یاسین رضوانی در گفتوگو با پانا:
«بیهوده» به مخاطب پاسخ نمی دهد
تهران (پانا) - نویسنده و کارگردان نمایش «بیهوده» با بیان اینکه این اثر درباره پیامدهای قضاوتهای عجولانه و سوءبرداشتهای انسانی است، گفت: تلاش کردهایم نمایشی خلق کنیم که پس از پایان اجرا نیز ذهن مخاطب را درگیر نگه دارد و او را وادار کند از خود بپرسد اگر جای شخصیتهای داستان بود، چه تصمیمی میگرفت.
یاسین رضوانی در گفتوگو با پانا درباره شکلگیری ایده این نمایش گفت: «ایده اولیه «بیهوده» در سال ۱۳۹۸ شکل گرفت. از همان ابتدا دغدغه اصلی اثر، مسئله قضاوت کردن، دروغ گفتن و اتفاقهای سادهای بود که در زندگی روزمره رخ میدهند اما گاهی به بحرانهای بزرگ تبدیل میشوند. در آن زمان نمایشنامه با نام دیگری نوشته شد اما همزمانی آن با شیوع کرونا و تعطیلی سالنهای تئاتر باعث شد امکان اجرای صحنهای فراهم نشود.
وی افزود:«به همین دلیل تصمیم گرفتم ایده نمایش را در قالب فیلم کوتاه دنبال کنم. نتیجه این مسیر، فیلم کوتاه «ظهر جمعه» بود که در سال ۱۳۹۹ ساخته شد و اکنون نیز در برخی پلتفرمها در دسترس مخاطبان قرار دارد. پس از بازگشت شرایط عادی، متن نمایشنامه با تغییراتی در شخصیتپردازی و ساختار دراماتیک بازنویسی شد و در سال ۱۴۰۲ در جشنواره تئاتر استان گلستان روی صحنه رفت.»
رضوانی با اشاره به مسیر جشنوارهای این اثر گفت:«اتفاق جالب این بود که خود نمایش در روند داوری جشنواره نیز با همان مسئله قضاوت روبهرو شد. برخی داوران نگاه مثبتی به اثر نداشتند اما در نهایت با حمایت و پافشاری یکی از داوران، نمایش به جشنواره منطقهای راه یافت. در جشنواره منطقهای مشهد توانست جوایز متعددی کسب کند و سپس به جشنواره بینالمللی تئاتر فجر راه پیدا کرد.»
وی درباره مهمترین دغدغه نمایش «بیهوده» بیان کرد: «این اثر قصد ندارد پاسخ قطعی به مخاطب بدهد. مهمترین هدف نمایش ایجاد پرسش است. تماشاگر پس از پایان اجرا باید از خودش بپرسد اگر در چنین موقعیتی قرار میگرفت چه تصمیمی میگرفت؟ در واقع نمایش تلاش میکند نشان دهد چگونه یک اتفاق ظاهراً ساده میتواند به بحرانی بزرگ تبدیل شود.»
این کارگردان درباره چالشهای تولید و اجرای اثر نیز گفت:«مانند هر پروژه نمایشی، انتخاب بازیگران، هماهنگی تمرینها و یافتن سالن اجرا از جمله چالشهای طبیعی کار بود اما در شرایط فعلی، مهمترین مسئله محدودیتهای تبلیغاتی و دشواری اطلاعرسانی است. تئاتر بدون مخاطب معنایی ندارد و هر اثر هنری برای کامل شدن به دیده شدن نیاز دارد.»
وی ادامه داد: «یک فیلم سینمایی میتواند در پلتفرمهای مختلف نمایش داده شود اما تئاتر هنری زنده است و حیات آن به حضور تماشاگر در سالن وابسته است. به همین دلیل مسئله اطلاعرسانی و دسترسی مخاطبان به اخبار اجراها اهمیت زیادی دارد.»
رضوانی درباره تفاوت «بیهوده» با آثار پیشین خود توضیح داد: «این نمایش کاملاً در فضای رئالیستی روایت میشود. طراحی صحنه، روابط شخصیتها و شیوه بازی بازیگران همگی مبتنی بر واقعگرایی هستند؛ در حالی که آثار قبلی من چنین ساختاری نداشتند.»
وی افزود:«دغدغه قضاوت در برخی آثار پیشین من نیز وجود داشته است. برای نمونه در نمایش «ماهیها با چشمان باز میمیرند» نیز مخاطب با موقعیتهایی روبهرو میشد که او را به قضاوت وامیداشت اما در «بیهوده» این موضوع به شکل مستقیمتر و عمیقتری دنبال شده است.»
این نویسنده و کارگردان درباره بازخورد مخاطبان گفت:«چیزی که برای من اهمیت دارد این است که مخاطب پس از خروج از سالن همچنان درگیر نمایش باشد. دوست دارم تماشاگر بعد از پایان اجرا به شخصیتها و موقعیتهای داستان فکر کند و خودش را جای آنها بگذارد. خوشبختانه براساس بازخوردهایی که دریافت کردهایم، این اتفاق تا حد زیادی رخ داده است.»
وی درباره انتخاب نام نمایش نیز اظهار کرد:«واژه «بیهوده» در ظاهر به معنای کاری عبث و بیفایده است اما در این اثر تلاش کردم معنای عمیقتری از آن ارائه دهم. شخصیتهای نمایش نه کاملاً سفید هستند و نه کاملاً سیاه؛ همه آنها در منطقه خاکستری قرار دارند و هر کدام از زاویه دید خودشان حق دارند. به همین دلیل این عنوان با فضای نمایش تناسب زیادی دارد.»
رضوانی در ادامه درباره انتخاب بازیگران گفت: «برای برخی نقشها دهها بازیگر مورد ارزیابی قرار گرفتند تا در نهایت به ترکیب نهایی رسیدیم. خوشبختانه نتیجه این فرآیند، شکلگیری گروهی بود که امروز یکی از نقاط قوت اصلی نمایش محسوب میشود.»
وی با اشاره به حضور جواد یحیوی، دلارام ابوحمزه و محمد شاکری در این اثر افزود: «بازخورد مخاطبان نشان میدهد انتخاب بازیگران متناسب با شخصیتها بوده و این موضوع در موفقیت نمایش نقش مهمی داشته است.»
رضوانی در پایان سخنان خد تصریح کرد: «باور دارم هر اثر هنری باید دیده شود؛ چه مخاطب آن را دوست داشته باشد و چه نداشته باشد. «بیهوده» تلاشی است برای گفتوگو درباره حقیقت، برداشتهای فردی و تأثیر قضاوتهای شتابزده بر زندگی انسانها؛ موضوعی که امروز بیش از هر زمان دیگری با آن روبهرو هستیم.»
رها اردشیری
ارسال دیدگاه