تحلیل هانیزاده، کارشناس مسائل بینالملل از مذاکرات مسقط؛
مذاکرات مسقط در فضای بیاعتمادی اما با امید به تداوم دنبال شد/ آمریکا بهدنبال گسترش دستورکار مذاکرات است
خط قرمزهای ایران چیست و چه سناریوهایی پیشروی مذاکرات قرار دارد؟
تهران (پانا) - یک تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به پایان دور نخست مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط، تاکید کرد که اگرچه فضای بیاعتمادی همچنان بر مذاکرات حاکم است، اما تبادل مکتوب مطالبات و توافق بر دستورالعمل گفتوگوها، مسیر ادامه مذاکرات را هموار کرده است.
حسن هانیزاده در گفتوگو با پانا درباره دور اول مذاکرات هستهای بین ایران و آمریکا به میزبانی مسقط، گفت: دور اول مذاکرات هیات نمایندگی ایران به ریاست دکتر عباس عراقچی وزیر خارجه و هیات نمایندگی آمریکا به ریاست استیو ویتکاف نماینده امریکا در منطقه در حالی به پایان رسید که فضای بیاعتمادی همچنان بر این مذاکرات حاکم بود. با توجه به تجربه ایران در طول سالهای گذشته مذاکرات معمولا بصورت غیر مستقیم صورت میگیرد و طرف عمانی نیز نقش مهمی در تبادل پیامها بین طرفین ایفا میکند.
وی ادامه داد: مذاکرات بصورت غیرمستقیم به دلیل شرایط روانی حاکم بر طرفین مذاکره انجام میشود زیرا در خردادماه سال جای در حالی که ایران و آمریکا در حال مذاکره پیرامون موضوع هستهای ایران بودند، آمریکا و رژیم صهیونیستی بصورت مشترک به ایران حمله کردند و اینگونه رفتارها بیاعتمادی ایران نسبت به رفتارهاتی تهاجمی دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا را افزایش داده است. طبیعی است اگر مذاکرات بصورت رو در رو و برخط انجام شود طرفین فهم بیشتری از چارچوب مطالبات نهائی خود خواهند داشت اما به دلیل بدبینیهای حاکم بر فضای مذاکرات هر دو طرف ترجیح میدهند که بصورت غیر مستقیم این روند ادامه یابد. اگر فضای مذاکرات در دورهای بعد مناسب باشد قطعا مذاکرات آینده بصورتی مستقیم و بیواسطه ادامه خواهد یافت.
هانیزاده افزود: حجم اختلافات بین دو هیات مذاکرهکننده بسیار بالاست زیرا هر طرف سعی دارد امتیاز بیشتری از طرف مقابل بگیرد از این رو مذاکرات بسیار طولانی و نفسگیر بود. در حالی که ایران تلاش دارد تا مذاکرات در چارچوب جنبههای فنی و سیاسی موضوع هستهای ایران محدود شود، طرف آمریکایی سعی میکند تا موضوعات دیگری از جمله توان دفاعی، موشکی، نیروهای محور مقاومت و حقوق بشر را در دستورکار قرار دهد که این امر به بروز یک سلسله چالشهایی منجر خواهد شد.
نقش عمان در مذاکرات
این تحلیلگر مسائل بینالملل درباره نقش عمان در این دور مذاکرات گفت: نقش پادشاهی عمان در دو محور انتقال پیامها و نزدیک ساختن دیدگاه دو طرف تعریف شده که وزیر خارجه عمان آقای بدر البوسعیدی بسیار موفق عمل کرده است. زیرا دو جلسه بین طرفین برگزار کرد تا دیدگاه عراقچی و ویتکاف را برای رسیدن به یک توافق جامع نزدیک سازد. عمان از تمام ظرفیت سیاسی خود برای کاهش تنشها میان ایران و آمریکا استفاده میکند زیرا این کشور تلاش دارد تا از بروز یک جنگ جدید میان آمریکا و ایران جلوگیری کند. تجربه این کشور در مذاکرات قبلی بین ایران و آمریکا تجربه موفقی بوده و لذا وزیر خارجه عمان سعی دارد تا این مذاکرات به یک خروجی قابل قبولی برسد.
تلاش ترامپ برای تحمیل مسائل امنیتی و نظامی به مذاکرات
هانیزاده اضافه کرد: آقای دکتر عباس عراقچی در پایان دور اول مذاکرات در مسقط نسبت به دورنمای مثبت مذاکرات ابراز خوشبینی و تاکید کرد که فضای مناسبی بر روند مذاکرات حاکم بود. با این حال حضور کوشنر داماد دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا و ژنرال کوپر فرمانده نیروهای سنتکام نشان میدهد که دونالد ترامپ تلاش دارد تا مسائل امنیتی و نظامی را در مذاکرات به طرف ایرانی تحمیل کند که قطعا قابل قبول نیست.
وی «شروع خوب» را نشانه امیدواری طرفین برای ادامه مذاکرات دانست و گفت: هر چند دیدار دوجانبهای بین ویتکاف و عراقچی صورت نگرفت اما دو طرف خواستههای خود را بصورت مکتوب مبادله کردند و توافق پیرامون دستورالعمل مذاکرات راه را برای ادامه روند مذاکرات هموار میکند.
وی افزود: ایران خواستار یک تضمین جهانی و محکم است برای اینکه اگر توافقی صورت گیرد آمریکا این توافق را بعدا نقض نکند. توافقنامه برجام در سال ۲۰۱۵ و خروج آمریکا از این توافقنامه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که آمریکا و شخص دونالد ترامپ به هیچیک از توافقات بینالمللی پایبند نیست و لذا هر توافقی بدون یک ضمانت بینالمللی قطعا شکننده خواهد بود. موضوع دیگری که ایران به عنوان یک مطالبه ملی و مشروع به طرف آمریکایی ابلاغ کرد موضوع لغو تحریمهای یکجانبه آمریکا است زیرا این تحریمها ناقض توافقنامه برجام است و باید لغو شود ضمن اینکه آمریکا باید از ادامه تهدیدات نظامی خود علیه ایران خودداری کند.
حسن هانیزاده تاکید کرد: مشورت روسای هیاتهای نمایندگی ایران و آمریکا با پایتختهای خود امری طبیعی و متعارف تلقی میشود زیرا هر دو کشور ایران و آمریکا دارای نهادهای مدنی تصمیمگیرنده هستند و باید نظر و رای نهایی این نهادها مورد توجه قرار گیرد. در ایران نهادهایی مانند شورای عالی امنیت ملی، کمسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، رئیسجمهوری، رئیس مجلس شورای اسلامی و در نهایت رهبر معظم انقلاب اسلامی در اینگونه تصمیمگیریهای مهم و سرنوشتساز موثر هستند و لذا آقای عراقچی نیاز به انتقال نتایج مذاکرات به این نهادها دارد تا اگر مورد موافقت قرار گرفت دور بعدی نیز آغاز شود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: چارچوب گفتگوها کاملا مشخص است و تنها منحصر به موضوع هستهای است و هر موضوع دیگری مانند توان دفاعی و موشکی ایران قابل مذاکره نیست. اگر چه نهاد مسئول و ناظر بر فعالیت هستهای کشورها صرفا آژانس بینالمللی انرژی هستهای است و آمریکا این صلاحیت را ندارد که در مورد فعالیت هستهای صلحآمیز ایران داوری کند اما ایران برای ابراز حسن نیت خود و گرفتن بهانه از آمریکا برای ورود به یک جنگ علیه ایران پذیرفت که با آمریکا مذاکره کند.
وی تصریح کرد: ایران در حالی وارد مذاکره شد که گزینه نظامی را نادیده نمیگیرد زیرا آمریکا طرف قابل اعتمادی نیست و شخصیت دونالد ترامپ نیز بسیار پیچیده و قابل پیشبینی نیست. لذا ایران همواره انگشت به ماشه است و برای هر احتمالی یک سناریوی خاصی متناسب با شرایط میدانی و سیاسی منطقه و جهان تعریف کرده است. اگر جنگی صورت گیرد این جنگ قطعا منحصر به جغرافیای ایران نخواهدبود بلکه کل منطقه درگیر میشود و همه آسیب خواهند دید.
هانیزاده تاکید کرد: محتملترین سناریو این است که مذاکرات ادامه خواهد یافت و طرفین از مطالبات خود عقبنشینی نخواهند کرد و این ممکن است روند مذاکرات را با بنبست مواجه کند اما گزینه نظامی قطعا برای آمریکا بسیار پرهزینه خواهد بود و در صورت بروز جنگ سرنوشت خاورمیانه و جغرافیای سیاسی منطقه به کلی تغییر خواهد کرد.
پرویز پیکری
ارسال دیدگاه