مذاکره با عمان با جدیت ادامه دارد/ با آمریکا مذاکره‌ای نداریم

اسماعیل بقائی در نشست خبری امروز ( ۱۲ مردادماه ۱۴۰۵) بیان کرد: در آستانه اربعین حسینی هستیم به همین دلیل به تمامی شیعیان و آزادگان جهان این ایام را تسلیت می‌گوییم. اربعین برای ما معنا و رنگ و بوی خاصی دارد. چون اولین زائر اربعین یعنی آقای شهید ایران را چند هفته گذشته به کربلا فرستادیم، شخصی که الگوی رفتاری‌اش امام حسین (ع) بود.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: در عرصه دیپلماسی فعالیت‌های دستگاه وزارت امور خارجه ادامه دارد، مذاکره با عمان با جدیت ادامه دارد و تماس‌های دیپلماتیک با هدف تامین منافع ملی ایران و‌ جلوگیری از تشدید درگیری‌ها ادامه دارد.

بقائی در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات ایران و عمان، گفت: مذاکره‌ای با آمریکا نداریم، مذاکره ما با عمان و متمرکز بر تفاهم بر سر تنگه هرمز است، در اولین فرصت با مشورت عمان مسیری موقت را تعیین می‌کنیم که بر اساس آن بتوانیم ایمنی کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم کنیم.

وی ادامه داد: مذاکره ما با عمان، مذاکراتی دوجانبه میان دو دولت ساحلی است. تفاهم بر سر تردد ایمن کشتیرانی شرط لازم برای باز شدن تنگه است اما شرط کافی نیست.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره نقش عربستان سعودی در خاتمه جنگ، گفت: اینکه همه کشورهای منطقه خود را در قبال وضعیت آینده منطقه و هر آنچه ممکن است منطقه با آن مواجه شود، سهیم بدانند، امر مبارکی است. جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران صرفاً جنگ علیه یک کشور نیست، بلکه جنگ علیه کل منطقه و علیه امنیت همه کشورهای منطقه است.

بقائی افزود: ما در این پنج ماه دیدیم که حضور نظامی آمریکا در منطقه و استفاده از قلمرو و امکانات کشورهای حاشیه خلیج فارس، موجب تشدید ناامنی و بی‌ثباتی برای همه کشورهای منطقه شده است. بنابراین، طبیعی است که کشورهای منطقه بخواهند برای جلوگیری از تشدید این وضعیت تلاش کنند. ما این تلاش‌ها را ارج می‌نهیم، اما تجربه برای ما ثابت کرده است که آنچه در نهایت می‌تواند دشمن را از تشدید شرارت علیه ایران بازدارد، چیزی جز اقتدار و توان بازدارندگی نیست.

میانجی ایران و آمریکا، پاکستان است 

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «اخیراً گزارش‌هایی درباره میانجیگری چین در روابط ایران و آمریکا در موضوع تنگه هرمز منتشر شده است. آیا این میانجیگری برای کاهش تنش‌ها در منطقه تأیید شده و در حال انجام است؟ اگر چنین است، در چه سطحی قرار دارد و ارزیابی شما از این موضوع چیست؟» گفت:  میانجی مباحث مرتبط با ایران و آمریکا، پاکستان است و قطر نیز در مواردی که لازم باشد، کمک می‌کند. ما با چین روابط بسیار دوستانه‌ای داریم و همکاری بسیار نزدیکی در همه حوزه‌های مورد علاقه طرفین برقرار است. 

بقائی ادامه داد: چین نیز مانند ما نسبت به تشدید یک‌جانبه‌گرایی مخرب و ستیزه‌جویانه آمریکا نگران است. همچنین، نسبت به تشدید درگیری و ناامنی در منطقه نیز نگرانی دارد. بنابراین، دوستان چینی ما تلاش می‌کنند و از مساعی جمیله خود استفاده می‌کنند تا از تشدید اوضاع جلوگیری شود. از این حیث، چین نیز مانند تعدادی دیگر از کشورها کمک می‌کند؛ اما اینکه بگوییم میانجیگر جدیدی به میانجیگران موجود اضافه کرده‌ایم، در معنای دقیق کلمه، چنین نیست.

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «در روزهای اخیر، هم‌زمان با حملات مستقل انصارالله یمن و همچنین ادعای اثبات‌نشده حمله پهپادی مقاومت عراق به تأسیسات نفتی عربستان سعودی، برخی انگشت اتهام را به سمت ایران گرفته و مدعی شده‌اند که جمهوری اسلامی ایران به دنبال گشودن جبهه‌های جدید و گسترش جغرافیایی جنگ است. پاسخ شما به این اتهام چیست؟» گفت: من مطمئنم کسانی که این ادعاها را مطرح می‌کنند، آگاهانه درصدد وارونه جلوه دادن واقعیات هستند. پنج ماه زمان زیادی نیست که انسان دچار فراموشی شود. ما پنج ماه پیش، در اسفندماه، با جنایت و تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شدیم. آیا ایران جبهه‌ای گشود؟ از همان روز نخست جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی، از قلمرو و امکانات کشورهای منطقه برای اقدام علیه ایران استفاده شد. آیا ما جبهه‌ها را گسترش دادیم؟

بقائی ادامه داد: موضوع یمن، موضوعی است که به خود یمنی‌ها مربوط می‌شود. ما موضع خود را درباره یمن اعلام کرده‌ایم. این کشور مدت‌هاست تحت محاصره‌ای ظالمانه قرار دارد و بارها گفته‌ایم که راه‌حل بحران یمن باید از مسیر گفت‌وگو و بر اساس نقشه راهی که مدت‌ها پیش میان طرف‌های ذی‌ربط مورد تفاهم قرار گرفته، دنبال شود. بنابراین، اینکه بخواهند هر موضوعی را به جنگی که علیه جمهوری اسلامی ایران تحمیل شده مرتبط کنند، صرفاً بهانه‌ای برای فرار از پاسخگویی و نشانه استیصال است. آنها خودشان این بحران را آغاز کردند. آتشی که برافروختند، قاعدتاً سرایت می‌کند. نمی‌توان علیه کشوری آتش‌افروزی کرد و سپس انتظار داشت که آتش تنها به همان نقطه‌ای که مدنظر بوده، محدود بماند. مسئولیت هر آنچه امروز در منطقه و حتی فراتر از منطقه در حال وقوع است، منحصراً متوجه آمریکاست؛ به‌عنوان آغازکننده این تجاوز نظامی، و البته همه کسانی که به اشکال مختلف، متأسفانه تصمیم گرفتند در مقام همدستان متجاوزان عمل کنند.

حمله به قشم، میناب و لامرد نمونه روشن جنایت جنگی آمریکا است

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره حملات آمریکا به مناطق مسکونی و غیرنظامی ایران و پیگیری این اقدامات در مجامع بین‌المللی، گفت: متأسفانه این به عادت آمریکا تبدیل شده است و اولین بار هم نیست. اگر به خاطر داشته باشید، آمریکا جنگ تحمیلی خود را با حمله به اماکن و اهداف غیرنظامی و مسکونی ما آغاز کرد. حمله به محل اقامت رهبران ما، از منظر حقوق بین‌الملل، اقدامی مشروع نبود. حمله به محل اقامت رهبر شهید ما و سایر بزرگان نباید ما را از این واقعیت دور کند که همه اقدامات آمریکا در این پنج ماه، مصداق جنایت جنگی بوده است.

وی ادامه داد: به‌طور مشخص، در روز ۹ اسفند، همزمان با حمله به تهران و محل اقامت رهبران ایران، به مدرسه شجره طیبه میناب و ورزشگاه لامرد نیز حمله شد. همه این‌ها مناطق غیرنظامی و مسکونی بودند. در طول این پنج ماه نیز این اقدامات ادامه یافته است؛ از جمله حمله به برج دیده‌بانی چابهار و دیگر تأسیساتی که منحصراً برای استفاده‌های غیرنظامی و مدنی هستند. این اقدامات نشان‌دهنده اصرار آمریکا بر نقض همه هنجارها و قواعد حقوق بین‌الملل و حقوق بشردوستانه است؛ قواعدی که طی هفتاد تا هشتاد سال گذشته مبنای روابط بین‌المللی، به‌ویژه در زمان جنگ، بوده‌اند.

بقائی افزود: توجه شما را به اعتراف صریح مقام‌های آمریکایی از ابتدای این جنگ جلب می‌کنم که اعلام کردند هیچ قاعده‌ای را مدنظر قرار نخواهند داد. وزیر جنگ آمریکا نیز با طرح شعار «No mercy, no quarters» عملاً از قصد و نیت برای ارتکاب جنایت جنگی سخن گفت. این موارد را از آن جهت مطرح می‌کنم که جامعه جهانی و تک‌تک دولت‌ها بدانند در قبال نقض‌های فاحش حقوق بشردوستانه بین‌المللی مسئولیت دارند. بر اساس معاهدات ژنو ۱۹۴۹، همه کشورها نه‌تنها موظف به رعایت حقوق جنگ هستند، بلکه باید رعایت این قواعد را از سوی طرف‌های درگیر نیز تضمین کنند. بنابراین، اقداماتی که آمریکا در قشم، میناب و لامرد انجام داده، همگی مصداق جنایت جنگی است و همه کشورها مجاز، بلکه مکلف هستند عاملان این جنایت‌ها را پاسخگو کنند. قطعاً ما نیز از هر ابزار موجود در سطح بین‌المللی برای پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایت‌ها استفاده خواهیم کرد.

در حال ایجاد کریدوری موقت در تنگه هرمز هستیم؛ نه دو یا سه مسیر مجزا

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره جزئیات مسیر پیشنهادی تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز و مذاکرات با عمان، گفت: ما طبق بند ۵ یادداشت تفاهم خاتمه جنگ در ۲۸ خردادماه پذیرفتیم که مدیریت آتی تنگه هرمز را تدبیر کنیم و از همان روز نخست کار خود را آغاز کردیم. همچنین ۳۰ روز فرصت داشتیم تا میزان تردد کشتیرانی در تنگه هرمز را به شرایط پیش از جنگ بازگردانیم. ما با جدیت، تعهد و مسئولیت‌پذیری وظایف خود را انجام می‌دادیم، اما متأسفانه آمریکا اجازه نداد حتی این ۳۰ روز منقضی شود. در روز بیست‌ویکم و بیست‌ودوم، حملات گسترده‌ای را علیه جمهوری اسلامی ایران انجام داد و ناگهان به بهانه حادثه دیدن چند کشتی در تنگه هرمز اعلام کرد که همه چیز پایان یافته است.

بقائی خاطرنشان کرد: آمریکا همه تعهدات خود را نقض کرد، محاصره دریایی غیرقانونی را بازگرداند، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد و سایر تعهداتی را که طبق تفاهمنامه پذیرفته بود، تقریباً یکجا ملغی اعلام کرد. پس از آن نیز شرایط متشنج‌تر از قبل شد. آنچه ما متعهد شده بودیم و در حال انجام آن بودیم، این بود که مسیری امن فراهم شود تا کشتی‌ها بدون هیچ مشکلی تردد کنند. اما دو یا سه روز پس از تفاهم ۲۸ خرداد، یعنی یک روز بعد از سفر وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه و امضای بیانیه مشترک با وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس، با تلاش یک‌جانبه آمریکا برای باز کردن مسیر جنوبی از آب‌های عمان مواجه شدیم.

وی ادامه داد: این اقدام هم خلاف بند ۵ یادداشت تفاهم بود و هم مسیری ناامن و خطرناک از نظر مسائل زیست‌محیطی و تهدیدات امنیت ملی ایران ایجاد می‌کرد. ما در بیانیه خود نیز توضیح دادیم که کشتی‌هایی که از این مسیر عبور می‌کردند، تحت فشار سنتکام، ارعاب طرف آمریکایی و متأسفانه با همراهی و همدستی برخی کشورهای منطقه حرکت می‌کردند. برخی از این کشتی‌ها حتی حامل تجهیزات نظامی بودند و در پناه این کشتی‌های بزرگ، بعضاً ناوچه‌هایی نیز تردد می‌کردند. این موضوع هم با کلیت تفاهم در تعارض بود و هم با تک‌تک بندهای آن؛ چرا که تعهد ما فراهم کردن مسیر امن برای تردد کشتی‌های تجاری بود و قرار نبود تنگه هرمز مورد سوءاستفاده برای اهداف نظامی قرار گیرد.

بقائی خاطرنشان کرد: در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، یعنی مسیری که از آب‌های عمان عبور می‌کند، و مسیر شمالی که از آب‌های سرزمینی ایران می‌گذرد، به یک مسیر بینابین تبدیل شود؛ مسیری که تأمین‌کننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بنابراین، اکنون درباره یک کریدور صحبت می‌کنیم که مسیر رفت و برگشت خواهد داشت، نه دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانه به‌صورت موقت قرار است مورد استفاده قرار گیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، به‌عنوان جایگزین آنچه در ادبیات کشتیرانی بین‌المللی به عنوان «TSS» شناخته می‌شود، تصمیم‌گیری شود.

بقائی در پاسخ به این سوال که چه تلاش‌هایی برای بازگشت آمریکا به تعهداتش در تفاهم‌نامه پایان جنگ اسلام‌آباد انجام شده و وضعیت تبادل پیام‌ها در چه وضعیتی است، توضیح داد: تفاهم‌نامه را ما نقض نکردیم. این آمریکا بود که تفاهم را نقض کرد. قبلا هم توضیح داده‌ام که در شانزدهم تیرماه چه اتفاقی افتاد، که آمریکا در یک واکنش به شدت نامتناسب نسبت به ادعایی که هنوز هم اثبات نشده، به ناگاه اعلام کرد که کلیه تعهداتش را در تفاهم‌نامه نقض کرده‌است. ما هرگز پیشگام نقض هیچ تفاهمی نبودیم و بنابراین اگر بخواهیم از یک اصطلاح فوتبالی استفاده کنیم از مدت‌ها قبل توپ در زمین آمریکا است.

امنیت عراق و جان زائران در ایام اربعین برای ایران اهمیت دارد

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره واکنش ایران به حملات آمریکا و عربستان سعودی به برخی مواضع در عراق و تأثیر آن بر امنیت زائران، گفت:ما حمله آمریکا و عربستان سعودی را به طرق مختلف محکوم کردیم و از جمله از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک، مراتب اعتراض شدید خود را به طرف سعودی اعلام کردیم. البته طرف سعودی در این زمینه توضیحاتی ارائه کرده و اعلام کرده است که مشارکتی نداشته، اما آنچه مسلم است این جنایت ناشی از یک عملیات مشترک با آمریکا بوده و در جریان این جنایت، تعدادی از شهروندان عزیز ایرانی نیز به شهادت رسیدند.

بقائی ادامه داد: جا دارد مجدداً به خانواده‌های شهدای ایرانی و همچنین خانواده‌های شهدای عراقی تسلیت عرض کنم. امنیت عراق، حفظ حاکمیت ملی این کشور و حفظ جان شهروندان عراقی برای ما اهمیت دارد؛ به‌ویژه در ایام اربعین که صدها هزار زائر از عراق و اقصی نقاط جهان عازم عتبات عالیات هستند. این جنایت خود گواه آن است که طرف آمریکایی با هر آنچه برای ما مقدس و ارزشمند است، مشکل دارد؛ چراکه پیش از این نیز، همان‌طور که به یاد دارید، مسیر ریلی به سمت مشهد مقدس را مورد تعرض قرار دادند.

مقاومت  و ملت فلسطین برای تداوم حیات خود هیچ ابزاری جز مقاومت برای دستیابی به حق تعیین سرنوشت ندارند

بقائی  در پاسخ به پرسشی درباره خبرهای منتشرشده مبنی بر موافقت حماس با واگذاری سلاح و موضع ایران نسبت به این موضوع، گفت: البته خبرها در این زمینه ضد و نقیض است و شروط و مواضع مقاومت فلسطین را نیز حتماً ملاحظه کرده‌اید، اما به‌طور کلی همان پاسخی را که به یکی دیگر از همکاران شما دادم، تکرار می‌کنم. رژیم صهیونیستی اساساً به هیچ معاهده و هیچ تفاهمی پایبند نبوده و از توافق‌هایی که هر از چندگاهی با وساطت برخی طرف‌ها ایجاد می‌شود، به‌عنوان ابزاری برای تداوم مسیر نسل‌کشی استفاده کرده است.

وی ادامه داد: آماری را که پیش‌تر اعلام کردم مرور کنید و آن را به آمارهایی که طی سه سال اخیر درباره کشتار مردم فلسطین منتشر شده اضافه کنید؛ تنها در این مدت، ۶۱ هزار کودک فلسطینی یتیم شده‌اند و نزدیک به سه هزار خانواده فلسطینی به‌طور کامل به شهادت رسیده‌اند. این جنایات نشان‌دهنده این واقعیت است که رژیم صهیونیستی همچنان بر اهداف استعماری خود در فلسطین اشغالی اصرار دارد. طبیعتاً در چنین شرایطی، مقاومت فلسطین و ملت فلسطین برای تداوم حیات خود هیچ ابزاری جز مقاومت برای دستیابی به حق تعیین سرنوشت ندارند.

کنوانسیون حقوقی دریای خزر  زمینه را هم برای همکاری میان کشورهای ساحلی خزر فراهم می‌کند

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسشی درباره کنوانسیون حقوقی دریای خزر  گفت: این کنوانسیون، همان‌طور که می‌دانید، در سال ۱۳۹۷ میان پنج کشور ساحلی دریای خزر امضا و نهایی شده است. در این مدت، بررسی‌های بسیار دقیق حقوقی، سیاسی و سایر جنبه‌های آن را انجام دادیم. این کنوانسیون در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ در دولت تصویب شد و پس از آن به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. تلاش بر این است که در نخستین فرصت، مراحل تصویب آن در مجلس انجام شود.

وی ادامه داد: طبیعتاً وقتی می‌خواهیم به یک سند مهم بین‌المللی که دارای ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی است ملحق شویم، باید با دقت و با در نظر گرفتن همه ابعاد آن تصمیم‌گیری کنیم. این روند انجام شده و فکر می‌کنیم تصویب این سند در مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران، زمینه را هم برای همکاری میان کشورهای ساحلی خزر و هم برای جلوگیری از سوءاستفاده‌هایی که ممکن است بازیگران خارج از منطقه خزر درباره این پهنه آبی در نظر داشته باشند، فراهم می‌کند.

بقائی خاطرنشان کرد: در این کنوانسیون، هرگونه حضور نظامی کشورهای خارج از منطقه خزر ممنوع شده است. همچنین برخی موضوعاتی که در افکار عمومی ما به عنوان نگرانی مطرح بوده، از جمله تعیین حدود دریایی و خط مبدأ دریایی، مواردی است که در این کنوانسیون به آنها پرداخته نمی‌شود. موضوع تعیین خط مبدأ قرار است در چارچوب دیگری درباره آن گفت‌وگو شود. در یک جمع‌بندی کلی، فکر می‌کنیم تصویب این کنوانسیون توسط ایران، که به منزله لازم‌الاجرا شدن آن خواهد بود، زیرا برای اجرایی شدن این کنوانسیون لازم است هر پنج کشور ساحلی آن را تصویب کنند، زمینه مناسبی را برای تقویت همکاری و اعتماد میان پنج کشور عضو این کنوانسیون فراهم خواهد کرد.