وداع هنرمندان با «کوروش زارعی» در حوزه هنری؛ «کوروش یک دونه بود»

امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان، وقتی پا به حوزه هنری می‌گذاشتی، انگار این خانه همیشگی هنرمندان یک غیبت بزرگ را در خودش حمل می‌کرد. تالار اندیشه پر بود و جا برای ایستادن کم. هنرمندان تئاتر و تلویزیون، همکاران و شاگردان قدیمی، مدیران فرهنگی، خبرنگاران و دوربین‌ها دور هم جمع شده بودند تا با مردی وداع کنند که حوزه هنری را «خانه اول و دوم» خودش می‌دانست. خانواده زارعی هم، از مادر و خواهر تا همسر هنرمندش، میان جمع بودند.

زارعی ۵۴ ساله، روز گذشته پس از دوره‌ای بیماری از دنیا رفت. او از هرمزگان برخاسته بود و با نقش ماندگارش در «یوسف پیامبر» شناخته شد. نزدیک به ده سال هم مدیریت هنری حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی را بر عهده داشت.

مراسم با صلوات و خواندن شعری درباره گذر دنیا شروع شد. نجم‌الدین شریعتی، مجری برنامه، حاضران را به صلوات دعوت کرد و از جانب جامعه هنری انقلاب اسلامی به خانواده زارعی تسلیت گفت.

حسین پارسایی، دوست و همکار قدیمی زارعی، گفت: «کوروش بدون وضو روی صحنه نمی‌رفت. در نمایش‌های عاشورایی زیارت عاشورا می‌خواند و بعد روی صحنه می‌رفت.» او ادامه داد: «حتی در بستر بیماری از درد رنج می‌برد، اما تا آخرین لحظات ذکر خدا را فراموش نکرد.»

پارسایی خطاب به زارعی گفت: «سال‌ها شب و روز کنار هم بودیم و من جز انسانیت از تو ندیدم. هرگز از زبان تو غیبت نشنیدم، تو همیشه در کارهای خیر پیشتاز بودی.» او اضافه کرد: «در بزرگداشتت گفتی خانه اول و دوم من حوزه هنری است. نه عزیزم، خانه اول و آخر تو شد حوزه هنری.»

امیرحسین شفیعی از مدیران حوزه هنری هم از خانواده و کسانی که در این مدت از زارعی مراقبت کردند قدردانی کرد. او گفت: «من دست‌پرورده حوزه هنری هستم. حوزه هنری خانه اول و دوم من است.» بغض اجازه نداد صحبتش را ادامه بدهد و با عذرخواهی کوتاه کرد.

پیمان جبلی، رئیس سازمان صدا و سیما، به نمایندگی از همکارانش در رسانه ملی گفت: «مرحوم زارعی مصداق روشن و بارز هنرمند مسئول، متعهد و وظیفه‌شناس بود.» او به دیدار چند ماه قبلش با زارعی در قم اشاره کرد و گفت: «ایشان با اینکه وضعیت جسمانی مناسبی نداشت، همچنان همان دغدغه‌هایی را دنبال می‌کرد که از دوران جوانی با خودش حمل می‌کرد؛ تئاتر مقاومت، بین‌المللی‌شدن تئاتر دینی و اعتقادی.»

رئیس صدا و سیما درباره مدیریت زارعی گفت: «در مدت نزدیک به ده سال مدیریت هنری ایشان در حوزه هنری، آثار و یادگارهای ماندنی از خودش به جا گذاشت.» او احیای تئاتر بچه‌های مسجد و ابتکارهای اربعینی را از جمله آنها برشمرد. جبلی تأکید کرد: «ما نهادهای مسئول هم باید به وظیفه خودمان عمل کنیم؛ این استعدادها را شناسایی کنیم، میدان بدهیم، تجلیل و تقدیر کنیم و تکثیر کنیم.»

حسین پورکریمی، بازیگر نمایش «اروند خون»، با بغض گفت: «چند روز پیش زنگ زدم باهاش حرف بزنم. خواهر عزیزش گوشی را برداشت و گفت کوروش خیلی درد داشته و الان خوابه.» او درباره اجرای «اروند خون» گفت: «هیچ سالنی ما را قبول نمی‌کرد. نمایش ما ۴۶ هزار لیتر آب داشت و کوروش ایستاده بود که این نمایش هر جوری شده اجرا برود.»

پورکریمی ادامه داد: «بالای ۸۰ نفر نقش شهدای غواص را بازی می‌کردیم و هر کس می‌آمد، باورش نمی‌شد این کار روی صحنه تئاتر اجرا می‌شود.» او زارعی را چنین توصیف کرد: «بچه‌ها را دسته‌بندی نمی‌کرد و با همه یک‌جور رفتار می‌کرد. یک الماس از تئاتر کم شد. بدا به حال ما که دیگر کوروش نیست.»

فاضل نظری، شاعر، سخنانش را با خواندن شعر شروع کرد و گفت: «درباره کوروش حرف زدن برای من آسان است، اما نه در چنین مجلسی. کوروش آدم معمولی نبود، شبیه نداشت. نباید فکر کنیم می‌شود کوروش‌ها را تکثیر کرد؛ کوروش یک دونه بود.»

او گفت: «کوروش بازیگر بود، کارگردان بود، مدیر اجرایی بود، اما خودش بود. برخلاف خیلی‌ها که روی نقاب‌شان نقاب می‌زنند، کوروش بی‌نقاب بود. گواهی می‌دهم که کوروش نفاق نداشت و ریا نداشت.» نظری درباره غربت زارعی هم گفت: «از بندرعباس آمده بود و ما احساس می‌کردیم مهمان‌ایم، از بس خون‌گرم و صمیمی بود.»

او به عمر زارعی اشاره کرد و گفت: «شاید ۵۴ سال و نیم در این دنیا زندگی کرد، اما عمر پربرکتش خیلی بیشتر از این‌هاست.» نظری با عبارت «کفی بالموت واعظا» از حاضران خواست برای شادی روح زارعی فاتحه و سه صلوات بفرستند.

ایوب آقاخانی، نویسنده «اروند خون» و دوست سی‌وچندساله زارعی، آخرین سخنران بود. او گفت: «حرف زدن درباره کوروش، حرف زدن درباره یک پدیده است.» به گفته او، شهرت زارعی در کشورهای همسایه با «یوسف پیامبر» برایش آن‌قدر ارزش ندارد که «زیست ۵۴ ساله‌اش».

آقاخانی ادامه داد: «کوروش زارعی نشان داد می‌شود هنرمند بود و سالم زندگی کرد، می‌شود پشت و رو نداشت، می‌شود زلال بود و شفاف بود. می‌شود مدیر فرهنگی بود، سیاست نورزید و باز هم سرافراز ماند.» او افزود: «جهان ما از الگوها خالی شده و دارد خالی‌تر هم می‌شود. الگوها را در جمع خودمان جستجو کنیم.» به گفته او، زارعی کارهای زیادی کرد، بسیار نقد شنید و ناسزا هم شنید، اما حالا که آرمیده، سربلند است.

با پایان سخنرانی‌ها، تالار اندیشه جای خودش را به فضای دیگری داد. روضه‌خوانی بر سر پیکر کوروش زارعی شروع شد و صدای گریه هنرمندانی که ساعتی پیش پشت تریبون بغض‌شان را فرو می‌خوردند، بالا گرفت. بعد صف‌ها بسته شد و حاضران بر پیکرش نماز گزاردند. همان مردی که روی هر صحنه‌ای با وضو می‌رفت، این بار با نماز دوستانش از حوزه هنری بدرقه شد.

پیکر او را روی دست بردند و جمعیت از حوزه هنری تا زیر پل کالج همراهش آمد، هنرمندانی که سال‌ها با او روی یک صحنه بودند، این بار کنار تابوتش راه می‌رفتند. زیر پل کالج، آخرین وداع انجام شد و پیکر زارعی از میان جمع رفت.

اما برای اهالی تئاتر امروز هنوز تمام نشده است. شامگاه امروز مراسم بزرگداشت او در میدان انقلاب برگزار می‌شود، همان‌جا که همکاران و دوستانش یک بار دیگر برای یاد کسی گرد هم می‌آیند که فاضل نظری درباره‌اش گفت: «کوروش یک دونه بود.»