اکبرپور: هدایت تحصیلی دانش‌آموزان باید متناسب با ظرفیت‌های اقتصادی مناطق باشد + اینفوگرافیک
تهران (پانا) - عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر نقش آموزش در تربیت نیروی انسانی کارآمد گفت: آموزش‌های اقتصادی و مهارتی در مدارس باید با شناخت فرصت‌ها و نیازهای شغلی هر منطقه همراه باشد تا دانش‌آموزان بتوانند آگاهانه مسیر تحصیلی و حرفه‌ای خود را انتخاب کنند.
انتخاب رشته تحصیلی یکی از تصمیم‌های اثرگذار در مسیر زندگی دانش‌آموزان است؛ تصمیمی که می‌تواند جهت‌گیری شغلی و حرفه‌ای آنان را در سال‌های آینده مشخص کند. با این حال، هدایت تحصیلی زمانی اثربخش خواهد بود که دانش‌آموزان علاوه بر شناخت توانایی‌ها و علایق خود، از فرصت‌های شغلی و نیازهای اقتصادی محیط پیرامونشان نیز آگاهی داشته باشند.
اقتصاد مناطق مختلف کشور از ظرفیت‌ها و ویژگی‌های متفاوتی برخوردار است. برخی مناطق زمینه توسعه فعالیت‌های صنعتی و معدنی را دارند، برخی دیگر از ظرفیت‌های گردشگری، کشاورزی، خدماتی یا عمرانی برخوردارند. در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی آموزشی یکسان و بدون توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخ‌گوی نیازهای متنوع بازار کار باشد.
انتخاب رشته باید به شناخت بازار کار متصل شود
یکی از چالش‌های مهم در مسیر تربیت نیروی انسانی، فاصله میان آموزش‌های ارائه‌شده و مهارت‌های موردنیاز محیط کار است. دانش‌آموزان در زمان انتخاب رشته باید تصویری روشن از ماهیت رشته‌های تحصیلی، توانمندی‌های موردنیاز، فرصت‌های ادامه تحصیل و چشم‌اندازهای شغلی هر مسیر داشته باشند.
آشنایی با مشاغل مختلف و گفت‌وگو با فعالان حوزه‌های اقتصادی می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا انتخاب‌های خود را با شناخت بیشتری انجام دهند. در این مسیر، معرفی رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش نیز نباید صرفاً به بیان عنوان رشته‌ها محدود شود؛ بلکه لازم است زمینه‌های کاربردی هر رشته و ارتباط آن با فعالیت‌های اقتصادی منطقه برای دانش‌آموزان تشریح شود.
چنین رویکردی می‌تواند به کاهش فاصله میان انتظارات تحصیلی و واقعیت‌های بازار کار کمک کند و زمینه انتخاب آگاهانه‌تر مسیرهای آموزشی را فراهم آورد.
آمایش سرزمین؛ حلقه اتصال آموزش به اقتصاد منطقه‌ای
آمایش سرزمین در برنامه‌ریزی آموزشی به معنای توجه به ویژگی‌ها، منابع، زیرساخت‌ها و فرصت‌های اقتصادی مناطق مختلف هنگام تعیین ظرفیت‌ها و اولویت‌های آموزشی است. بر این اساس، توسعه رشته‌های تحصیلی و مهارتی باید با شناخت نیازهای هر منطقه و چشم‌انداز فعالیت‌های اقتصادی آن همراه باشد.
برای نمونه، در مناطقی که گردشگری یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی به شمار می‌رود، آموزش رشته‌های مرتبط با گردشگری، هتلداری و خدمات می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. در مناطق صنعتی و معدنی نیز تربیت نیروی متخصص در رشته‌های فنی، مهندسی، تعمیر و نگهداری تجهیزات و مهارت‌های مرتبط با تولید اهمیت پیدا می‌کند. همچنین در مناطقی با ظرفیت‌های کشاورزی، آموزش مهارت‌های نوین مرتبط با تولید و صنایع تبدیلی می‌تواند در برنامه‌ریزی آموزشی جایگاه داشته باشد.
البته توجه به ظرفیت‌های منطقه‌ای به معنای محدود کردن انتخاب دانش‌آموزان به مشاغل موجود در محل زندگی‌شان نیست؛ بلکه هدف، فراهم‌کردن شناخت دقیق‌تر از فرصت‌ها و ایجاد مسیرهای متنوع برای تحصیل، مهارت‌آموزی و اشتغال است.
هنرستان‌ها؛ ظرفیت مهم تربیت نیروی انسانی بومی
هنرستان‌ها یکی از بخش‌های مهم نظام آموزشی در آماده‌سازی دانش‌آموزان برای ورود به فعالیت‌های تخصصی و حرفه‌ای هستند. این مراکز می‌توانند با ارائه آموزش‌های عملی و مهارتی، بخشی از نیاز صنایع، بنگاه‌های اقتصادی و بخش‌های خدماتی را تأمین کنند.
با این حال، اثربخشی آموزش‌های هنرستانی به عواملی مانند تناسب رشته‌ها با نیازهای اقتصادی، برخورداری از تجهیزات آموزشی مناسب، حضور هنرآموزان متخصص و ارتباط مستمر با محیط‌های واقعی کار وابسته است.
همکاری هنرستان‌ها با واحدهای صنعتی، مراکز تولیدی، مجموعه‌های گردشگری و سایر فعالان اقتصادی منطقه می‌تواند زمینه آشنایی هنرجویان با نیازهای واقعی مشاغل را فراهم کند. همچنین استفاده از ظرفیت کارآموزی و پروژه‌های عملی، فرصت تبدیل آموخته‌های آموزشی به مهارت‌های قابل استفاده در محیط کار را افزایش می‌دهد.
مسئولیت مشترک آموزش‌وپرورش و بخش اقتصادی
پیوند میان نظام آموزشی و بازار کار تنها با تغییر محتوای کتاب‌های درسی محقق نمی‌شود. برای دستیابی به این هدف، همکاری میان آموزش‌وپرورش، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای اقتصادی، مراکز آموزش عالی و بخش خصوصی ضروری است.
شناسایی نیازهای نیروی انسانی در سطح منطقه، بررسی روند توسعه صنایع و خدمات، پیش‌بینی مهارت‌های موردنیاز آینده و انتقال این اطلاعات به نظام هدایت تحصیلی می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره توسعه رشته‌های آموزشی کمک کند.
از سوی دیگر، مشاوران مدارس باید به اطلاعات به‌روز درباره رشته‌ها و فرصت‌های شغلی دسترسی داشته باشند تا بتوانند در کنار توجه به علاقه و استعداد دانش‌آموزان، شناخت واقع‌بینانه‌ای از مسیرهای حرفه‌ای پیش روی آنان ارائه دهند.
آینده اشتغال از مدرسه برنامه‌ریزی می‌شود
تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای اقتصادی کشور، فرایندی نیست که بتوان آن را پس از پایان تحصیل و هنگام ورود افراد به بازار کار آغاز کرد. این مسیر باید از دوران مدرسه و با آگاهی‌بخشی درباره فرصت‌های شغلی، توسعه مهارت‌ها و هدایت تحصیلی هدفمند شکل بگیرد.
توجه به ظرفیت‌های منطقه‌ای در برنامه‌ریزی آموزشی می‌تواند هم به تربیت نیروی انسانی موردنیاز بخش‌های مختلف اقتصاد کمک کند و هم زمینه بهره‌گیری بهتر از استعدادهای بومی را فراهم آورد. در این مسیر، پیوند میان علاقه و توانایی دانش‌آموزان با فرصت‌های اقتصادی مناطق، ضرورتی برای نزدیک‌تر شدن نظام تعلیم‌وتربیت به نیازهای جامعه و آینده اشتغال کشور است.
اردوان اکبرپور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در گفت‌وگو با پانا با اشاره به اهمیت آموزش در آینده اقتصادی کشور اظهار کرد: «آموزش را باید نوعی سرمایه‌گذاری برای آینده دانست؛ چراکه فعالیت در هر یک از حوزه‌های آموزشی می‌تواند در تربیت نیروهای اثرگذار، مفید و کارآمد برای کشور نقش داشته باشد.»
ضرورت آشنایی دانش‌آموزان با فرصت‌ها و مسیرهای شغلی
اکبرپور با تأکید بر اهمیت برگزاری دوره‌های حرفه‌ای و مهارتی در مدارس افزود: «دانش‌آموزان باید با رشته‌های مختلف، مزایا و معایب هر مسیر تحصیلی و چشم‌انداز آینده شغلی آن‌ها آشنا شوند تا بتوانند با شناخت بیشتری درباره آینده خود تصمیم بگیرند.»
وی ادامه داد: «آگاهی از نیازهای بازار کار و ظرفیت‌های رشته‌های مختلف می‌تواند به تربیت نیروی انسانی مفید و اثربخش کمک کند و زمینه انتخاب آگاهانه‌تر مسیر تحصیلی را برای دانش‌آموزان فراهم آورد.»
هدایت تحصیلی بر اساس آمایش سرزمین
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به نقش هنرستان‌ها و آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای در تربیت نیروی متخصص بیان کرد: «هدایت دانش‌آموزان به سمت رشته‌های مهارتی می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد، اما این موضوع باید با توجه به شرایط و ظرفیت‌های اقتصادی هر منطقه انجام شود.»
اکبرپور تأکید کرد: «در برنامه‌ریزی آموزشی باید سند آمایش سرزمین و نیازهای منطقه‌ای مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه ظرفیت‌های اقتصادی مناطق مختلف یکسان نیست. برای مثال، ممکن است منطقه‌ای از ظرفیت بالایی در حوزه گردشگری برخوردار باشد و منطقه‌ای دیگر به نیروی انسانی متخصص در بخش صنعت نیاز داشته باشد.»
وی افزود: «بنابراین، تربیت نیروی انسانی در رشته‌هایی مانند عمران، صنعت، گردشگری و سایر حوزه‌های فنی‌وحرفه‌ای باید متناسب با نیازها و فرصت‌های هر منطقه صورت گیرد.»
اکبرپور در پایان خاطرنشان کرد: «ترکیب آموزش‌های مهارتی با شناخت ظرفیت‌های منطقه‌ای می‌تواند به تربیت نیروهای متخصص و متناسب با نیازهای اقتصادی کشور کمک کند.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه