روایت پانا از بازسازی زیرساختهای ایران در میانه دو جنگ؛
از ترمیم خسارتها تا توسعه زیرساختها؛ روایت بازسازی کشور پس از جنگ
بازسازی در دل آتش؛ زیرساختهایی که در بحران ساخته شدند
تهران (پانا) - ایران پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه رمضان، نه با انتظار برای آرامش، بلکه در میانه بحران، بازسازی را آغاز کرد. امروز آمار رسمی از بازگشت برق، آب، جاده، مدرسه و بیمارستان به مدار خدمت خبر میدهد و دولت چهاردهم میگوید این مسیر، مسیر «بازسازی بهتر از قبل» است: نه بازگشت به وضع پیشین، بلکه ساختن زیرساختی مقاومتر، پراکندهتر و هوشمندتر.
روایت رسمی بازسازی با یک جمله ساده شروع میشود: بازسازی از روزهای نخست جنگ آغاز شد، نه از روز آتشبس. ستاد بازسازی از همان روزهای اول فعال شد و وزیر صمت در مجلس گفت: «در جنگ ۴۰ روزه هنوز (حملات) متوقف نشده بود که دستور بازسازی دادیم.» مسعود پزشکیان نیز در جلسهای با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و پیشکسوتان سازندگی دفاع مقدس، سه مولفه اساسی این دوره را اعلام کرد: «سرعت، کیفیت و هزینه تمامشده مناسب». او تاکید کرد: «کشور در شرایط ناشی از جنگ قرار گرفته و نمیتوان روند بازسازی را با همان رویههای معمول و فرآیندهای طولانی اداری دنبال کرد.» دولت همچنین از آمادگی برای واگذاری پروژههای پیمانکاران متاخر به مجموعههای توانمندتر و اولویت بازگرداندن زیرساختهای حیاتی به مدار خدمت خبر داد.
انرژی: شبکهای که خاموش نشد
حساسترین آزمون بازسازی در بخش برق رقم خورد. در ۴۰ روز جنگ، ۶ هزار و ۴۷۳ نقطه از تاسیسات برق هدف اصابت قرار گرفت، اما میانگین خاموشی در کشور کمتر از یک ساعت ماند و فاز اول ترمیم موقت در همان ایام جنگ به پایان رسید. شبکه برق در شرایط نرمال قرار گرفت و بازسازی اساسی نیز به مراحل پایانی رسید.
دستاورد بزرگتر، رشد همزمان ظرفیت بود: در «سال جنگ» ۹ هزار و ۷۷۴ مگاوات ظرفیت جدید تولید برق به شبکه اضافه شد و ظرفیت اسمی نیروگاهی کشور به حدود ۹۹ هزار و ۴۰۰ مگاوات رسید. نصب ۲.۷ میلیون کنتور هوشمند، پراکندهسازی منابع تولید، هوشمندسازی مصرف و ایجاد مسیرهای جایگزین، شبکه را مقاومتر کرده است.
در بخش نفت و گاز نیز بازسازی با سرعت پیش رفت. از ۱۰۰ انبار نفت تهران و البرز که بیش از ۵۰ انبار آن آسیب دید، تامین سوخت بدون وقفه ادامه یافت و هیچ کمبود سوختی گزارش نشد. پالایشگاههای پارسجنوبی که آسیب دیده بودند، یکی پس از دیگری به مدار بازگشتند؛ بازسازی فاز ۱۴ به حدود ۸۰ درصد رسید و در این پروژهها از ظرفیت پیمانکاران خارجی، از جمله روسی، نیز استفاده شد.
آب: ۴ هزار و ۱۹۰ روستای متصل
در بخش آب، ۷۳ پروژه برای عبور از تنش آبی اجرا شد و آبرسانی به ۴ هزار و ۱۹۰ روستا انجام گرفت. تاسیسات آب نیز در همان دوره ترمیم و به مدار خدمت بازگشتند و تامین آب شرب در شهرهای درگیر، حتی در اوج گرمای تابستان، ادامه یافت.
بهداشت: ۹۶ بیمارستان، ۱۱ هزار تخت
بخش سلامت یکی از سنگینترین آسیبها را دید، اما پاسخ آن نیز از بزرگترین پاسخها بود. وزارت بهداشت از افتتاح ۹۶ بیمارستان با ۱۱ هزار تخت تا پایان سال خبر داد و در دولت چهاردهم ۷ هزار و ۳۰۰ تخت بیمارستانی جدید به ظرفیت درمانی کشور اضافه شد. مراکز بهداشتی و بیمارستانهای آسیبدیده ترمیم شدند و ۳۰۰ آمبولانس و دهها پایگاه اورژانس به ناوگان امداد کشور افزوده شد. انستیتو پاستور نیز که آسیب دیده بود، در حال بازسازی است.
نتیجه این تلاش، پایداری خدمات درمانی در شرایطی بود که بیمارستانها خود در خط مقدم آسیب قرار داشتند.
آموزش: ۱.۲۸۸ مدرسه بازسازیشده
در بخش آموزش، یک هزار و ۲۸۸ مدرسه که آسیب دیده بودند، بازسازی شدند. وزیر آموزشوپرورش اعلام کرد پرونده بازسازی مدارس آسیبدیده بسته شده و تنها ۱۶ مدرسه باقی مانده است. به این ترتیب، سال تحصیلی در فضایی امن و بازسازیشده آغاز شد؛ یکی از روشنترین نمونههای بازگشت کامل به وضع پیشین و حتی بهتر.
مسکن: کلیدهایی که به خانهها برگشتند
مسکن، بزرگترین پرونده بازسازی است و بنیاد مسکن آن را با سرعتی کمسابقه پیش برد. عملیات بازسازی از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ در ۴۰۷ شهر و روستا آغاز شد. از ۱۰۰ هزار واحد مسکونی نیازمند تعمیر در ۲۲۲ شهر و ۱۸۵ روستا، نزدیک ۷۰ هزار واحد توسط بنیاد مسکن تعمیر شد و با احتساب واحدهایی که مالکان خودشان ترمیم کردند، نرخ اتمام تعمیرات از ۷۵ درصد گذشت. ساخت یکسوم واحدهای کاملا تخریبشده نیز آغاز شده است.
دولت کمکهزینه بلاعوض ۲۵ میلیون تومان بهازای هر مترمربع و تا سقف ۲.۵ میلیارد تومان برای هر واحد پرداخت کرد؛ حمایتی که در بازسازیهای گذشته بیسابقه بود. هدفگذاری بنیاد مسکن، تکمیل تعمیر ۱۰۰ هزار واحد تا پایان سال ۱۴۰۵ و پایان بازسازی و مقاومسازی واحدهای ویرانشده تا پایان سال ۱۴۰۶ است. پرونده مسکن جنگ ۱۲ روزه نیز سال گذشته بهطور کامل بسته شد؛ نشانهای از توان اجرایی که این بار سریعتر به میدان آمد.
حملونقل: پلهایی که در دو روز برگشتند
در بخش راه، ۹۸ موقعیت جادهای شامل تونل، پل، جاده و ابنیه فنی و ۱۱ پل ریلی آسیب دید. تا نیمه سال حدود ۸۰ درصد بازسازی انجام شد و شش پل ریلی در کمتر از دو روز به مدار بازگشتند. فرودگاهها و بنادر نیز که مستقیما هدف حمله بودند، ترمیم شدند و ظرفیت بنادر شمالی و پایانههای مرزی برای حفظ جریان تجارت کشور به حداکثر رسید.
صنعت: ۳.۶۶۵ واحد در مسیر بازگشت
در جنگ ۱۲ روزه ۲۶۹ واحد صنفی و صنعتی و در جنگ رمضان ۳ هزار و ۳۹۶ واحد آسیب دید؛ در مجموع ۳ هزار و ۶۶۵ واحد. دولت برای بازگرداندن این واحدها به تولید، بسته تسهیلاتی ۷۰۰ همتی را در دیماه ۱۴۰۴ تصویب کرد و ۴۰ حکم برای تشکیل «صندوق جبران خسارت واحدهای آسیبدیده» به سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد ارسال شد. در استانها نیز بازسازی واحدها شتاب گرفت؛ از جمله ۱۲۷ طرح صنعتی با پیشرفت ۷۰ تا ۱۰۰ درصد در اردبیل و بازسازی واحدهای آسیبدیده کرمانشاه.
وزیر صنعت، معدن و تجارت، سید محمد اتابک، جمعبندی این مسیر را چنین بیان کرد: «ایران به دست صنعتگران با فناوری بهتر از قبل بازسازی خواهد شد.»
«بهتر از قبل»
عبارت «بازسازی بهتر از قبل» تنها یک شعار نیست؛ یک سیاست است. مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری آن را نه بازگشت به وضع پیشین، بلکه کاهش خطرپذیری و افزایش تابآوری تعریف میکند: زیرساختی که پس از بازسازی، در برابر ضربه بعدی مقاومتر باشد. استاندار خوزستان نیز میگوید صنایع آسیبدیده «بهتر از قبل» بازسازی میشوند.
نشانههای این سیاست در عمل دیده میشود: پراکندهسازی منابع تولید برق، هوشمندسازی شبکه، مقاومسازی مسکن، توسعه بنادر جایگزین و تنوع مسیرهای تامین سوخت. همه اینها یعنی بازسازی، فرصتی برای ارتقا شده است، نه فقط ترمیم.
ایران در دو جنگ پیاپی، شبکهای را که هدف قرار گرفته بود در همان بحران بازگرداند: برق با میانگین خاموشی کمتر از یک ساعت، آب با اتصال دوباره هزاران روستا، مدارسی که کامل بازگشتند، بیمارستانهایی که در میانه جنگ ترمیم شدند و خانههایی که کلیدشان به صاحبانشان برگشت.
«قدرت بازسازی» اما فقط سرعت نیست؛ توان ساختن دوباره و بهتر است. با ۹ هزار و ۷۷۴ مگاوات ظرفیت جدید برق، ۷ هزار و ۳۰۰ تخت بیمارستانی تازه، هزار و ۲۸۸ مدرسه بازسازیشده، بسته ۷۰۰ همتی صنعت و خانههایی که مقاومتر از قبل ساخته میشوند، ایران نشان داد که بازسازی را نه بهعنوان هزینه جنگ، بلکه بهعنوان فرصت ساختن میبیند.
این، معنای واقعی «قدرت بازسازی» است: ملتی که در دل آتش، آینده را میسازد.
ارسال دیدگاه