بقائی: تحت تاثیر فضاسازی رسانه ای قرار نخواهیم گرفت/ آمریکا در زمینه رفع تحریم‌ها جدی نیست

«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت، در برنامه «من ایرانم» شبکه نسیم به مهم ترین پرسش‌ها درباره آخرین وضعیت مذاکرات میان ایران و ایالات متحده پاسخ داد.

هدف از سفر دوم به اسلام‌آباد، انتقال دیدگاه‌ها بود

وی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به سفر اخیر وزیر خارجه به پاکستان گفت: هدف اصلی این سفر، انتقال دیدگاه‌های ما به طرف پاکستانی بود. از چند روز قبل از این سفر، بحث‌های زیادی در خصوص رفتن و نرفتن طرف‌ها مطرح شد و رسانه‌ها به‌ویژه در داخل کشور، بحث‌های گسترده‌ای در این زمینه به راه انداختند. امیدوارم از این تجربیات درس بگیریم. مسئله‌ای که ما باید به آن توجه داشته باشیم این است که هر توییت یا اظهار نظری از طرف آمریکایی‌ها یا رسانه‌های آمریکایی نباید فوراً در رسانه‌های ما ترجمه و منتشر شود؛ چرا که بارها ثابت شده است که بسیاری از این مطالب نه تنها دقیق نیستند، بلکه برخی از آنها عمدی و گمراه‌کننده‌اند. در برخی موارد، رسانه‌های ما به سرعت این مطالب را منتشر کرده‌اند و این برای ما نتیجه‌ای نداشته است.

هرگونه مذاکره را شفاف اعلام خواهیم کرد

اسماعیل بقائی با بیان اینکه باید به خودمان هم نقد وارد کنیم و بگویم که در بعضی موارد شاید باید بهتر عمل می‌کردیم، گفت: ما از همان ابتدا به رسانه‌ها و شبکه‌های خودمان اعلام کردیم که اگر قرار باشد مذاکره‌ای با طرف آمریکایی صورت گیرد، ما اطلاع‌رسانی خواهیم کرد. سیاست ما از ابتدا این بوده که با مردم خودمان صادق باشیم. اگر قرار باشد مذاکراتی صورت گیرد، ما همه‌چیز را شفاف اعلام خواهیم کرد و در صورت وقوع هرگونه تغییر یا اتفاقی، دروغ‌ها روشن خواهند شد. امیدوارم این تجربه‌ها به ما کمک کند تا در آینده با احتیاط بیشتری اخبار و اطلاعات را منتشر کنیم.

ما قرار نیست که به هر توییت یا اظهار نظری واکنش نشان دهیم

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه طرف‌های آمریکایی به‌ویژه از نظر تعداد و منابع رسانه‌ای برتری دارند، گفت: اما ما تجربه‌ای گران‌بها داریم که نشان می‌دهد در بسیاری از مواقع آنچه که مطرح می‌کنند، پس از مدتی تغییر می‌کند و در نهایت مشخص می‌شود که آن‌طور که می‌گویند نبوده است. اگر بخواهیم این مورد خاص را بررسی کنیم، صحبت‌هایی که مبنی بر این که هیئت آمریکایی به پاکستان رفته و در آنجا مستقر شده‌اند، مطرح شده است. باید این نکته را هم اشاره کنم که ما از ابتدا تصمیم گرفتیم تحت تأثیر فضاسازی رسانه‌ای طرف مقابل قرار نگیریم. ما قرار نیست که به هر توییت یا اظهار نظری واکنش نشان دهیم. کار ما باید متمرکز بر خودمان باشد و اگر طرف مقابل اشتباهی مرتکب می‌شود، اجازه بدهیم که خودشان با عواقب آن روبه‌رو شوند. از ابتدا گفته‌ایم که هیچ مذاکره‌ای با آمریکا در کار نخواهد بود و تنها مذاکراتی که داریم با طرف پاکستانی به عنوان میانجی است. این مذاکرات بر اساس تفاهم‌نامه‌ای است که بر روی خاتمه جنگ و موضوع هسته‌ای تمرکز دارد.

آمریکا در زمینه رفع تحریم‌ها جدی نیست

بقائی گفت: در دوران ریاست‌جمهوری جدید آمریکا، در این یک سال و نیم گذشته، بارها درباره این موضوع صحبت کردیم. پس از هر بار صحبت، در همان زمان طرف آمریکایی اقدامات نظامی علیه ایران انجام داده‌اند. در حال حاضر، مشخص است که آنها در زمینه رفع تحریم‌ها جدی نیستند. شما نمی‌توانید ادعا کنید که تحریم‌ها را برمی‌دارید و در عین حال آنها را تشدید کنید. بدتر از آن، مرتکب دزدی دریایی و راهزنی دریایی علیه کشتی‌های ایرانی می‌شوید. در مورد مسائل هسته‌ای، تجربه نشان می‌دهد که طرف مقابل از اشتباهات گذشته خود درس نگرفته است. مذاکرات با آمریکا به هیچ‌وجه یک مذاکره عادی و متعارف و معمول نیست؛ این مذاکرات یک پیشینه خونین دارند و من دیگر نمی‌توانم از واژه "اعتماد" استفاده کنم. باید گفت که بین ایران و آمریکا یک سوءظن شدید وجود دارد.

وی با بیان اینکه این سوءظن نه تنها به دلیل اتفاقات اخیر، بلکه به دلیل سابقه طولانی بی‌اعتمادی میان دو کشور است، گفت: این روند از قبل از انقلاب اسلامی شروع شده است. آمریکا همیشه در مذاکرات انتظار دارد که حداکثر مطالبات خود را از طرف مقابل بپذیرد و این باعث می‌شود که مذاکرات به نتیجه نرسد. ایران همیشه پیشنهادات خود را مبتنی بر پایان جنگ و آتش‌بس مطرح کرده است و ما آتش‌بس را به عنوان مقدمه‌ای برای رسیدن به پایان جنگ پذیرفته‌ایم.

ما آتش‌بس را به این دلیل پذیرفتیم که مقدمه‌ای برای پایان جنگ باشد

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه بسته پیشنهادی ۱۰ بندی ایران که عمدتا بر مبنای پایان جنگ بود، گفت: ما آتش‌بس را به این دلیل پذیرفتیم که مقدمه‌ای برای پایان جنگ باشد.

بقائی با بیان اینکه بدیهی است که شما در حین مذاکرات درس‌هایی می‌گیرید، طرف مقابل را دارید تست می‌کنید؛ گفت: ما نه اینکه آمریکا را تا الان نیازموده باشیم؛ ۴۰ روز روز قبل از شروع اجلاس اسلام‌آباد مرتکب بزرگ‌ترین جنایت در طول تاریخ شدند. ترور رهبران یک کشور بی‌سابقه است. ترور کودکان در میناب و فهرست خیلی طولانی است. این دو هفته هم برای ما یک آزمون بود. همان روز اول شروع کردند به نقض عهد آتش‌بس در لبنان که بخش لاینفک آتش‌بس بود. بعد از سفر آقای عاصم منیر به تهران این تفاهم صورت گرفت که به هر حال پذیرش آتش‌بس در لبنان قبول کرد و متقابلاً ما هم آتش‌بس را پذیرفتیم.  

آمریکا و رژیم صهیونیستی به نقض عهد مشهور هستند

وی با بیان اینکه دقیقاً می‌دانستیم که رژیم صهیونیستی آتش‌بس را رعایت نخواهد کرد و همیشه نقض عهد کرده است، گفت: آمریکایی هم همین‌طور است ولی به هر حال این بخشی از آن بسته‌ای بود که در روز اول تفاهم شد و میانجی پاکستانی هم به آن صحه گذاشت. این نبود که فقط ما گفته باشیم. این اتفاق نیافتاد و اکنون به همین دلیل ما رسیدیم به اینجا. وقتی که قرار است طرف مقابل در یک دوره آتش‌بس که فرض بر این است که موقت است، از پس ایفای تعهداتش برنیاید، چگونه می‌توانید اعتماد حداقلی داشته باشید که یک تعهد طولانی‌تر و مفصل‌تر را به آن پایبند باشد؟

بزرگترین تضمین برای عدم تکرار جنگ، قدرت ایران است/ عمان دوستی خود را ثابت کرد

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره سفر به عمان و روسیه و احتمال گرفتن تضمین از دیگر کشورها هم گفت: بزرگترین تضمین برای اینکه تعهدات متقابل رعایت شود، قدرت شماست. هیچ تضمین دیگری وجود ندارد؛ نه حقوق بین‌الملل، نه سازمان کشورهای امنیت. نهایتاً خودتان هستید که می‌توانید قدرت خودتان را دقیقاً—این را که ما بارها درسش را آموختیم.

به هر حال دیپلماسی ادامه دارد. سفر ما به این معنا که بعد از ۴۰ روز زد و خورد با کشورهای منطقه، عمان دوست ماست. عمان هم دوستی‌اش را در این ۴۰ روز ثابت کرد و متقابلاً ما نیز. و هم اینکه میانجی مذاکراتی بود که دو نوبت منجر شد به جنگ. کاری که آمریکا کرد فقط خیانت به دیپلماسی نبود، خیانت به نهاد میانجی‌گری در حقوق بین‌الملل، خیانت به عمان هم بود. عمان به‌عنوان کشور دوست ما در منطقه برای ما بسیار مهم است. سفر به عمان هم در راستای دیپلماسی منطقه‌ای ایران بود و هم اینکه ما که نمی‌توانیم منطقه را رها بکنیم؛ ما همسایگان ابدی خواهیم بود با کشورهای منطقه.

وتوی روسیه و چین در شورای امنیت بسیار مهم بود

وی تصریح کرد: ما با روسیه موافقت‌نامه شراکت راهبردی داریم. طبق آن توافق‌نامه، ما در حوزه‌های مختلف دفاعی، امنیتی، سیاسی، اقتصادی با همدیگر همکاری داریم. ربطش به این مذاکرات و پایان جنگ هم این است که ما باید با همه کشورها صحبت کنیم، توضیح بدهیم، مواضع‌مان را تبیین کنیم. این مهم است. نتیجه، این گفت‌وگوهای دیپلماتیک این بود که در یک مرحله، با همکاری روسیه و چین، ما فائق آمدیم بر یک اقدام بسیار موذیانه از جانب برخی از کشورها در شورای امنیت سازمان ملل متحد. وتوی قطعنامه بسیار مهم بود. در ادامه مسیر هم ما باید با دوستان‌مان مدام مشورت بکنیم، به خاطر اینکه این داستان ادامه خواهد داشت. ما در میدان، با دشمن‌مان داریم جانانه می‌جنگیم، اما در عرصه دیپلماسی و رسانه هم باید خودمان را تجهیز کنیم. مرتباً باید با دوستان‌مان در سازمان بین‌المللی، خصوصاً کشورهای عضو دائم شورای امنیت، روسیه و چین، در ارتباط باشیم.

کشورهای منطقه نتیجه‌ تخاصم با ایران را دیدند

سخنگوی وزارت امور خارجه با تاکید بر اینکه منطقه باید بداند که جمهوری اسلامی ایران دشمن آن‌ها نیست؛ گفت: کشورهای منطقه نتیجه‌ تخاصم با ایران را دیدند؛ نتیجه اعتماد به آمریکا را دیدند، نتیجه دوستی با ایران را هم دیدند. عمان کشوری بود که علی‌رغم فشارهایی که بر آن وارد شد، موضع بسیار مسئولانه و سازنده اتخاذ کرد. خیلی راحت نیست که در شورای همکاری خلیج فارس شما شرکت نکنید و متفاوت تصمیم بگیرید، به خاطر اینکه آگاهانه و واقعاً عاقلانه تشخیص دادند که دشمنی با بزرگ‌ترین کشور منطقه، کشوری که دوستی‌اش را با کشورهای منطقه ثابت کرده، نه عاقلانه است نه منطقی.

میانجی رسمی گفت‌وگوها کماکان پاکستان خواهد بود

بقائی درباره تغییر احتمالی میانجی در مذاکرات گفت: خیلی از کشورها هستند که دوست دارند کمک بکنند، با هر نیتی؛ خیلی‌هایشان هم نیت‌شان مثبت است، ولی میانجی رسمی گفت‌وگوها کماکان پاکستان خواهد بود. پاکستان متعادل رفتار کرده، رفتارش خوب بوده. پاکستان هم کشور همسایه ماست، هم دوست ماست و هم اینکه توانمندی خوبی از خودش نشان داده برای میانجی‌گری. بین ایران و آمریکا اختلاف نظر یک اختلاف نظر ساده، مثلاً ارزی یا اقتصادی، نیست؛ بینشی است، ۴۷ سال پیشینه دارد.