ادبیات کودک پناهگاهی امن برای درک واقعیت‌های سخت است

مژگان کلهر در گفت‌وگو با پانا درباره اهمیت ادبیات کودک و نوجوان گفت: «به‌نظرم ادبیات کودک نه می‌تواند واقعیت را پنهان کند و نه باید کودک را بی‌دفاع در برابر تلخی‌های دنیا رها کند. کودک حق دارد حقیقت را بشناسد، اما متناسب با سن و ظرفیت عاطفی خودش. داستان باید یک پناهگاه امن باشد تا کودک بتواند از درون آن به واقعیت نگاه کند، نه اینکه از آن فرار کند. ادبیات می‌تواند به او یاد بدهد که حتی در شرایط سخت هم انسانیت، دوستی، همدلی و امید از بین نمی‌روند.»

وی درباره بازنمایی جنگ در ادبیات کودک و نوجوان افزود: «بچه‌ها نیازی به دیدن جزئیات خشن و ترسناک جنگ ندارند. آنچه اهمیت دارد، نمایش پیامدهای انسانی جنگ است؛ مثل دلتنگی‌ها، جدایی‌ها و از دست دادن‌ها، در کنار مهربانی‌ها و فداکاری‌هایی که در دل بحران شکل می‌گیرد. من همیشه تلاش می‌کنم ترس محور اصلی نباشد، چون مرز میان آگاهی‌بخشی و ایجاد اضطراب برای من بسیار مهم است. اگر مخاطب بعد از خواندن داستان احساس امنیت، همدلی و توانمندی داشته باشد، احساس می‌کنم به هدفم رسیده‌ام.»

این نویسنده کودک و نوجوان ادامه داد: «نوجوان‌های امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض خبرها و تصویرهای گوناگون هستند و همین مسئله نقش کتاب را پررنگ‌تر می‌کند. کتاب فرصتی برای مکث، فکر کردن و درک عمیق‌تر از مسائل است. ادبیات می‌تواند به نوجوان یاد بدهد پشت هر خبر و هر تصویر، زندگی انسان‌های واقعی وجود دارد و کمک کند به جای ناامیدی یا بی‌تفاوتی، همدلی، مسئولیت‌پذیری و نگاه نقادانه را در خود پرورش دهد. داستان خوب فقط احساسات را درگیر نمی‌کند، بلکه قدرت پرسشگری را هم تقویت می‌کند.»

وی گفت: «ادبیات در نهایت نوعی صلح است. وقتی کودک یا نوجوان رنج انسان‌ها را در داستان لمس می‌کند، ارزش آرامش، گفت‌وگو و هم‌زیستی را بیشتر می‌فهمد. اگر در کارهایم بذری از امید می‌کارم، دوست دارم این امید از دل رفتارهای انسانی جوانه بزند؛ از دوستی‌ها، مهربانی‌ها و کمک‌هایی که شخصیت‌ها به هم می‌کنند. حتی در دل ویرانی‌ها هم می‌توان از آینده‌ای بهتر حرف زد. مهم‌ترین رسالت نویسنده یادآوری این است که امید از بین نمی‌رود، بلکه در روزهای سخت، بیشتر از همیشه به آن نیاز داریم.»

رها اردشیری