حاجی‌دلیگانی: آموزش سبک زندگی اقتصادی به دانش‌آموزان باید بر مبانی اقتصاد اسلامی استوار باشد
تهران (پانا) - نماینده مردم شاهین‌شهر، برخوار و میمه در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت آموزش مفاهیم اقتصادی به دانش‌آموزان گفت: در کنار آموزش سبک زندگی اقتصادی و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان برای فعالیت در حوزه‌های تولید، خدمات و تجارت، لازم است سیاست‌گذاری اقتصادی کشور نیز به مبانی اقتصاد اسلامی و اقتصاد مقاومتی بازگردد.
آمادگی نسل آینده برای حضور مؤثر در عرصه‌های اقتصادی، تنها به برخورداری از دانش تخصصی و مهارت‌های شغلی محدود نمی‌شود؛ بلکه شناخت مفاهیم اقتصادی، توانایی مدیریت منابع و درک سازوکارهای تولید و تجارت نیز از جمله ضرورت‌های تربیتی در دنیای امروز است. در شرایطی که تصمیم‌های اقتصادی بخش مهمی از زندگی روزمره افراد را شکل می‌دهند، آموزش‌وپرورش می‌تواند با گسترش سواد اقتصادی در مدارس، زمینه تربیت نسلی آگاه‌تر و توانمندتر را برای مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی فراهم کند.
سواد اقتصادی؛ مهارتی ضروری برای زندگی امروز
اقتصاد تنها به فعالیت دولت‌ها، بانک‌ها و بنگاه‌های بزرگ محدود نیست، بلکه بخش مهمی از تصمیم‌های روزمره افراد را در بر می‌گیرد. مدیریت درآمد و هزینه، پس‌انداز، شناخت نیازها و اولویت‌ها، تصمیم‌گیری درباره خرید و آشنایی با مفهوم سرمایه‌گذاری، از جمله موضوعاتی هستند که هر فرد در طول زندگی با آنها مواجه می‌شود.
ازاین‌رو، آشنایی با مفاهیم اقتصادی باید از سنین دانش‌آموزی مورد توجه قرار گیرد. آموزش این مفاهیم می‌تواند به نوجوانان کمک کند تا رابطه میان منابع محدود، نیازهای متنوع و ضرورت برنامه‌ریزی را بهتر درک کنند و در آینده تصمیم‌های مالی و اقتصادی آگاهانه‌تری بگیرند.
سواد اقتصادی همچنین به معنای توانایی تحلیل ساده مسائل پیرامون است؛ برای مثال، دانش‌آموز باید بتواند تفاوت نیاز و خواسته، مفهوم هزینه فرصت و پیامدهای انتخاب‌های اقتصادی را بشناسد. چنین دانشی می‌تواند در شکل‌گیری رفتار مسئولانه در زندگی فردی و اجتماعی مؤثر باشد.
آموزش اقتصاد؛ فراتر از حفظ مفاهیم درسی
یکی از الزامات آموزش مؤثر اقتصاد، فاصله گرفتن از شیوه‌های صرفاً نظری و حرکت به سمت یادگیری کاربردی است. آشنایی با اصطلاحات اقتصادی زمانی ارزشمندتر می‌شود که دانش‌آموز بتواند آنها را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرد.
برای تحقق این هدف، می‌توان از فعالیت‌هایی مانند شبیه‌سازی مدیریت بودجه، طراحی کسب‌وکارهای دانش‌آموزی، بررسی هزینه تولید یک محصول ساده و تحلیل نمونه‌های واقعی خریدوفروش در فرایند آموزش استفاده کرد.
همچنین گفت‌وگو درباره موضوعاتی مانند تورم، عرضه و تقاضا، مالیات، بهره‌وری و نقش تولید در اقتصاد، در صورتی که متناسب با سن و سطح یادگیری دانش‌آموزان ارائه شود، می‌تواند درک آنها از محیط اقتصادی جامعه را افزایش دهد.
در این رویکرد، هدف صرفاً انتقال اطلاعات نیست، بلکه پرورش قدرت تحلیل، پرسشگری و تصمیم‌گیری اقتصادی در دانش‌آموزان است.
از سواد اقتصادی تا فرهنگ تولید و کارآفرینی
آموزش اقتصاد در مدارس می‌تواند زمینه آشنایی دانش‌آموزان با نقش فعالیت‌های مولد در توسعه جامعه را نیز فراهم کند. شناخت مراحل تولید یک کالا، آشنایی با زنجیره تأمین، درک نقش نیروی انسانی و سرمایه و بررسی ارتباط میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، از موضوعاتی است که می‌تواند نگاه دانش‌آموزان را نسبت به فعالیت‌های اقتصادی گسترش دهد.
در این میان، آموزش کارآفرینی نیز اهمیت دارد. دانش‌آموزان باید با مفاهیمی مانند شناسایی نیازهای بازار، ایده‌پردازی، برنامه‌ریزی، مدیریت منابع و مسئولیت‌پذیری در فعالیت اقتصادی آشنا شوند. این آموزش‌ها می‌تواند به آنها کمک کند تا در آینده علاوه بر جست‌وجوی فرصت‌های شغلی، ظرفیت ایجاد فرصت‌های تازه را نیز در خود تقویت کنند.
البته پرورش روحیه کارآفرینی به معنای هدایت همه دانش‌آموزان به سمت راه‌اندازی کسب‌وکار نیست؛ بلکه هدف، افزایش توانایی تشخیص فرصت‌ها، حل مسئله و شناخت سازوکار فعالیت‌های اقتصادی است.
پیوند آموزش اقتصادی با نیازهای واقعی کشور
آموزش مفاهیم اقتصادی زمانی می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که با مسائل واقعی جامعه و ساختار اقتصادی کشور ارتباط پیدا کند. آشنایی دانش‌آموزان با ظرفیت‌های تولیدی، منابع طبیعی، مزیت‌های اقتصادی مناطق مختلف و نقش بخش‌های صنعت، کشاورزی و خدمات، می‌تواند شناخت آنها را از فرصت‌ها و چالش‌های اقتصادی افزایش دهد.
در این مسیر، آموزش اقتصاد باید به دانش‌آموزان امکان دهد موضوعات را از زاویه‌های مختلف بررسی کنند؛ از جمله اینکه چگونه تصمیم‌های فردی بر مصرف منابع اثر می‌گذارد، چرا بهره‌وری در تولید اهمیت دارد و چه عواملی بر قیمت و دسترسی به کالاها و خدمات تأثیر می‌گذارند.
همچنین شناخت چارچوب‌های سیاست‌گذاری اقتصادی و آشنایی با دیدگاه‌های مختلف درباره اداره اقتصاد، می‌تواند قدرت تحلیل دانش‌آموزان را تقویت کند. ارائه این مباحث با رویکردی علمی، متوازن و متناسب با سن دانش‌آموزان، زمینه شکل‌گیری فهمی عمیق‌تر از مسائل اقتصادی را فراهم می‌کند.
نقش آموزش‌وپرورش در تربیت نسل اقتصادی آگاه
گسترش سواد اقتصادی در مدارس نیازمند برنامه‌ای منسجم است که در آن محتوای آموزشی، روش تدریس و توانمندی معلمان به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد. مفاهیم اقتصادی باید متناسب با پایه تحصیلی و سطح درک دانش‌آموزان طراحی شوند و از ارائه مطالب پیچیده و انتزاعی بدون ارتباط با زندگی روزمره پرهیز شود.
در این زمینه، استفاده از ظرفیت معلمان، کارشناسان اقتصادی، دانشگاه‌ها و فعالان بخش تولید می‌تواند به کاربردی‌تر شدن آموزش‌ها کمک کند. همچنین طراحی فعالیت‌های گروهی و پروژه‌های دانش‌آموزی با موضوعات اقتصادی، فرصتی برای تمرین تصمیم‌گیری و کار جمعی فراهم می‌آورد.
از سوی دیگر، آموزش اقتصاد نباید صرفاً به یک درس مستقل محدود بماند. پیوند دادن مفاهیم اقتصادی با موضوعات مرتبط در دروس مختلف و فعالیت‌های فوق‌برنامه می‌تواند به تثبیت یادگیری و درک بهتر ارتباط اقتصاد با سایر ابعاد زندگی کمک کند.
تربیت اقتصادی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده کشور
نسلی که با اصول مدیریت منابع، سازوکارهای تولید و مبانی تصمیم‌گیری اقتصادی آشنا باشد، آمادگی بیشتری برای مشارکت آگاهانه در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی خواهد داشت. این آگاهی می‌تواند از زندگی فردی و مدیریت مالی خانوار آغاز شود و در ادامه به حضور مؤثرتر در محیط‌های کاری، فعالیت‌های تولیدی و عرصه کارآفرینی گسترش یابد.
در این چارچوب، آموزش‌وپرورش می‌تواند با قرار دادن سواد اقتصادی در کنار مهارت‌های عمومی و تخصصی، نقش مهمی در آماده‌سازی دانش‌آموزان برای آینده ایفا کند. تربیت اقتصادی نسل جوان زمانی به نتیجه مطلوب نزدیک می‌شود که آموزش مفاهیم نظری با تجربه عملی، شناخت واقعیت‌های جامعه و تقویت قدرت تحلیل همراه باشد.
حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده مردم شاهین‌شهر، برخوار و میمه در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با پانا با اشاره به اهمیت آموزش مفاهیم اقتصادی در نظام تعلیم و تربیت اظهار کرد: «دانش‌آموزان باید در کنار دروس معمول، با شیوه زندگی اقتصادی و اصول مدیریت مسائل اقتصادی آشنا شوند تا بتوانند در آینده نقش مؤثری در فعالیت‌های اقتصادی، از جمله تولید، خدمات و تجارت ایفا کنند.»
وی افزود: «دانش‌آموزانی که استعداد و توانایی بیشتری در این زمینه دارند، باید برای حضور مؤثر در عرصه‌های اقتصادی و فعالیت‌های مولد آماده شوند؛ با این حال، تحقق این هدف تنها به آموزش دانش‌آموزان محدود نمی‌شود و نیازمند اصلاح رویکردهای کلان اقتصادی کشور نیز هست.»
ضرورت بازگشت سیاست‌گذاری اقتصادی به مبانی اقتصاد اسلامی
حاجی‌دلیگانی با انتقاد از رویکردهای حاکم بر سیاست‌گذاری اقتصادی کشور تصریح کرد: «مجموعه‌های اقتصادی باید به مبانی اقتصاد اسلامی، از جمله اقتصاد مقاومتی، توجه بیشتری داشته باشند و از مبانی اقتصاد لیبرالی فاصله بگیرند.»
وی ادامه داد: «اگر سیاست‌گذاری اقتصادی بر مبانی مشخص و منسجم استوار باشد، دانش‌آموزان نیز در شناخت مسائل اقتصادی و ریشه‌یابی مشکلات با سردرگمی کمتری مواجه می‌شوند و می‌توانند مسیر درست را از رویکردهای نادرست تشخیص دهند.»
این نماینده مجلس با بیان اینکه نباید شیوه اداره اقتصاد کشور به نام اسلام تمام شود، با انتقاد از تداوم برخی از سیاست‌های نادرست در حوزه اقتصادی اظهار کرد: «برخی مسئولان اقتصادی، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، به مبانی و الگوهایی تکیه دارند که باید مورد بازنگری قرار گیرند.»
تأکید بر بازنگری در آموزش علوم انسانی
حاجی‌دلیگانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه به مبانی فکری و فرهنگی در آموزش نسل جوان گفت: «بخشی از علوم انسانی وارداتی از غرب نیازمند نقد و بازنگری است و نباید بدون بررسی مبانی و پیامدهای آن، به نسل جوان و نوجوان آموزش داده شود.»
وی در پایان تأکید کرد: «آموزش اقتصادی به دانش‌آموزان زمانی می‌تواند به تربیت نسل توانمند و اثرگذار منجر شود که با سیاست‌گذاری منسجم و توجه به مبانی اقتصاد اسلامی همراه باشد.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه