حافظ، شاعری برای تمام نسل‌ها و دوره‌های زندگی است

مریم اسکندری،  پیرامون حافظ، شاعر بلندآوازه ایرانی  بیان کرد: «به نظر من، مهم‌ترین ویژگی حافظ، آزاداندیشی و شهامت او در پرسشگری است. حافظ شاعری نیست که هر حقیقت پذیرفته‌شده‌ای را بی‌چون‌ و چرا بپذیرد؛ او به ما یاد می‌دهد پشت ظاهر آدم‌ها و سخنانشان را ببینیم و میان حقیقت و تظاهر تفاوت بگذاریم. حافظ با وجود تعلق به قرن هشتم، ذهنی پرسشگر و نگاهی انتقادی دارد؛ از ریاکاری بیزار است و انسان را به صداقت با خویشتن دعوت می‌کند. شاید راز محبوبیت او همین باشد که به‌جای تحمیل پاسخ، ما را به اندیشیدن دعوت می‌کند.»

وی در رابطه با ماندگاری اشعار بزرگمرد شعر و ادبیات فارسی، ادامه داد: «حافظ درباره‌ی موضوعاتی سخن می‌گوید که با گذشت قرن‌ها تغییر نکرده‌اند، عشق، تنهایی، امید، رنج، آرزو، دورویی و جست‌وجوی معنای زندگی. ابزارهای زندگی ما تغییر کرده‌اند، اما قلب انسان همچنان همان پرسش‌های قدیمی را دارد. ما هم مانند انسان روزگار حافظ، گاهی میان خواسته‌های قلبمان و محدودیت‌های جهان گرفتار می‌شویم و گاهی از فاصله میان حقیقت و ظاهر آدم‌ها رنج می‌بریم. شعر حافظ به همین دلیل که تجربه‌های مشترک انسانی را بیان می‌کند، در هر دوره معنایی تازه می‌یابد؛ گویی هر نسل می‌تواند بخشی از خودش را در آینه شعر او پیدا کند.»

دبیر زبان و ادبیات فارسی دبیرستان شهدای اقتدار ملارد تشریح  کرد: «اگر بخواهم پیام حافظ را برای نوجوانان امروز در یک جمله خلاصه کنم، می‌گویم؛ خودت بیندیش، صادقانه زندگی کن و اجازه نده ترس از قضاوت دیگران، تو را از حقیقت وجودت دور کند. در دنیایی که نوجوانان مدام خودشان را با دیگران مقایسه می‌کنند و گاهی برای پذیرفته‌شدن، به تصویری غیرواقعی از خودشان پناه می‌برند، اندیشه حافظ می‌تواند یادآور ارزش اصالت و صداقت باشد. می‌توانیم از او یاد بگیریم که به‌جای قضاوت عجولانه، عمیق‌تر نگاه کنیم؛ به‌جای تظاهر به دانایی، در پی آموختن باشیم و در برابر نادرستی‌ها، قدرت تشخیص و پرسشگری خود را حفظ کنیم. حافظ به ما می‌آموزد که رشد واقعی، پیش از آنکه در نگاه دیگران اتفاق بیفتد، باید در درون خودمان آغاز شد.»

وی تصریح کرد: «راز ماندگاری حافظ در پیوند شگفت‌انگیز زیبایی و اندیشه است. او حرف‌های عمیق را چنان در موسیقی کلمات، تصویرهای خیال‌انگیز و ظرافت‌های زبانی می‌نشاند که شعرش هم دل را جذب می‌کند و هم ذهن را به تأمل وامی‌دارد. در شعر حافظ، هیچ‌چیز به یک معنای ساده و قطعی محدود نمی‌ماند؛ یک بیت ممکن است برای کسی عاشقانه باشد، برای دیگری عارفانه و برای شخصی دیگر اعتراضی به ریاکاری و مناسبات ناعادلانه. به گمان من، حافظ شاعری است که با هر بار خواندنش، امکان کشف تازه‌ای فراهم می‌کند. شعر او مانند پنجره‌ای است که منظره‌اش با تغییر فصل‌های زندگی ما عوض می‌شود، بی‌آنکه خود پنجره کهنه شود.»

مریم اسکندری در ادامه، درباره بیت پیشنهادی خود از اشعار حافظ گفت: «درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد / نهال دشمنی برکن که رنج بی‌شمار آرد. این بیت برای نوجوانان بسیار ملموس و کاربردی است؛ زیرا از رابطه‌های انسانی، دوستی، انتخاب و پیامد رفتارهای ما سخن می‌گوید. دانش‌آموز می‌تواند معنای آن را نه فقط در کتاب ادبیات، بلکه در کلاس درس، خانواده و روابط دوستانه‌اش تجربه کند..»

اسکندری درباره اهمیت اشعار حافظ در جامعه امروز گفت: «به نظر من، صداقت و دوری از دورویی از مهم‌ترین موضوعاتی است که شعر حافظ در جامعه امروز به آن می‌پردازد؛ چرا که اعتماد، پایه اصلی هر رابطه انسانی و اجتماعی است. وقتی میان ظاهر و باطن آدم‌ها فاصله می‌افتد، اعتماد از بین می‌رود و حتی زیباترین شعارها هم تأثیر خود را از دست می‌دهند.»

وی ادامه داد: «حافظ در نقد ریاکاری، تنها یک رفتار فردی را نکوهش نمی‌کند؛ او ما را متوجه فاصله میان ادعا و حقیقت می‌سازد. البته عشق، امید و آزادی نیز ضروری‌اند؛ اما جامعه‌ای که در آن صداقت کم‌رنگ شود، در حفظ عشق، امید و آزادی هم با دشواری روبه‌رو خواهد شد.به همین دلیل، شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های حافظ برای روزگار ما این باشد که پیش از اصلاح جهان بیرون، از خودمان بپرسیم: آیا آنچه نشان می‌دهیم، با آنچه واقعاً هستیم، تناسب دارد؟»