چرا ترامپ باخت؟!

‌اما این ‌بار، نتایج انتخابات میان ‌دوره‌ای کنگره آمریکا فراتر از یک پیروزی معمولی برای حزب مقابل و به‌نوعی یک زلزله سیاسی در این کشور است. در این انتخابات، دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا را با اکثریتی قابل‌توجه به دست گرفتند. در برخی ایالت‌ها نیز در چرخشی تاریخی و گاه پس از حدود یک قرن، جمهوری‌خواهان کرسی سنتی خود را از دست دادند و به دموکرات‌ها واگذار کردند؛ به نحوی که «آدام همیلتون»، نامزد دموکرات‌ها در ایالت کانزاس، توانست برای نخستین‌بار پس از ۹۴ سال، کرسی این ایالت در مجلس سنا را تصاحب کند.

در حالی که دونالد ترامپ در توجیه این نتیجه مدعی است اگر نام او روی برگه‌های رأی بود، پیروز می‌شد، اما واقعیت این است که این شکست سنگین جمهوری‌خواهان، نتیجه عملکرد و خیره‌سری خود اوست. هر اندازه ترامپ تلاش کرد با سفر به ایالت‌های متعدد برای نامزدهای جمهوری‌خواه تبلیغ کند، اما شانس باخت آن‌ها را بیشتر کرد.

در کل، عوامل متعددی در رقم خوردن این شکست تاریخی دخیل بود؛ از تبعات اقتصادی سنگین جنگ علیه ایران و پرونده اپستین گرفته تا حمایت بی‌چون‌ و چرا از نتانیاهو و اسرائیل.

جدا از اینکه بخشی از شهروندان آمریکایی از خلف وعده ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ مبنی بر راه نینداختن جنگ عصبانی هستند، طولانی‌تر شدن تبعات اقتصادی جنگ علیه ایران، هزینه این جنگ را برای مردم آمریکا بسیار ملموس‌تر از جنگ عراق و دیگر مناقشات کرد؛ همین امر نارضایتی از ترامپ و حزب متبوعش را به بالاترین حد رساند. در کنار آن، پرونده‌های جنجالی مانند اپستین و حمایت از جنگ‌طلبی اسرائیل نیز مزید بر علت و مکمل عامل پیش‌گفته بود.

واقعیت این است که در جامعه آمریکا و به‌ طور کلی در جهان غرب، شاهد چرخشی تاریخی و مهم در قبال اسرائیل هستیم؛ تا جایی که بنیامین نتانیاهو چندی پیش با پیش‌بینی تبعات این وضعیت گفت که تل‌آویو باید خود را برای تحریم و قطع کمک‌های آمریکا آماده کند.

ورود شش نماینده به‌شدت منتقد اسرائیل به مجلس نمایندگان آمریکا، از جمله «ملیت کیروس» ۲۹ ساله که به‌نوعی نماینده نسل زد نیز هست، گویای چنین چرخشی است.

در واقع، اگر در گذشته انتقاد از اسرائیل هزینه انتخاباتی داشت و باعث می‌شد شخص منتقد (به‌استثنای چهره‌های سرشناسی چون برنی سندرز) از انتخابات مقدماتی درون‌حزبی یا کنگره کنار گذاشته شود، امروز به نظر می‌رسد که اتفاقاً حمایت از اسرائیل چنین هزینه‌ای دارد و همین امر، راه را برای بالا آمدن منتقدان آن هموار کرده است. از این رو، در دلِ «نه به ترامپ» در انتخابات اخیر آمریکا، «نه به نتانیاهو» نیز به‌طور خودکار نهفته است.

این تحول بی‌سابقه در دنیای غرب، به‌ویژه آمریکا، نتیجه مستقیم جنگ غزه و نسل‌کشی اسرائیل در این منطقه است که چرخش بزرگی در افکار عمومی غرب ایجاد کرد؛ تا جایی که برخی در آمریکا، جنگ علیه ایران را نه جنگ کشور خود، بلکه جنگ اسرائیل می‌دانند و با آن مخالفت می‌کنند.

در همین رابطه، «رونالد لادر»، رئیس کنگره جهانی یهود و متحد پیشین نتانیاهو، چندی پیش در مصاحبه‌ای با روزنامه «هاآرتص»، به ‌شدت از نتانیاهو و راست‌گرایان حاکم انتقاد کرد و گفت که آنان اسرائیل را در جهان بی‌اعتبار کرده‌اند. رئیس کنگره جهانی یهود همچنین هشدار داد که اسرائیل نه‌ تنها حمایت اروپا، بلکه حمایت بخش‌هایی از یهودیان جهان و هر دو حزب اصلی آمریکا را از دست می‌دهد. لادر خطاب به مردم اسرائیل گفت: «شما حزب دموکرات را از دست داده‌اید و در حال از دست دادن حزب جمهوری‌خواه نیز هستید.»

اما درباره این‌‌که شکست جمهوری‌خواهان و پیروزی دموکرات‌ها چه تأثیری بر مناقشه کنونی با ایران دارد، می‌توان چند احتمال را مطرح کرد: نخست، عصبانیت هرچه بیشتر ترامپ و صدور بحران داخلی در نتیجه منازعه جدید با دموکرات‌ها؛ به‌گونه‌ای که از هم‌اکنون با راه‌اندازی جنگی جدید، آن‌ها را در برابر امر واقع و عمل انجام‌شده قرار دهد. احتمال دوم، پرهیز او از تشدید تنش با ایران از بیمِ تبعات اختلاف با کنگرهِ تحت کنترل دموکرات‌هاست. به هر حال، اگر چنین جنگی در بازه زمانی نزدیک (از روزهای آتی تا دو ماه پیش‌رو) رخ ندهد، احتمال وقوع آن پس از این بازه کاهش خواهد یافت.

*تحلیلگر