نگاهی به فیلم سینمایی «حاشیه»/ درامی تاثیر گذار یا بیانیه ای اخلاقی؟

فیلم از همان سکانس‌های آغازین، با فضاسازی مبتنی بر واقعیت‌های اجتماعی، وعده یک درام نسبتا خوب را به مخاطب می‌دهد، اما این وعده در طول فیلم محقق نمی‌شود و اثر در نیمه‌راه، میان دغدغه‌ های اجتماعی صادقانه و نیازهای یک درام منسجم، سرگردان می‌ماند.

فیلمنامه در ایجاد موقعیت اولیه (گم شدن کودک و آشفتگی خانواده) موفق عمل می‌کند، اما به محض ورود به بطن ماجرا، دچار سردرگمی می‌شود. پرونده سریالی گم شدن کودکان، که می‌توانست موتور محرکه تعلیق و کشش فیلم باشد، بیشتر به عنوان یک اطلاع رسانی در گفت‌وگوها مطرح می‌شود تا یک معما که شخصیت‌ها و مخاطب را درگیر حل آن کند و بسیاری از تحولات داستانی ، مانند نحوه پیگیری‌ها، تصمیمات شخصیت‌ها و حتی برخی کشف‌ها، فاقد پیش‌زمینه منطقی یا انگیزه‌ی باورپذیر هستند و این خلاهای روایی موجب می‌شود حس تعلیق به تدریج جای خود را به حس سردرگمی دهد.

شعارزدگی اخلاقی، بزرگ‌ترین آسیبی است که به شخصیت‌های فیلم وارد می‌آورد، به ویژه شخصیت محوری طلبه جوان (هادی کاظمی) که به شدت تک بعدی و انگار تیپی است از نماد خیر که در آن هم نیز ناموفق است .

او بیش از آنکه یک فرد باورمند و درگیر با واقعیت‌های پیچیده باشد، به یک «الگوی اخلاقی» متحرک تبدیل می‌شود که قرار است پیام فیلم را مستقیم به مخاطب منتقل کند و این نگاه آرمان‌گرایانه و فاقد لایه های خاکستری، به جای ایجاد همذات‌پنداری، فاصله بین مخاطب و شخصیت را افزایش می‌دهد و او را به یک کاریکاتور تقلیل می‌دهد.

دیگر شخصیت‌ها نیز در دام کلیشه‌هایی از همین دست گرفتارند. کارگردانی فنی و مدیریت فضاسازی فیلم تا اندازه ای از فیلمنامه جلوتر است و علیزاده‌فرد به ویژه در سکانس‌های آغازین، با ریتم مناسب و استفاده مؤثر از نماهای بسته ، حس اضطراب را به خوبی منتقل کند.

دکوپاژ فیلم هرچند گاه‌به‌گاه اما در سکانس هایی از پویایی خوبی برخوردار است اما توانمندی‌ فنی نهایتاً در خدمت داستانی اغراق آمیز قرار می‌گیرند که از درون تهی است و نمی‌توانند ضعف اساسی در ریتم کلی فیلم و اوج‌گیری ناموفق آن را جبران کنند.

فیلم در میانه راه گویی انرژی خود را از دست می‌دهد و حتی فضاسازی خوب ابتدایی نیز از اثر آن کاسته می‌شود و به جای برانگیختن تفکر، بیشتر به موعظه‌ای اخلاقی شبیه می‌شود.

فیلم «حاشیه» با روایتی پر از خلل، اجازه نمی‌دهد مخاطب با اثر ارتباط عمیقی برقرار کند و در نهایت، بیش از آنکه یک درام تاثیرگذار باشد، یک بیانیه اخلاقی است.

 عضو انجمن منتقدین خانه سینما