مدرسه باید به پایگاه ترویج فرهنگ ایمنی در محله تبدیل شود

مهدی مرتضوی در جلسه برنامه ریزی مانور زلزله، با اشاره به موقعیت جغرافیایی خراسان جنوبی و قرار گرفتن بخش‌هایی از آن در پهنه‌های لرزه‌خیز، اظهار کرد: تجربه زمین‌لرزه‌های مخرب گذشته در مناطقی همچون طبس، زیرکوه و گلفریز بیرجند، اهمیت آمادگی و آموزش همگانی را بیش از پیش آشکار می‌کند. آنچه میزان خسارت یک حادثه را تعیین می‌کند، تنها شدت آن نیست؛ بلکه آگاهی مردم، آمادگی قبلی، سرعت واکنش و هماهنگی دستگاه‌های مسئول نیز در کاهش آسیب‌ها نقش اساسی دارد.

وی با بیان خاطراتی از تجربه امدادرسانی در زلزله بم و مشاهده نمونه‌هایی از نجات افراد به دلیل قرار گرفتن در نقاط امن، افزود: گاهی یک آموزش ساده و آگاهی از شیوه صحیح پناه‌گیری می‌تواند سرنوشت افراد را تغییر دهد. ازاین‌رو، مانور زلزله نباید صرفاً به اجرای یک برنامه تشریفاتی در یک روز محدود شود، بلکه باید با هدف آموزش، تمرین، افزایش آمادگی و نهادینه‌سازی فرهنگ ایمنی در همه مدارس استان اجرا و در طول سال تحصیلی نیز استمرار داشته باشد.

مدیرکل آموزش‌وپرورش خراسان جنوبی با اشاره به ظرفیت گسترده این مجموعه برای انتقال آموزش‌های ایمنی به خانواده‌ها و جامعه، تصریح کرد: آموزش‌ و پرورش با جمعیتی بالغ بر ۱۹۵ هزار دانش‌آموز و بیش از ۱۵ هزار نوآموز، ارتباط مستمری با خانواده‌های بسیاری در سراسر استان دارد و می‌تواند از این ظرفیت به‌عنوان سرمایه‌ای اجتماعی برای ارتقای آمادگی عمومی استفاده کند. دانش‌آموزان باید به‌صورت عملی با نحوه حفظ آرامش، پناه‌گیری صحیح، شناسایی نقاط امن، حضور در محل‌های تجمع اضطراری و کمک به خود و دیگران آشنا شوند و آموخته‌های خود را به خانواده‌ها نیز منتقل کنند.

مرتضوی با تأکید بر ضرورت پیوند مدرسه، خانواده و محله در برنامه‌های آمادگی در برابر بحران، مشارکت مردم آموزش‌دیده را یکی از مؤلفه‌های مهم مدیریت حوادث دانست و گفت: در لحظات اولیه وقوع بحران و پیش از رسیدن نیروهای تخصصی امدادی، مردم محله می‌توانند در نجات جان افراد نقش مؤثری داشته باشند. لازم است ظرفیت معتمدان محلی، ائمه جماعات، هیئت‌امنای مساجد، بسیجیان، فعالان اجتماعی و فرهنگی و خانواده‌های دانش‌آموزان در برنامه‌ریزی و اجرای مانورها به‌کار گرفته شود؛ البته این مشارکت باید با هدایت دستگاه‌های مسئول و در چارچوب نظم و هماهنگی انجام گیرد.

وی افزود: مدرسه می‌تواند علاوه بر کارکرد آموزشی، به پایگاهی برای ترویج فرهنگ ایمنی و آمادگی اجتماعی در محله تبدیل شود. شناسایی مسیرهای دسترسی، نقاط امن و محل‌های تجمع، ظرفیت‌های احتمالی اسکان اضطراری و آموزش امدادرسانی اولیه از جمله اقداماتی است که باید با مشارکت دستگاه‌های امدادی و خدمات‌رسان در مدارس و محلات دنبال شود.

مدیرکل آموزش‌وپرورش خراسان جنوبی با تأکید بر اینکه اجرای اثربخش مانور زلزله بدون همکاری بین‌بخشی امکان‌پذیر نیست، از استانداری و ستاد مدیریت بحران استان، فرمانداری‌ها، نیروی انتظامی، شهرداری‌ها، سازمان‌های آتش‌نشانی، جمعیت هلال‌احمر، اورژانس ۱۱۵، شرکت‌های خدمات‌رسان آب، برق و گاز، مخابرات و صداوسیمای مرکز خراسان جنوبی خواست در برنامه‌ریزی، آموزش، اجرا و اطلاع‌رسانی این مانور همکاری فعال و مستمر داشته باشند.

مرتضوی با اشاره به اهمیت آموزش قطع ایمن انشعابات آب، برق و گاز در زمان وقوع زلزله، خاطرنشان کرد: آسیب به شبکه‌های خدمات‌رسان می‌تواند مخاطرات ثانویه‌ای ایجاد کند؛ بنابراین آموزش‌های تخصصی متناسب با وظایف هر دستگاه باید در مدارس ارائه شود. رسانه‌ها نیز می‌توانند با فرهنگ‌سازی، آموزش عمومی، ترویج خودمراقبتی و اطلاع‌رسانی صحیح، در افزایش آگاهی جامعه نقش‌آفرینی کنند.

وی همچنین بر ضرورت توجه ویژه به مدارس روستایی، مدارس پرتراکم و واحدهای آموزشی دارای شرایط خاص از نظر موقعیت فیزیکی و ایمنی تأکید کرد و گفت: اجرای مانور نباید تنها به مدارس مرکز شهرها محدود شود. نقاط ضعف و نواقصی که در جریان تمرین‌ها شناسایی می‌شود، باید ثبت و پیگیری شود و به اقدامات عملی برای رفع مشکلات بینجامد.

مدیرکل آموزش‌وپرورش خراسان جنوبی در پایان، آموزش مستمر، مشارکت خانواده و محله و تبدیل هماهنگی‌های بین‌دستگاهی به اقدام عملی را سه محور اصلی موفقیت این برنامه برشمرد و تأکید کرد: در شرایط بحران، فرصت آزمون و خطا وجود ندارد؛ آنچه امروز تمرین می‌کنیم، ممکن است فردا در نجات جان انسان‌ها تعیین‌کننده باشد.