۱۴ خرداد ۱۳۶۸؛ پایان یک مرد، آغاز یک مسئولیت بزرگ
رودهن (پانا) - سی و هفت سال پیش، در چنین روزی، سیدروحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، چشم از جهان فروبست. خبر رحلت او در یکی از گرمترین روزهای سیاسی ایران منتشر شد؛ کشوری که هنوز شوک پایان جنگ را فراموش نکرده بود و حالا با خلأ وجود مردی مواجه میشد که سالها بود به نماد مقاومت و اتحاد تبدیل شده بود.
۱۴ خرداد ۱۳۶۸، شاید یکی از بحرانیترین لحظات تاریخ انقلاب اسلامی بود. امام خمینی (ره) پس از تحمل یک دوره بیماری، در سن ۸۷ سالگی در بیمارستان تهران درگذشت. اما خبر رحلت او بلافاصله منتشر نشد. ساعاتی فاصله افتاد تا جامعه آماده شنیدن این خبر بزرگ شود.
وقتی خبر رسید، ایران به یکباره نفسهایش بند آمد. مردم از شهرها و روستاها خود را به تهران رساندند. مراسم تشییع جنازه امام، با جمعیتی تخمین زده شده بین ۹ تا ۱۲ میلیون نفر، هنوز هم به عنوان یکی از بزرگترین اجتماعات تاریخ جهان ثبت شده است.
اما فلسفه رحلت امام خمینی فقط یک واقعه تاریخی نیست. این رویداد آزمونی بزرگ برای انقلاب اسلامی بود. آزمونی که روشن کرد: آیا انقلاب به یک رهبر وابسته است یا یک نظام و ایده؟
به باور من، پاسخ امام به این آزمون، سالها قبل از رحلتش داده شده بود. او نظام «ولایت فقیه» را طراحی کرد تا پس از او، ساختار جمهوری اسلامی بدون خلأ رهبری باقی بماند. رحلت امام، نقطه انتقال از «انقلاب شخصیتمحور» به «انقلاب نهادگرا» بود.
از سوی دیگر، رحلت امام، «مسئولیت تاریخی» را به دوش نسل بعد انداخت. نسلی که دیگر نمیتوانست پشت شخصیت کاریزماتیک امام پنهان شود و باید خودش پاسخگوی چالشهای انقلاب میبود.
اما این روزها، غیاب دیگری حس میشود. رهبر شهید انقلاب، سیدعلی خامنهای، که سالها پس از امام، کشتی طوفانزده انقلاب را هدایت کرد، این روزها میان ما نیست. نه سخنرانی از او به گوش میرسد، نه پیامی، نه حضوری. جامعه دل تنگ اوست. انگار نه فقط یک رهبر، که یک پدر معنایی از میان رفته است. و این غیاب، تلخی رحلت امام را برای نسلی که هر دو را دیده است، دوچندان کرده است.
رحلت امام خمینی دو پیام روشن داشت:
اول، اینکه انقلاب اسلامی به یک فرد وابسته نیست و پس از بنیانگذارش ادامه مییابد.
دوم، اینکه امت اسلامی باید از خود بپرسد: بعد از امام، چه کسی قرار است راه او را ادامه دهد؟
۱۴ خرداد ۱۳۶۸، پایان یک حضور ۸۷ ساله بود. اما برای انقلاب اسلامی، این روز «آغاز یک مسئولیت بزرگ» هم بود. مسئولیت حفظ دستاوردها، ادامه مسیر و پاسخ به این سؤال تاریخی: آیا ما شایسته وارثی برای امام خمینی هستیم؟
سالها از آن روز میگذرد. رحلت امام به یک «رویداد تقویمی» تبدیل شده است. اما شاید هر سال در چنین روزی، باید از خود بپرسیم: آیا هنوز هم آن مرد مسیرش را درست میخواند؟ یا ما آن راه را گم کردهایم؟
و امروز، در غیاب رهبر شهید، این پرسش سنگینتر از همیشه است. راستی، اگر امام امروز بود، چه میگفت؟
ارسال دیدگاه