مجموعه عصر امتیازها | قسمت نهم
رونمایی از دکترین «نفوذ نامرئی» انگلیس در ایران
تهران (پانا) - نهمین روایت مصور از مجموعه «عصر امتیازها» با عنوان «نفوذ نامرئی»، به یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران، یعنی کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و روی کار آمدن رضاخان میپردازد. این روایت تصویری نشان میدهد چگونه بریتانیا پس از ناکامی در استعمار مستقیم ایران، استراتژی خود را تغییر داد.
تغییر استراتژی: از اشغال به نفوذ
بر اساس اسناد تاریخی روایت شده در این پوستر، پس از شکست قرارداد ۱۹۱۹ و هزینه بالای اشغال نظامی، مقامات بریتانیا در لندن (از جمله چرچیل) به این نتیجه رسیدند که لشکرکشی مستقیم دیگر به صرفه نیست. خطر نفوذ بلشویکها (شوروی) و نفرت عمومی مردم ایران از انگلیس، آنها را به سمت طرح «نفوذ نامرئی» سوق داد: پیدا کردن یک مهره داخلی قدرتمند که بدون وابستگی آشکار، حافظ منافع بریتانیا باشد.
انتخاب مهره کودتا در قزوین
تصاویر میانی، نقش ژنرال آیرونساید و مرکز فرماندهی بریتانیا در قاهره را نشان میدهد. آنها یک فرمانده قزاق (رضاخان) را در قزوین شناسایی کردند که پتانسیل اجرای کودتا را داشت. توافق نهایی ساده بود: بریتانیا مسیر حرکت قزاقها تا تهران را هموار میکرد (بدون مقاومت نیروهای انگلیسی مستقر در ایران) و در مقابل، کودتاچیان متعهد شدند فعلاً متعرض جایگاه احمدشاه نشوند تا نظم ظاهری حفظ شود.
سکوت معنادار سفارت و انفعال احمدشاه
بخش پایانی پوستر، ورود نیروهای قزاق به تهران در سوم اسفند ۱۲۹۹ را به تصویر میکشد. احمدشاه قاجار با دیدن سکوت سفارت انگلیس و عدم حمایت آنها از دولت وقت، متوجه میشود که این کودتا با چراغ سبز لندن انجام شده است. در نهایت، شاه جوان برای کنترل اوضاع و به توصیه مشاورانش، حکم «فرماندهی کل قوا» را برای سردار سپه (رضاخان) صادر میکند؛ اقدامی که عملاً قدرت نظامی کشور را به عامل کودتا سپرد و با استقبال مقامات لندن به عنوان پیروزی سیاست «نفوذ نامرئی» روبرو
شد.
ارسال دیدگاه