از ترافیک تا هنر؛ شبی متفاوت در میدان امام خمینی (ره)

در شب گذشته میدان امام خمینی (ره) مصادف با ولادت امیرالمونین علی (ع) شاهد یکی از متفاوت ترین رویداد های فرهنگی اخیر خود بود. میدانی که همیشه با ترافیک سنگین رهگذران را هم مسیر می‌کرد، این بار برای ساعاتی که از شلوغی روزمره اش فاصله گرفت و بستری برای یک رویداد فرهنگی -    هنری در مقیاس شهری شد.

نوری که رهگذران را به ایستادن تشویق میکرد

از ساعات ابتدایی شب، نشانه های برگزاری یک رویداد خاص در میدان قابل مشاهده بود. نورپرداری گسترده، سازه ای که در مرکز میدان جایگذاری   شده بود، استقرار تجهیزات صوتی و تصویری، توجه رهگذران و رانندگان را به خود جلب می‌کرد. با نزدیک شدن به زمان آغاز برنامه، جریان عبور در اطراف میدان کندتر شد و گروهی از شهروندان، ایستاده یا در حاشیه میدان، منتظر شروع اجرا ماندند.

نماد هنری  فاتح خیبر در قلب میدان

هم‌زمان با آغاز برنامه، نماد هنری «فاتح خیبر» در مرکز میدان رونمایی شد؛ نمادی که با فرم، مقیاس و جانمایی خود، روایت شجاعت و عدالت علوی را در قالب هنر شهری بازنمایی می‌کرد. قرارگیری این نماد در نقطه مرکزی میدان، باعث شد میدان امام خمینی(ره) به‌طور کامل در خدمت روایت قرار بگیرد و نگاه مخاطبان به‌صورت ناخواسته به کانون اجرا هدایت شود.

شروع نمایش؛ بازآفرینی فتح خیبر

در ادامه، نمایش میدانی «فتح خیبر» آغاز شد؛ نمایشی که از همان ابتدا، مرز مشخصی میان صحنه و تماشاگر قائل نبود. بازیگران در دل میدان و در میان جمعیت حرکت می‌کردند و روایت را به فضای واقعی شهر می‌آوردند. ساختار نمایش به‌صورت چندپرده‌ای طراحی شده بود و تلاش داشت با تکیه بر حرکت و روایت تصویری، واقعه تاریخی فتح خیبر را برای مخاطب بازآفرینی کند.

نقش موسیقی  در پیشبرد روایت 

در کنار نمایش، ارکستر زنده با استقرار در میدان، موسیقی روایت را به‌صورت هم‌زمان اجرا می‌کرد. موسیقی، نه به‌عنوان عنصر پس‌زمینه، بلکه به‌عنوان بخشی از روایت عمل می‌کرد و در لحظات مختلف، ریتم و فضای احساسی اجرا را تغییر می‌داد. در برخی بخش‌ها، سکوت و تمرکز بر صحنه غالب می‌شد و در بخش‌هایی دیگر، هیجان در واکنش‌های جمعیت به‌وضوح دیده می‌شد.

محیط شهر؛ بخشی از اجرا

یکی از ویژگی‌های شاخص این اجرا، استفاده هم‌زمان از فناوری ویدئو مپینگ و اجرای زنده بود. تصاویر نقش‌بسته بر سطوح اطراف میدان و هم‌پوشانی آن با حرکت بازیگران، فضای میدان را به یک صحنه بزرگ شهری تبدیل کرده بود؛ صحنه‌ای که در آن، محیط شهری بخشی از روایت به شمار می‌آمد. این ترکیب تصویری، تجربه‌ای فراگیر برای مخاطبان ایجاد کرده بود و باعث می‌شد روایت، صرفاً دیده نشود، بلکه حس شود.

درگیری مخاطبان با خط داستان و حضور پررنگشان
حضور پررنگ شهروندان با گروه‌های سنی مختلف، فضای میدان را به یک تجمع فرهنگی خودجوش تبدیل کرده بود. برخی از شهروندان به‌صورت گذری در میدان توقف می‌کردند و پس از مدتی میدان را ترک می‌کردند، در حالی که گروهی دیگر تا پایان اجرا در محل باقی ماندند. ثبت تصاویر و ویدئوها با تلفن‌های همراه، گفت‌وگو میان مخاطبان درباره بخش‌های مختلف اجرا و واکنش‌های لحظه‌ای جمعیت، همه نشان‌دهنده درگیر شدن مخاطب با رویداد بود. 

 فضای یک گفت‌وگوی شهری با محوریت این روایت تاریخی

در طول اجرای برنامه، میدان امام خمینی(ره) نه خلوت‌تر شد و نه دچار ازدحام غیرقابل کنترل؛ بلکه به‌تدریج به فضایی زنده و پویا تبدیل شد. شهروندان می‌آمدند، می‌ایستادند، اجرا را دنبال می‌کردند و درباره آن با یکدیگر گفت‌وگو می‌کردند. میدان، برای ساعتی، نقش یک فضای گفت‌وگوی شهری را ایفا می‌کرد که محور آن، روایت تاریخی و تجربه مشترک فرهنگی بود.

بازگشت به جلوه ی همیشگی   میدان

با پایان نمایش، جمعیت به‌آرامی میدان را ترک کرد و میدان به تدریج به ریتم معمول خود بازگشت. با این حال، آنچه در شب گذشته   در میدان امام خمینی(ره) رخ داد مانند  جلوه ی همیشگی او نبود؛ بلکه  نشان داد که فضاهای شهری، در صورت برنامه‌ریزی و اجرای هدفمند، می‌توانند از مسیرهای صرفاً عبوری به صحنه‌هایی برای تجربه فرهنگی و اجتماعی شهروندان تبدیل شوند؛ تجربه‌ای که می‌تواند نقش میدان‌ها را در زندگی شهری بازتعریف کند.