سفرنامه مریوان؛
یخ در بهشت در بهشت مریوان ارزان است!
مردم مریوان بسیار ساده اند، دنیا را ساده می بینند و ساده می گیرند و باید به شادی های کوچک شان غبطه خورد. یخ در بهشت هم در بهشت مریوان بسیار ارزان است!
راننده تاکسی با لحنی شمره و مقطع واژه ها را ادا می کند. درباره بازی ریزان و دامه توضیح می دهد. یک بازی قدیمی و محلی و عصرهای تابستان مردان کهنسال مریوان را دور هم جمع کرده و چند ساعتی سرگرم می کند. این بازی میراث نسل های گذشته است و گروهی از جوانان کرد هم به آن گرایش دارند. اما میدان ها و مراکز اصلی شهر و بوستان غالبا محل تجمع پیرمردانی است که فارغ از دغدغه ها و مشغله های هر روزه با حرکت مهره ها، چرخ زندگی را روی صفحه بازی به حرکت در می آورند. برای تهیه گزارش از یک تئاتر خیابانی در پارک شانو حضور دارم. اما نگاهم چند دقیقه ای است که معطوف تجمع گروهی از مردم کرد در آنسوی میدان است. خودم را به آن ها می رسانم. آنقدر در فکر جریان مسابقه هستند که حضورم توجهشان را جلب نمی کند. خیره به بازی دقت نظر و زیرکی شان را در جا به جا کردن مهره ها زیر نظر می گیرم. از جریان بازی سر در نمی آورم. زیرا که آن را بلد نیستم. اما با مردی کهنسال که گوشه خیابان نشسته و مثل من خیره به بازی همسن و سالانش است، درباره آن صحبت می کنم.
موهایش سپید است و خطوط تجربه بر دستانش نقش بسته. به سختی فارسی صحبت می کند و هر چند کلمه در میان واژه ای را به زبان کردی ادا می کند. اقامت چند روزه مان در جوار دریاچه زریبار که این روزها تنها دریاچه به جا مانده در ایران است، باعث شده تا کمی متوجه زبان کردی بشوم.
«اسمش ریزان است... البته اسم یکی از مهره ها که از سنگ است، ریزان است و اسم مهره دیگرکه معمولا در نوشابه و آب معدنی است، دامه... این بازی مثل شطرنج است. معمولا مردها این بازی را دنبال می کنند. جوان ها کمتر. هر روز همین ساعت کنار هم هستیم.»
این ها توضیحات نامق است. او اهل مریوان است. ساده صحبت می کند. ساده می خندد و به حداقل ها در زندگی اش بسنده کرده است. شلوار کردی به پا و کتی تابستانه به تن دارد. یک شال خاکی رنگ نیز دور کمرش بسته است و دستاری هم به دور سرش که از گرما در امانش می دارد.
برنامه را با مصاحبه گرفتن از چند بازیگر و کارگردان نمایش در این پارک و بخش به پایان می رسانم. هوا رو به غروب است و زیبایی مریوان با چراغانی شهر دو چندان می شود. غروب خنک این شهر، مردمان مهمان نواز، مردان غیور و زنان زیبایش هیچ احساسی از غربت ندارد. دلم برای شهر نشین ها عجیب می سوزد. هوای شهر مریوان صاف است و ستاره ها رخ نمایی می کنند. خبری از ترافیک و دود نیست. این ساعت ها همیشه در پایتخت یا پشت چراغ قرمز می مانم یا باید صدای بوق افسارگسیخته اتومبیل ها را تحمل کنم که طاقت مان را طاق کرده اند.
پیاده به سمت دریاچه زریوار در غربی ترین نقطه شهر می روم. نمایش فرانسوی «چادر» در حال اجراست و صدای خنده اهالی شهر به گوش می رسد. آن ها تئاتر را خیلی خوب می فهمند. اینجا رنگ آمیزی فوق العاده مردم در تلالو آب بیشتر نمایان است. لباس های زنان و مردان کرد، شادمانی و لبخندی که همیشه به لب دارند و رضایتی که انگار بر جانشان نقش بسته، ساده زیستی و خانواده دوستی شان را باید برای همیشه از این سفر به یادگار برد. خاطره راننده تاکسی که بر خلاف تاکسی داران پایتخت برای میزبانی، از مهمان تهرانی شان کرایه نگرفت، را باید قاب کرد و در بیلبوردهای شهر نصب کرد. باید خاطره راننده را برای همه در شهر تعریف کرد که وقتی به او گفتم می خواهم دربست به فلان خیابان بروم، گفت: «خواهرم! عذر من را بپذیر. سر کار هستم و نمی توان دربست شما را برسانم. باید به آن طرف خیابان بروی و تاکسی سوار شوی.» حس مسئولیت پذیری و تعهد کاری او را با بسیاری از رانندگان تاکسی در شهر مقایسه کردم که تا نم باران می زند، دیگر برای مسافر وقعی نمی نهند و دربست دربست را بلندگو می کنند! شرمم آمد!
باید تعریف کنم که مغازه دار بعد از خرید چطور اصرار می کرد تا برای صرف شام همراه خانواده شان باشم و هرجا می خواهم بروم، بدون تعارف آن ها را به زحمت بیاندازم.
باید تعریف کنم که چقدر لحن مردم کردزبان صادقانه است، چقدر ساده اند، چقدر دنیا را ساده می بینند و ساده می گیرند و غبطه می خورم به شادی های کوچک شان. راستی یخ در بهشت هم آنجا بسیار ارزان است. دقیقا مثل خنکای یخ در بهشت مریوان!
رکسانا قهقرایی
ارسال دیدگاه