در گفت‌وگو با پانا مطرح شد
چرا بچه‌های کلاس اول و پنجم را با هم به سینما می‌بریم؟
نسل جدید دیگر با نسخه‌های قدیمی آموزش همراه نمی‌شود
تهران (پانا) - کارگردان سینما با تأکید بر ضرورت شناخت ویژگی‌های ذهنی کودکان در تولید آثار سینمایی گفت: اختلاف سنی حتی دو سال در دوره کودکی می‌تواند به تفاوت جدی در نوع دریافت و درک فیلم منجر شود و نمی‌توان انتظار داشت کودکان در سنین مختلف، مخاطبان یکسانی باشند.
سینما و هنر می‌توانند فراتر از یک ابزار سرگرمی، نقش مؤثری در آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان داشته باشند؛ با این حال، تغییر نسل مخاطبان، گسترش فناوری‌های دیجیتال و دسترسی گسترده کودکان به محتوای جهانی، ضرورت بازنگری در شیوه‌های تولید آثار فرهنگی و هنری برای این گروه سنی را دوچندان کرده است.
اسماعیل براری، کارگردان سینما، در گفت‌وگو با پانا، با اشاره به فاصله میان نظام آموزشی و نیازهای نسل جدید، درباره جایگاه سینما در مدارس، تفاوت دوره‌های ذهنی کودکان، تغییر الگوی تماشای فیلم و ضرورت شناخت جهان امروز کودکان سخن گفت. او معتقد است تولید آثار کودک بدون شناخت دقیق مخاطب و تحولات زندگی او، نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای نسل جدید باشد.
آموزش امروز باید با زندگی امروز هم‌فاز شود
براری درباره وضعیت آموزش و کلاس‌های آموزشی اظهار کرد: «آموزش در حال جریان است و اتفاق می‌افتد، اما به جایی که باید نمی‌رسد. مثل موجی است که آب را می‌آورد اما به ساحل نمی‌خورد. مسئله اصلی این است که چرا این موج به ساحل نمی‌رسد و این انرژی در کجا مصرف می‌شود.»
وی افزود: «ما بخش زیادی از عمرمان را در کلاس، پشت میز و نیمکت و مقابل تخته می‌گذرانیم. بیش از ده سال آموزش می‌بینیم و در این مدت یک یا دو نسل از ما عبور می‌کنند. سؤال این است که این زمان کجا می‌رود و برای چه از آن استفاده می‌کنیم.»
این کارگردان ادامه داد: «اگر تمام هدف آموزش این باشد که مثل یک دوی امدادی، چوبی را که به دست ما سپرده‌اند با زحمت بدویم و به نفر بعد برسانیم، فقط برای اینکه این چوب یا دانش از بین نرود، به نظرم تحلیل خوش‌بینانه‌ای از آموزش داشته‌ایم.»
فناوری، شکل یادگیری کودکان را تغییر داده است
براری با اشاره به سرعت تحولات فناوری تصریح کرد: «امروز بسیاری از کارهایی که ما برای انجامشان سال‌ها آموزش می‌دیدیم، با یک نرم‌افزار ساده انجام می‌شود. ترجمه، دسترسی به اطلاعات، آموزش و حتی بسیاری از مهارت‌ها به شکل دیگری در اختیار ما قرار گرفته است.»
وی گفت: «به نظرم ما در بسیاری از موارد فقط می‌خواهیم یادمان‌های خودمان را حفظ کنیم. من در دوران دانش‌آموزی پشت نیمکت می‌نشستم، مشق می‌نوشتم و با این کار انگشتانم قوی می‌شد؛ اما دانش‌آموز امروز ممکن است اصلاً ننویسد و با چند دکمه اطلاعاتی بسیار بیشتر از آنچه من در آن سن داشتم به دست بیاورد.»
براری افزود: «بخشی از نظام آموزش و پرورش در حال حاضر در گوشی‌های ما و از طریق اینترنت و جهان دیجیتال اتفاق می‌افتد. به همین دلیل مطمئن نیستم نظام آموزش و پرورش با شکل فعلی خود همچنان همان کارایی گذشته را داشته باشد.»
این کارگردان درباره تفاوت نسل امروز با نسل‌های گذشته نیز بیان کرد: «اگر مهارت‌های خودمان را با بچه‌هایی که امروز با آنها سروکار داریم مقایسه کنیم، می‌بینیم که بچه‌های امروز خیلی راحت ما را تا می‌کنند و می‌گذارند در جیبشان.»
وی ادامه داد: «عصر دیجیتال مثل کشف آتش است. بشر وقتی آتش را کشف کرد، زندگی‌اش تغییر کرد. امروز هم دیجیتال چنین تغییری ایجاد کرده است؛ با این تفاوت که سرعت این تحول بسیار بیشتر است.»
براری با اشاره به ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره گفت: «هوش مصنوعی قدم بعدی این جریان است و اتفاقات بعدی حتی سریع‌تر خواهد بود. ما باید این واقعیت را بپذیریم که وارد عصر جدیدی شده‌ایم.»
سینما می‌تواند ذوق و اشتیاق را به مدرسه بیاورد
این تهیه‌کننده درباره نقش فرهنگ و هنر در نظام آموزشی اظهار کرد: «اگر فرهنگ، هنر، سینما و تلویزیون در مدرسه پررنگ شوند، حتی اگر هفته‌ای یک ساعت باشد، می‌توانند ذوق و شور و اشتیاق را در کودکان ایجاد کنند.»
وی افزود: «نسل امروز هم دیده شدن را دوست دارد و هم یاد گرفتن را؛ اما یاد گرفتن چیزهایی را دوست دارد که الزاماً در درس و کتاب خلاصه نمی‌شود. کتاب‌هایی که می‌خواند باید بتوانند به زندگی امروز او برسند.»
براری با انتقاد از فاصله محتوای آموزشی با نیازهای نسل جدید ادامه داد: «ما مقداری عقب‌ماندگی داریم و هنوز کتاب‌هایی را می‌خوانیم که برای چند دهه قبل نوشته شده‌اند. کودک امروز نیازهایش را الزاماً از این کتاب‌ها پیدا نمی‌کند، چون سیستم زندگی تغییر کرده و سرعت زمانه بسیار بیشتر شده است.»
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در معیارهای آموزشی گفت: «سرعت چیز بدی نیست. ما نمی‌توانیم با معیارها و واحدهای اندازه‌گیری گذشته، امروز را بسنجیم و بعد همیشه به این نتیجه برسیم که آرامش از زندگی بشر رفته است.»
این کارگردان افزود: «ما آرامش نداریم، چون همچنان یک پایمان در گذشته و یک پایمان در زمان حال است. این فاصله و تعلیق است که آرامش ما را می‌گیرد. وقتی وارد زمان جدید و عصر جدید می‌شویم، باید روش‌ها، متدها و منش‌های جدید را هم بپذیریم یا خودمان تعریف کنیم.»
براری تصریح کرد: «نمی‌توانیم همچنان با قواعد صد سال پیش وارد عصر جدید شویم. این دو با هم جور درنمی‌آیند.»
بچه‌های ابتدایی با دو سال اختلاف سنی هم مخاطب یکسانی نیستند
براری درباره ضرورت شناخت ویژگی‌های ذهنی کودکان در تولید آثار سینمایی گفت: «دوره‌های ذهنی کودکان در سنین پایین بسیار کوتاه‌تر از بزرگسالان است. در سنین ابتدایی ممکن است دوره ذهنی کودک حدود دو سال باشد و حتی در سنین پایین‌تر از این هم کوتاه‌تر شود.»
وی ادامه داد: «این موضوع در سینما اهمیت زیادی دارد. کودکان حتی ممکن است نتوانند فیلمی را که برای دو سال بالاتر از سن آنها ساخته شده است، به‌درستی تماشا کنند.»
این کارگردان با اشاره به اکران گروهی فیلم‌های کودک در جشنواره‌ها بیان کرد: «ما گاهی کودکان کلاس اول تا پنجم را یکجا به سینما می‌بریم و انتظار داریم همه آنها کنار هم فیلم ببینند. در حالی که آنها ممکن است نتوانند با کودکی که دو سال از خودشان کوچک‌تر است در یک سالن بنشینند.»
براری افزود: «وقتی در سالن سینما بچه‌ها جیغ می‌زنند، حرف می‌زنند و بازی می‌کنند، الزاماً به این معنا نیست که از فیلم بدشان می‌آید؛ ممکن است مشکل این باشد که ما مخاطبان متفاوت را بدون شناخت دوره ذهنی‌شان کنار هم نشانده‌ایم.»
بچه‌های امروز دیگر فقط شاگرد فیلمساز ایرانی نیستند
این کارگردان با اشاره به تغییر الگوی یادگیری و سرگرمی کودکان اظهار کرد: «بچه‌های امروز خوشبختانه مربی‌های بسیار بزرگ‌تری پیدا کرده‌اند. کودک امروز فقط از فیلمساز ایرانی، وزارت آموزش و پرورش یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یاد نمی‌گیرد. او با تمام دنیا ارتباط دارد.»
وی افزود: «امروز کودک لازم نیست برای دیدن فیلم حتماً به یک پرده بزرگ سینما برود. یک پرده کوچک در جیبش دارد که هم فیلم نشان می‌دهد، هم دستور آشپزی می‌دهد و هم وقتی بیمار می‌شود درباره اینکه چه چیزی بخورد یا نخورد به او اطلاعات می‌دهد.»
براری ادامه داد: «بعد از قرن‌ها بشر به دهکده جهانی رسیده است؛ چه ما خوشمان بیاید و چه نیاید. نمی‌توانیم خودمان را جزیره‌ای جدا از این جریان بدانیم.»
وی با اشاره به رقابت آثار ایرانی با تولیدات جهانی گفت: «اگر امروز فیلمسازی بخواهد فیلمی برای کودک بسازد و حرف تازه‌ای برای گفتن نداشته باشد، یا اگر حرفش مربوط به چهل سال پیش باشد، فیلمسازان دیگری در جهان هستند که این فاصله را با تحقیقات جدید، فکرهای جدید و پاسخ‌های تازه به نیازهای کودکان پر می‌کنند.»
ما صاحب صندوقچه فرهنگ خودمان نیستیم؛ فقط سوار قالیچه‌ایم
براری با انتقاد از شیوه مواجهه سینمای ایران با شخصیت‌های تاریخی و فرهنگی افزود: «گاهی درباره شخصیت‌های فرهنگی و تاریخی خودمان هم همین مشکل را داریم. ما انگار صاحب صندوقچه فرهنگ ایران هستیم، اما در واقع کلیدش دست ما نیست. ما حتی نمی‌توانیم به شاهنامه فردوسی پنج بیت اضافه کنیم، چون ادبیات، دانش و جزئیات آن را به اندازه کافی نمی‌شناسیم.»
وی تصریح کرد: «به محض اینکه می‌خواهیم با شخصیت‌های تاریخی و فرهنگی کارتون یا فیلم بسازیم، نتیجه گاهی آن‌قدر ضعیف می‌شود که مخاطب نمی‌تواند آن را باور کند.»
این کارگردان با تأکید بر ضرورت شناخت عمیق میراث فرهنگی برای تولید آثار جدید گفت: «دنیا با سرعت در حال حرکت است و ما همچنان دوست داریم زیر سایه درخت دراز بکشیم و گذر آب را تماشا کنیم. با چشم باز می‌گویم که ما در مسابقه پیشرفت، ترقی، زندگی و بهگزینی عقب مانده‌ایم.»
براری افزود: «ما نشسته‌ایم و اموال گذشته را مصادره می‌کنیم؛ مدام سند بیرون می‌آوریم که فردوسی مال ماست، فارابی مال ماست، مولوی مال ماست. اما سؤال این است که خودمان چه چیزی به این میراث اضافه کرده‌ایم؟»
وی ادامه داد: «اگر فقط به گذشته افتخار کنیم اما در زمانه خودمان اثر تازه‌ای تولید نکنیم، در این مسابقه جایی نداریم.»
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه