریت هماهنگ را در دستور کار قرار داد. مأموریتهای مشخصی برای وزارتخانهها در سه محور اصلی تعریف شد: پاسخ به مطالبات اقتصادی و معیشتی، جبران خسارات و بازسازی زیرساختها، و تقویت هماهنگی در تصمیمسازیهای اقتصادی. همزمان با اقدامات داخلی، پزشکیان بهصورت فعالانه به تبیین ریشههای خارجی اغتشاشات پرداخت. وی با اشاره به نقش آمریکا و رژیم صهیونیستی در تبدیل اعتراضات به پروژه بیثباتسازی، بر تفکیک اعتراض مشروع از اغتشاش سازمانیافته تأکید کرد. در سطح دیپلماسی خارجی نیز، رئیسجمهور موضوع حوادث ایران را در گفتگو با مقامات ارشد کشورهای روسیه، ترکیه، پاکستان و عراق مطرح و بر مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد تا از مشروعیتیابی بینالمللی اغتشاشگران جلوگیری کند.
مسعود پزشکیان در سطح دیپلماسی عمومی نیز در آیین رسمی «سلام سفرا» به مناسبت چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، با تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران، به تحلیل حوادث دیماه پرداخت و با صداقت تمام، اعتراض مسالمتآمیز را حق مردم دانست، اما هرگونه خشونت، تخریب اموال عمومی و اقدامات تروریستی را توطئهای سازمانیافته علیه امنیت و ثبات کشور عنوان کرد. مهمترین بخش سخنان او در این نشست، اشاره به ابعاد انسانی ماجرا بود: «غم و اندوه از دست دادن عزیزان جان باخته میماند و هیچ وقت فراموش نخواهد شد». این پیام که از زبان رئیسجمهور خطاب به جامعه جهانی بیان شد، چهرهای انسانی و مسئول از جمهوری اسلامی ایران به نمایش گذاشت و تلاشهای رسانههای معاند برای ارائه تصویری خشن را خنثی کرد. پزشکیان با این رویکرد، همبستگی خود با ملت ایران را به جهانیان نشان داد و بر تفکیک میان معترضان و اغتشاشگران تأکیدی دوباره کرد.
در نهایت باید گفت که مجموعه اقدامات دولت چهاردهم در قبال حوادث دیماه ۱۴۰۴، نمایی از یک الگوی مدیریت بحران فعال، میدانی و مسئولانه را به نمایش گذاشت. رویکرد وی که مبتنی بر سه رکن اساسی «گفتگوی مستقیم با معترضان و اصناف»، «پذیرش کاستیهای مدیریتی و رسیدگی به آسیبدیدگان» و «مقابله هوشمندانه با پروژه بیثباتسازی خارجی» بود، توانست کشور را از یک مقطع پیچیده و حساس عبور دهد. این رویکرد نشان داد که میتوان با تکیه بر سرمایه اجتماعی، همدلی و شفافیت، ضمن حفظ امنیت ملی، اعتماد عمومی را نیز بازسازی کرد.
ارسال دیدگاه