«نویسنده» روایتی از مرز میان تخیل، حقیقت و واقعیت است

به گزارش روابط‌عمومی، پیش‌نمایش خصوصی فیلم سینمایی «نویسنده» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی جواد خمیس‌آبادی، دوشنبه ۱۱ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از اهالی رسانه و منتقدان سینما در مدرسه سینما و تئاتر جادو برگزار شد. پس از نمایش فیلم، نشست پرسش‌وپاسخ و نقد و بررسی اثر با حضور جواد خمیس‌آبادی، کیانوش عباس‌زاده، عدنان شاه طلایی، اصغر ایمانی و مجید پتکی برگزار شد. نغمه دانش، مدیر روابط‌عمومی فیلم، اجرای این نشست را بر عهده داشت.

در ابتدای این نشست، نغمه دانش آشتیانی با اشاره به ساختار سه‌گانه سینمایی جواد خمیس‌آبادی گفت: فیلم «نویسنده» دومین قسمت از این سه‌گانه است و نخستین قسمت آن «شکارچی» نام دارد. قسمت سوم این مجموعه نیز هنوز ساخته نشده است. او همچنین با اشاره به قرار گرفتن فیلم در آستانه اکران در گروه سینمایی هنر و تجربه، ابراز امیدواری کرد که این گروه با حفظ ظرفیت‌های موجود و ایجاد فرصت‌های تازه برای نمایش آثار مستقل، همچنان بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.

عدنان شاه طلایی: «نویسنده» مخاطب را به کشف لایه‌های پنهان معنا دعوت می‌کند

عدنان شاه طلایی، منتقد سینما، در بخش نقد و بررسی، فیلم «نویسنده» را اثری هنری و مستقل دانست که با تکیه بر روایتی به ظاهر ساده، مخاطب را به مواجهه با لایه‌های پنهان متن، ادبیات و معنا دعوت می‌کند.

او با اشاره به دشواری‌های احتمالی در دریافت مفاهیم فیلم گفت: «نویسنده» از جمله آثاری است که برای درک آن باید مکث کرد و فراتر از روایت ظاهری به جهان فکری و معنایی اثر توجه داشت. به گفته او، این فیلم تجربه‌ای متکی بر دانش و شناخت پیشین فیلمساز از ادبیات است که تلاش می‌کند این دریافت‌ها را در قالب تصویر و زبان سینما بازآفرینی کند.

این منتقد در ادامه با اشاره به ساختار بصری فیلم، استفاده از عناصر نمادین و پیوند میان ادبیات و تصویر را از ویژگی‌های اثر برشمرد و توضیح داد که اشیا، رنگ‌ها، کتاب‌ها، نورپردازی و قاب‌بندی‌ها در «نویسنده» صرفاً جنبه تزیینی ندارند، بلکه در شکل‌گیری جهان معنایی فیلم نقش ایفا می‌کنند. شاه طلایی همچنین ترکیب مؤلفه‌هایی از سینمای کلاسیک و سینمای نوآر را در کنار میزانسن و طراحی قاب‌ها مورد توجه قرار داد و معتقد بود این عناصر به مخاطب امکان می‌دهند تا روایت را از زوایای مختلف دنبال کند و به‌تدریج به لایه‌های پنهان آن راه یابد.

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش به شیوه روایت و شخصیت‌پردازی فیلم اشاره کرد و با تحلیل برخی موقعیت‌های داستانی، از جمله مواجهه نویسنده با منتقد و ناشر، گفت که فیلم با ایجاد موقعیت‌هایی غیرمنتظره و گاه شوک‌آور، مخاطب را وارد جهان ذهنی شخصیت اصلی می‌کند. شاه طلایی همچنین بازی بازیگران، به‌ویژه مینا وحید و بازیگر نقش نویسنده، را در انتقال ویژگی‌های شخصیتی و مناسبات میان کاراکترها مؤثر دانست.

شاه طلایی در پایان با تأکید بر اینکه نباید «نویسنده» را اثری صرفاً روشنفکرانه یا محدود به مخاطبان خاص تلقی کرد، آن را فیلمی هنری با قابلیت ارتباط با طیف گسترده‌ای از تماشاگران دانست. از نگاه او، این اثر می‌تواند حتی برای مخاطبی که معمولاً سینمای عامه‌پسند را دنبال می‌کند، تجربه‌ای متفاوت رقم بزند؛ تجربه‌ای که پس از تماشای فیلم، زمینه گفت‌وگو، پرسشگری و بازاندیشی درباره تصاویر و مفاهیم آن را فراهم می‌کند.

کیانوش عباس‌زاده: فیلمنامه در مسیر تولید به موجودی زنده تبدیل می‌شود

کیانوش عباس‌زاده، نویسنده فیلم سینمایی «نویسنده»، در ادامه نشست با اشاره به تفاوت میان ذهنیت اولیه نویسندگان و شکل نهایی فیلم گفت: هنگام نگارش فیلمنامه تصور نمی‌کردم اثر به این شکل ساخته شود، چراکه فیلمسازی فرایندی زنده است و همانند پرورش یک کودک، در طول مسیر رشد می‌کند و به مرحله‌ای می‌رسد که حتی سازندگان آن نیز نمی‌توانند از ابتدا سرانجامش را پیش‌بینی کنند.

او با تأکید بر اینکه در نگارش فیلمنامه به دنبال انتقال یک پیام از پیش تعیین‌شده نبوده است، توضیح داد که ترجیح می‌دهد هر تماشاگر بتواند از زاویه نگاه خود با فیلم مواجه شود و بخشی از مفاهیم و پیام‌های آن را دریافت کند. به گفته عباس‌زاده، مهم این نبوده که اثری با یک پیام مشخص به مخاطب عرضه شود، بلکه امکان برداشت‌های متفاوت از فیلم برای او اهمیت داشته است.

عباس‌زاده درباره شکل‌گیری ایده و نگارش فیلمنامه نیز گفت که این همکاری حدود پنج سال پیش و با همراهی جواد خمیس‌آبادی آغاز شد. به گفته او، هسته اولیه داستان با مشارکت هر دو شکل گرفت و در ادامه، طی رفت‌وبرگشت‌ها و بازنگری‌های متعدد، گسترش پیدا کرد.

او همچنین به تاثیر تجربه زیسته مشترک خود و خمیس‌آبادی اشاره کرد و توضیح داد که علاقه‌مندی‌اش به داستان‌نویسی و شخصیت‌پردازی در آن زمان، زمینه همکاری با خمیس‌آبادی را فراهم کرد. در آن مقطع، کار روی شناسنامه شخصیتی یکی از کاراکترها آغاز شد و همین نوشته‌ها بعدها به هسته اولیه شکل‌گیری فیلمنامه «نویسنده» تبدیل شد. روند نگارش ادامه پیدا کرد؛ بخش‌های اولیه نوشته‌شده، توسعه یافت و به‌تدریج فیلمنامه شکل نهایی‌تری به خود گرفت.

اصغر ایمانی: فیلم از اخلاق حرفه‌ای به فلسفه اخلاق می‌رسد

اصغر ایمانی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه، در تحلیل فیلم «نویسنده»، پرداخت هم‌زمان فیلم به مفاهیم اجتماعی و فلسفی را از ویژگی‌های قابل توجه آن دانست و گفت: بسیاری از فیلم‌ها یک مسئله اجتماعی را انتخاب می‌کنند و به تصویر می‌کشند، اما «نویسنده» فراتر از این رویکرد، به حوزه فلسفه و به طور مشخص فلسفه اخلاق نیز ورود می‌کند.

او با اشاره به تمرکز فیلم بر اخلاق حرفه‌ای در سه حوزه نویسندگی، نشر و نقد، این موضوع را از جمله مسایلی دانست که در مناسبات اجتماعی امروز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه اخلاق حرفه‌ای در بسیاری از عرصه‌های کاری و فرهنگی با پرسش‌ها و چالش‌هایی روبه‌رو شده است. ایمانی همچنین با اشاره به اینکه فیلم توانسته است از یک مساله محدود در حوزه اخلاق حرفه‌ای به تصویری گسترده‌تر از نظام فرهنگی و اجتماعی برسد، این رویکرد را از نقاط قوت اثر برشمرد.

این استاد دانشگاه در ادامه، با اشاره به نظریه مبادله در جامعه‌شناسی، مناسبات میان نویسنده، منتقد و ناشر را در فیلم واجد دلالت‌های اجتماعی دانست و توضیح داد که اثر، نظامی از روابط را به تصویر می‌کشد که در آن بسیاری از مناسبات بر مبنای مبادله شکل گرفته‌اند؛ درحالی‌که شخصیت نویسنده در برابر پذیرش کامل این منطق مقاومت می‌کند.

او همچنین دو جهان متفاوتی را که فیلم در یک زمان و مکان در کنار هم قرار می‌دهد، از منظر ساختار روایی و معنایی قابل توجه دانست و با ارجاع به تمایز مفهومی میان حقیقت و واقعیت گفت: واقعیت به آنچه هست و در جامعه جریان دارد اشاره می‌کند، اما حقیقت با بایدها و نبایدها و آنچه باید تحقق پیدا کند، پیوند دارد. از نگاه ایمانی، فیلم در نهایت مخاطب را به تامل درباره فاصله میان وضعیت موجود جامعه و حقیقتی که باید آشکار شود، دعوت می‌کند.

جواد خمیس‌آبادی: فیلم از دریچه تخیل شخصیت نویسنده روایت می‌شود

جواد خمیس‌آبادی، تهیه‌کننده، نویسنده و کارگردان فیلم «نویسنده»، در توضیح ساختار روایی اثر به نقش تخیل شخصیت نویسنده در شکل‌گیری جهان داستانی فیلم اشاره کرد و گفت: بخش عمده آنچه مخاطب در فیلم می‌بیند، از دریچه تخیل شخصیت نویسنده روایت می‌شود. در واقع، فضای فیلم با ذهنیت و تصورات این شخصیت شکل می‌گیرد و اتفاقاتی که در ارتباط با منتقد و ناشر رخ می‌دهد، بازتابی از جهان ذهنی اوست.

او در ادامه با اشاره به محدودیت‌های تولید و شرایط ساخت فیلم توضیح داد که در نسخه اولیه فیلمنامه، حدود ۲۴ دقیقه از اثر به فضایی متفاوت با حال‌وهوای رمانتیک اختصاص داشت که قرار بود رابطه میان نویسنده و ناشر را به تصویر بکشد. با این حال، محدودیت زمانی و بودجه تولید و همچنین شرایط حضور بازیگران، امکان اجرای کامل این بخش را فراهم نکرد. به گفته خمیس‌آبادی، مینا وحید در آن مقطع مشغول بازی در یک مجموعه تلویزیونی بود و با وجود محدودیت زمانی، به دلیل همراهی با گروه، فرصت محدودی برای حضور در پروژه داشت.

خمیس‌آبادی همچنین با اشاره به همراهی مجید پتکی در پروژه گفت که بخش مربوط به شخصیت منتقد به دلیل محدودیت‌های تولید، فرصت کمتری برای پرداخت پیدا کرد؛ با این حال، پتکی با اختصاص زمان و همراهی با گروه، امکان پرداخت بیشتر به این بخش از داستان را فراهم کرد.

مجید پتکی: هیچ تصمیمی در بازیگری خارج از نگاه کارگردان گرفته نشد

مجید پتکی، بازیگر نقش منتقد در فیلم «نویسنده»، در ابتدای صحبت‌های خود با اشاره به اهمیت متن و نقش کارگردان در شکل‌گیری شخصیت‌ها گفت: از نظر من، کارگردان پیش از هر چیز باید بتواند ذهنیت خود را با نویسنده به نقطه مشترکی برساند و سپس درک درستی از شخصیت‌ها و ویژگی‌های کاراکترها داشته باشد تا بتواند آن را به بازیگر منتقل کند. او با اشاره به نخستین آشنایی خود با جواد خمیس‌آبادی در مقام کارگردان افزود که شیوه گفت‌وگو و نگاه خمیس‌آبادی به متن، از همان ابتدا اهمیت فیلمنامه را برای او روشن کرده است.

او در ادامه، توانایی کارگردان در شناخت روحیات بازیگر و انتقال دقیق خواسته‌هایش را یکی از ویژگی‌های مهم کارگردانی دانست و گفت: کارگردانی که بتواند ابتدا ویژگی‌های بازیگر را بشناسد و سپس خواسته خود را به روشنی توضیح دهد، می‌تواند به نتیجه مطلوب‌تری برسد. پتکی با انتقاد از شیوه‌هایی که در آنها بازیگر بدون هدایت مشخص، اجرای شخصی خود را پیش می‌برد، تأکید کرد که در فیلم «نویسنده» هیچ تصمیمی در زمینه بازیگری به صورت خودسرانه گرفته نشد و تمام اجراها در چارچوب نگاه و هدایت کارگردان شکل گرفت.

این بازیگر همچنین با اشاره به شرایط تولید فیلم در دوران کرونا، تجربه حضور در پشت‌صحنه «نویسنده» را تجربه‌ای ویژه توصیف کرد و گفت که هم‌زمان با تمرین بازیگران، گروه فیلمبرداری در حال طراحی نور و مسیر حرکت دوربین بود و گروه صحنه نیز جزئیات و اکسسوری‌های مورد نیاز را آماده می‌کرد. به گفته او، هیچ عنصر کوچکی در میزانسن و چیدمان صحنه بدون معنا و مفهوم نبود و همین دقت در طراحی فضا باعث شد بازیگران نیز خود را به طور کامل در جهان فیلم قرار دهند.

پتکی در پایان با اشاره به تأثیر شرایط اجتماعی دوران کرونا بر تجربه بازی در این فیلم گفت: نگرانی از ابتلا، دوری از خانواده، خلوتی خیابان‌ها و اخبار ناگوار روزانه، بخشی از فضای ذهنی بازیگران در آن دوران بود و این احساسات در کنار فضای فیلمنامه، تجربه متفاوتی را برای گروه رقم زد. او همچنین با قدردانی از خمیس‌آبادی، تأکید کرد که برداشت و اجرای نهایی شخصیت‌ها بر اساس نگاه کارگردان شکل گرفت.

در ادامه این نشست، نغمه دانش با اشاره به کیفیت بازی مجید پتکی در فیلم «نویسنده»، به فراز و فرود شخصیت او در داستان پرداخت و گفت: شخصیتی که در ابتدا از قدرت و تسلط برخوردار است، در ادامه به موقعیت قربانی می‌رسد و بار دیگر قدرت خود را به دست می‌آورد. به گفته دانش، این تغییر و تحول به درستی در بازی پتکی نیز بازتاب پیدا کرده است.

خمیس‌آبادی نیز با اشاره به تجربه خود در حوزه سینما و آشنایی با فرایند فیلمبرداری و کارگردانی، از دقت و تسلط مجید پتکی در اجرای میزانسن‌ها تمجید کرد. او با بیان اینکه یکی از ویژگی‌های مهم یک بازیگر، توانایی حفظ دقیق میزانسن در برداشت‌های متعدد است، گفت: در همکاری با مجید پتکی تجربه‌ای داشتم که برایم فراموش‌نشدنی است. او بازیگری است که میزانسن خود را با دقت و تسلط اجرا می‌کند؛ به شکلی که حتی پس از ۵۰ بار تکرار یک برداشت، کوچک‌ترین اختلافی در اجرای میزانسن او دیده نمی‌شود. این ویژگی برای من بسیار ارزشمند و قابل توجه بود.

پتکی نیز در بخش پایانی صحبت‌های خود، از حاضران و منتقدان به دلیل تماشای فیلم و توجه به بازی بازیگران تشکر کرد و نظرات مطرح‌شده در این جلسه را برای گروه ارزشمند دانست.

کیوان یوسفی: نویسنده در جایگاه آفریننده جهان داستانی قرار دارد

کیوان یوسفی، مدیر فیلمبرداری فیلم «نویسنده»، در تحلیل خود از جهان داستانی اثر، به روایت آفرینش در کتاب مقدس اشاره کرد و گفت: در روایت آفرینش، ابتدا جهان و عناصر آن خلق می‌شوند و سپس انسان وارد این جهان می‌شود و با نام‌گذاری موجودات و اشیا، رابطه خود را با جهان پیرامون تعریف می‌کند. از نگاه او، این دو مرحله را می‌توان به دو زاویه دید متفاوت نسبت داد؛ نخست جهان از منظر آفریدگار و سپس جهان از منظر انسانی که قرار است عناصر آن را بشناسد و نام‌گذاری کند.

او با پیونددادن این مفهوم به شخصیت اصلی فیلم، نویسنده را در جایگاه آفریدگار جهان داستانی دانست و دقت، محاسبه و توجه او به جزئیات را بخشی از همین جایگاه توصیف کرد. به اعتقاد یوسفی، همان‌طور که در الگوی آفرینش، هر عنصر با اندازه و ویژگی مشخصی طراحی شده است، نویسنده نیز باید در خلق جهان داستانی خود به جزئیات، زمان‌بندی و روابط میان شخصیت‌ها توجه داشته باشد.

یوسفی در ادامه با اشاره به مناسبات حوزه نویسندگی و نشر، به تفاوت جایگاه نویسنده و ناشر در جهان فیلم پرداخت و از دشواری شکل‌گیری نویسندگانی سخن گفت که بتوانند فراتر از مناسبات معمول حرکت کنند. او همچنین با اشاره به فیلم «استاکر» ساخته تارکوفسکی، به شخصیت‌هایی اشاره کرد که در مسیرهای متفاوت حرکت می‌کنند و می‌توانند نقش راهنما را برای دیگران بر عهده بگیرند.

فیلم سینمایی «نویسنده» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی جواد خمیس‌آبادی و نویسندگی مشترک او و کیانوش عباس‌زاده ساخته شده است. مینا وحید، علی باقری و مجید پتکی بازیگران این فیلم هستند و در خلاصه داستان آن آمده است: «ناشر و منتقدی در تخیل نویسنده‌ای گرفتار می‌شوند که هر آنچه می‌نویسد، واقع می‌شود...»

فیلم سینمایی «نویسنده» پس از پنج سال تأخیر، از چهارشنبه ۲۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در گروه سینمایی هنر و تجربه اکران عمومی خود را آغاز می‌کند.