سهم کمتر از ۳ درصدی انیمیشن ایرانی از بازار داخلی؛ هدف‌گذاری برای تولید ۴۶۰ ساعت پویانمایی تا سال ۱۴۱۰
تهران (پانا) - ناصر جاهدنیا، مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران، از برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت تولید انیمیشن کشور به ۴۶۰ ساعت، رشد تعداد استودیوهای فعال به ۱۰۰ استودیو و افزایش سهم تولیدات داخلی از بازار پویانمایی به ۲۵ درصد تا سال ۱۴۱۰ خبر داد.
ناصر جاهدنیا، مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران، در نشست خبری تشریح فعالیت‌ها و برنامه‌های این بنیاد که صبح سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه برگزار شد، با تشریح مأموریت‌ها و اقدامات این مجموعه، تسهیل‌گری، تنظیم‌گری، حمایت از تولید و توسعه بازار داخلی و بین‌المللی را از مهم‌ترین محورهای فعالیت بنیاد برشمرد.
وی با اشاره به ماهیت و مأموریت بنیاد ملی پویانمایی ایران اظهار کرد: تمرکز اصلی ما در این مجموعه بر تسهیل‌گری و توسعه بازار داخلی و خارجی انیمیشن قرار گرفته است و در کنار آن، حمایت از تولیدات پویانمایی نیز در دستور کار قرار دارد.
برگزاری نخستین رویداد سرمایه‌گذاری انیمیشن با حضور ۲۵ استان
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران با اشاره به برگزاری نخستین رویداد سرمایه‌گذاری انیمیشن در آذرماه سال گذشته گفت: یکی از نخستین اقدامات بنیاد، برگزاری این رویداد با هدف حمایت از نمونه‌سازی اولیه محصولات پویانمایی بود. در این الگو، از تولید دو یا سه قسمت ابتدایی یک مجموعه حمایت می‌شود تا پس از عرضه و بررسی بازخورد مخاطبان و ارزیابی بازار، امکان سرمایه‌گذاری در مراحل بعدی تولید فراهم شود.
جاهدنیا ادامه داد: در نخستین دوره این رویداد، ۲۴۵ اثر از ۲۵ استان کشور ثبت‌نام کردند که از میان آن‌ها ۶۳ اثر برای حضور در بخش پیچینگ انتخاب شدند. از این تعداد، ۱۳ اثر در بخش تولید حداقل محصول پذیرفتنی (MVP) سریال، هشت اثر در بخش نمونه‌سازی سریالی و ۱۵ اثر نیز در بخش آثار هنری مورد توجه قرار گرفتند. همچنین ۱۹ طرح سریال و هشت طرح سینمایی در فرآیند پیچینگ ارائه شدند.
وی با بیان اینکه پیچینگ یکی از سازوکارهای رایج حمایت از تولید در کشورهای صاحب صنعت پویانمایی است، افزود: انتظار داشتیم با برگزاری این رویداد، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های دولتی نیز برای حمایت از آثار منتخب پای کار بیایند، اما متأسفانه این اتفاق به شکل مورد انتظار رخ نداد. تا این لحظه، به‌جز مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی که در راستای مأموریت‌های خود با دو اثر قرارداد همکاری منعقد کرده است، سایر دستگاه‌های اجرایی کشور اقدام مؤثری در این زمینه انجام نداده‌اند.
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی با تأکید بر ضرورت پیگیری این موضوع از سوی رسانه‌ها گفت: منابعی که در اختیار بنیاد قرار دارد، منابع ملی است و فعالان زیست‌بوم انیمیشن باید بدانند آثار بر چه مبنایی انتخاب می‌شوند و چرا حمایت‌های پیش‌بینی‌شده به نتیجه نمی‌رسند. انتظار داریم رسانه‌ها این موضوع را مطالبه و پیگیری کنند.
جاهدنیا درباره وضعیت حمایت‌های بنیاد از آثار منتخب نیز توضیح داد: در حال حاضر تمرکز بنیاد بر بخش نمونه‌سازی و آثار کوتاه قرار دارد. برای ۹ اثر در حال طی کردن فرآیند عقد قرارداد هستیم که سه اثر قرارداد خود را منعقد کرده‌اند و پرداخت‌های مربوط به آن‌ها نیز انجام شده است. سایر آثار در مرحله امضای قرارداد قرار دارند. همچنین برای پنج سریال و سه اثر در بخش نمونه‌سازی، فرآیند تنظیم قرارداد در حال انجام است.
نبود قانون کپی‌رایت؛ مانعی جدی برای اقتصاد انیمیشن ایران
وی در ادامه، تنظیم‌گری و تدوین ضوابط حمایتی را از دیگر مأموریت‌های بنیاد دانست و گفت: در کنار حمایت از تولید و تسهیل‌گری، موضوع تنظیم‌گری را نیز دنبال می‌کنیم و تدوین آیین‌نامه‌ها و قوانین مورد نیاز صنعت پویانمایی در دستور کار قرار دارد.
جاهدنیا با اشاره به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی تولیدات پویانمایی در کشور اظهار کرد: یکی از مشکلات اساسی محصولات انیمیشن ایرانی، دسترسی نداشتن به بازار داخلی و نبود سازوکار مناسب برای بهره‌مندی از ظرفیت اقتصادی این بازار است. در شرایط فعلی، بسیاری از محصولات به‌صورت رایگان دانلود و با هزینه‌های ناچیز در پلتفرم‌ها منتشر می‌شوند. حتی گاهی ادعا می‌شود که برخی مجموعه‌ها با استفاده از هوش مصنوعی، آثار را دوبله و بدون پرداخت هزینه متناسب در دسترس مخاطبان قرار می‌دهند. طبیعی است که در چنین شرایطی، انگیزه‌ای برای خرید قانونی و سرمایه‌گذاری روی این محصولات باقی نمی‌ماند.
وی با بیان اینکه بسیاری از کشورهای صاحب صنعت پویانمایی از قوانین حمایتی و کپی‌رایت برخوردارند، افزود: در این کشورها، بسترهای مختلف پخش و نمایش، از شبکه‌های تلویزیونی گرفته تا سایر پلتفرم‌ها، ملزم به رعایت قوانین حمایت از تولیدات داخلی و پرداخت حقوق مربوط به استفاده از آثار هستند. در برخی کشورها حتی سازوکارهای حمایتی در حوزه گمرک نیز پیش‌بینی شده است، اما ما در کشور از چنین ظرفیت‌های قانونی برخوردار نیستیم.
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ادامه داد: متأسفانه بسیاری از بسترهای نمایش از محصولات ایرانی استفاده می‌کنند، اما در چرخه حمایت از تولیدات داخلی قرار نمی‌گیرند. این موضوع یکی از بخش‌هایی است که رسانه‌ها می‌توانند با مطالبه‌گری، آن را به گوش مسئولان برسانند.
شناسه‌گذاری محتوا برای مقابله با انتشار غیرقانونی آثار
جاهدنیا در تشریح دیگر برنامه‌های بنیاد در حوزه تنظیم‌گری، به موضوع شناسنامه‌دار کردن محتوا اشاره کرد و گفت: یکی از مسائل مهم در حوزه رسانه و پویانمایی، نبود ابزارهای کافی برای حفاظت از حقوق تولیدکنندگان است. اگرچه در کشور قوانین جامع کپی‌رایت نداریم، اما باید بتوانیم از محصولات تولید داخل نیز محافظت کنیم.
وی افزود: در همین راستا، موضوع ایجاد سامانه شناسه‌گذاری اختصاصی محتوا را دنبال می‌کنیم تا برای هر محصول رسانه‌ای یک شناسه انحصاری تعریف شود. با استفاده از این سازوکار، امکان شناسایی محتوای منتشرشده در بسترهای مختلف وب فراهم می‌شود و در صورت انتشار غیرقانونی آثار، می‌توان آن‌ها را شناسایی و پیگیری کرد. این اقدام می‌تواند ضمن حفاظت از حقوق تولیدکنندگان، به فعالیت قانونی بسترهای نمایش نیز کمک کند.
بیش از ۵۰ درصد محتوای مصرفی پلتفرم‌ها انیمیشن است
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران با اشاره به ظرفیت اقتصادی بازار پویانمایی اظهار کرد: در حال حاضر آمار دقیق و جامعی از میزان مصرف انیمیشن در پلتفرم‌های داخلی وجود ندارد، اما بر اساس برآوردهای اولیه و اطلاعاتی که از پلتفرم‌ها در اختیار داریم، بیش از ۵۰ درصد محتوای مصرفی آن‌ها به انیمیشن اختصاص دارد.
وی با تأکید بر اینکه مخاطب انیمیشن ویژگی‌های خاصی در الگوی مصرف دارد، گفت: در این حوزه با مخاطبانی مواجه هستیم که یک اثر را بارها تماشا می‌کنند. برای نمونه، برخی آثار شناخته‌شده مانند «باب‌اسفنجی» بارها از سوی یک مخاطب دیده می‌شوند. این میزان تماشای مجدد، ظرفیت اقتصادی قابل توجهی برای صنعت پویانمایی ایجاد می‌کند که باید مورد توجه قرار گیرد.
توسعه همکاری‌های بین‌المللی با روسیه
جاهدنیا در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های بین‌المللی بنیاد اشاره کرد و گفت: در حوزه همکاری‌های بین‌المللی و در چارچوب تعاملات دستگاه‌های هم‌خانواده وزارت فرهنگ، توافق‌نامه تولید مشترک میان وزارت فرهنگ ایران و روسیه به امضا رسیده است که بخشی از آن به حوزه تولیدات پویانمایی مربوط می‌شود. در حال حاضر در حال بررسی سازوکارهای اجرایی این توافق هستیم تا بتوانیم همکاری مشترک با روسیه را به‌عنوان نخستین تجربه در این مسیر عملیاتی کنیم.
تدوین اطلس پویانمایی ایران و راه‌اندازی گنجینه انیمیشن کشور
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران همچنین از پیگیری طرح‌هایی خبر داد که به گفته او، طی سال‌های گذشته در صنعت انیمیشن کشور مغفول مانده‌اند.
وی در این‌باره گفت: تهیه آمارنامه انیمیشن، شناسایی استودیوهای فعال، تدوین اطلس پویانمایی ایران و ایجاد گنجینه انیمیشن کشور از جمله برنامه‌هایی است که در بنیاد دنبال می‌کنیم. هدف ما این است که هنرمندان، فعالان و پروژه‌های این حوزه به‌صورت دقیق شناسایی و اطلاعات آن‌ها در یک مجموعه جامع گردآوری شود.
جاهدنیا ادامه داد: فعالیت‌های پژوهشی بنیاد نیز آغاز شده است و برگزاری یک سمینار پژوهشی را در دستور کار داریم. همچنین رصد میزان و الگوی مصرف محتوای پویانمایی و دستیابی به آمارهای اولیه درباره وضعیت مصرف انیمیشن در کشور از دیگر برنامه‌های ماست.
وی برگزاری دوره‌های آموزشی فیلم‌سازی و تولید انیمیشن را نیز از دیگر محورهای فعالیت بنیاد عنوان کرد.
هدف‌گذاری برای تولید ۴۶۰ ساعت انیمیشن تا سال ۱۴۱۰
جاهدنیا با تشریح چشم‌انداز پنج‌ساله بنیاد ملی پویانمایی ایران تا افق ۱۴۱۰ اظهار کرد: سندی را به‌عنوان نقشه راه بنیاد تدوین کرده‌ایم که در آن اهداف کمی و کیفی صنعت پویانمایی کشور مشخص شده است. بر اساس این برنامه، قصد داریم ظرفیت تولید انیمیشن ایران را از حدود ۱۵۰ ساعت فعلی به ۴۶۰ ساعت در سال برسانیم.
وی با اشاره به وضعیت استودیوهای فعال کشور افزود: در حال حاضر حدود ۲۰ استودیوی فعال در حوزه پویانمایی داریم و هدف‌گذاری ما افزایش این تعداد به ۱۰۰ استودیو تا سال ۱۴۱۰ است. همچنین بنا داریم ظرفیت نیروی انسانی متخصص این صنعت را به حدود دو هزار نفر برسانیم.
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی درباره سهم تولیدات داخلی از بازار نیز گفت: یکی از ضعف‌های جدی صنعت پویانمایی کشور، سهم بسیار اندک آثار ایرانی از بازار داخلی است. سهم تولیدات داخلی در پلتفرم‌ها و فضای مجازی، به‌جز بخشی که از طریق تلویزیون عرضه می‌شود، کمتر از سه درصد برآورد می‌شود. هدف ما این است که این سهم تا افق ۱۴۱۰ به ۲۵ درصد افزایش پیدا کند.
وی با اشاره به ضرورت خلق شخصیت‌ها و برندهای ملی در صنعت انیمیشن کشور خاطرنشان کرد: یکی از ضعف‌های مهم پویانمایی ایران، نداشتن تعداد کافی شخصیت‌ها و برندهای شناخته‌شده ملی است. صنعت انیمیشن ما هنوز نتوانسته متناسب با نیاز مصرف‌کننده، شخصیت‌هایی خلق کند که به برندهای ماندگار تبدیل شوند. امیدواریم با برنامه‌ریزی در این حوزه، زمینه ایجاد دست‌کم ۱۵ کاراکتر و شخصیت شناخته‌شده ملی فراهم شود.
جاهدنیا چهار محور اصلی نقشه راه بنیاد را اقتصاد و بازار، افزایش ظرفیت صنعت، شکل‌گیری نظام داده‌محور و توسعه دانش و فناوری عنوان کرد و گفت: تلاش می‌کنیم با تمرکز بر این چهار محور، خلأهای موجود در صنعت پویانمایی کشور را برطرف کنیم.
کرمان میزبان دومین رویداد سرمایه‌گذاری پویانمایی ایران می‌شود
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران در ادامه از برگزاری دومین رویداد سرمایه‌گذاری پویانمایی در شهر کرمان خبر داد و گفت: دومین دوره این رویداد را با همکاری استانداری کرمان و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان برگزار خواهیم کرد. کرمان از استان‌های دارای ظرفیت در صنعت انیمیشن کشور است و در حال حاضر شش استودیو در این استان شناسایی شده‌اند که سه استودیو از آن‌ها فعال هستند. همچنین در سال‌های گذشته آثار قابل توجهی در حوزه تلویزیون و سینما از این استان تولید شده است.
وی با اشاره به تجربه برگزاری دوره گذشته در کاشان افزود: یکی از وظایف خود می‌دانیم که توجه به ظرفیت‌های پویانمایی را از پایتخت فراتر ببریم و زمینه حضور و فعالیت بیشتر استان‌ها را فراهم کنیم. به همین دلیل، پس از برگزاری دوره گذشته در کاشان، امسال کرمان را برای میزبانی این رویداد انتخاب کردیم.
جاهدنیا با اشاره به پیش‌بینی بخش ویژه‌ای با عنوان «کرمان، شهر قصه‌ها؛ روایتی نو از قصه‌های کهن» در این دوره گفت: این بخش با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و میراث تاریخی کرمان طراحی شده است. معتقدیم پویانمایی می‌تواند در معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی استان و تبدیل آن به مقصدی مطرح در گردشگری نقش داشته باشد. یکی از کارکردهای مهم این رویداد نیز کمک به برندسازی فرهنگی استان کرمان است.
۱۴۰ اثر برای حضور در رویداد کرمان ثبت‌نام کرده‌اند
مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران درباره روند ثبت‌نام دومین رویداد سرمایه‌گذاری نیز توضیح داد: فراخوان این رویداد از دوم آبان‌ماه منتشر شده و تاکنون حدود ۱۴۰ اثر برای حضور در آن ثبت‌نام کرده‌اند. مهلت تکمیل و ارسال آثار تا پایان آبان‌ماه ادامه دارد و امیدواریم امسال شاهد حضور پرشورتر فعالان زیست‌بوم پویانمایی کشور باشیم.
وی با اشاره به تفاوت‌های این دوره با دوره گذشته گفت: امسال تلاش داریم حضور بخش‌های حاکمیتی و خصوصی را در فرآیند سرمایه‌گذاری پررنگ‌تر کنیم. همچنین پیش‌بینی می‌کنیم ظرفیت آثار انتخاب‌شده برای مرحله پیچینگ دو برابر دوره قبل باشد. در این دوره، ابتدا تعداد بیشتری از آثار انتخاب می‌شوند و پس از برگزاری کارگاه‌های آموزشی و فرآیند منتورینگ، نیمی از این آثار برای حضور در مرحله نهایی پیچینگ انتخاب خواهند شد.
جاهدنیا ادامه داد: پیش‌بینی ما انتخاب حدود ۴۸ اثر برای مرحله نخست است. پس از آن، برای هر پروژه دو تا سه منتور تخصصی در نظر گرفته می‌شود تا صاحبان آثار تا زمان برگزاری رویداد از مشاوره و راهنمایی تخصصی برخوردار شوند. همچنین کارگاه‌های آموزشی امسال خارج از تهران و به شکل کمپ آموزشی برگزار خواهد شد.
وی در پایان با اشاره به زمان برگزاری دومین رویداد سرمایه‌گذاری پویانمایی گفت: اعلام آثار راه‌یافته به مرحله بعدی در ۱۱ آذرماه انجام می‌شود و امیدواریم از ۲۲ تا ۲۵ دی‌ماه میزبان فعالان صنعت پویانمایی در شهر کرمان باشیم. محل دقیق برگزاری هنوز قطعی نشده، اما احتمال دارد تالار فرهنگ و هنر شهر کرمان میزبان این رویداد باشد.
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه