یادداشت/
به بهانۀ ولادت حضرت امام رضا(ع)
امام هشتم شیعیان ۱۱ ذی القعده ۱۴۸ هجری قمری چشم به این جهان گشود و اکنون که در سال ۱۴۳۸ قرار داریم مرقد مطهر ایشان در مشهد مقدس میعادگاه بسیاری از عاشقان اهل بیت پیامبر و خاندان عصمت و طهارت است.مهم است در آستانه میلاد مبارک ایشان بدانیم که این امام بزرگوار فقط به حق فکر می کرد و برای زنده نگه داشتن آن تلاش نمود.
وقتی سالیان سال با واقعۀ عاشورا از نزدیک آشنا می شوی و شگفتی های آن همه جانفشانی و شهادت را به عینه می بینی و آن همه ظلم و بیداد را که به آن سپاه اندک روا داشته می شود درک می کنی و شدیدترین غم و اندوه زمانه را حس می کنی، هیچ راه دیگری برایت نمی ماند جز آنکه مولا حسین(ع) را مظلوم ترین شخص تاریخ تلقی کنی. به راستی آیا از امام حسین مظلوم تر هم در تاریخ جهان دیده ایم یا شنیدهایم؟.... فرزند گرامی رسول خدا به قصد حج همراه با تعدادی از دوستان، یاران و اعضای خانواده از مدینه خارج می شود. به دعوت کوفیان حج را نیمه تمام می گذارد و راه کوفه را پیش می گیرد . در بین راه لشکری انبوه از یزیدیان راه را بر او و همراهانشان می بندند . او قصد جنگ ندارد اما در برابر خواسته ای قرار می گیرد که نه می خواهد و نه می تواند به آن تن در دهد و آن خواسته ، تأیید یزید و بیعت با اوست. این نافرمانی در برابر خواستۀ خلیفۀ وقت جنگی نابرابر و دهشتناک را باعث می شود. امام با حدود ۷۰نفر از یارانش به سخت ترین و دردآلودترین شیوه ها به شهادت می رسند و بازماندگان این کاروان که عمدتاً زنان و کودکان هستند به اسارت برده می شوند، و ستم و بیدادی که به آنها می رود خود درجۀ وخامت این مظلومیت را صدچندان می کند.
آیا با این اوصاف می توان کسی را در طول تاریخ مظلوم تر از امام حسین شناخت؟
آری. تاریخ شیعه که معجونی از شگفتی هاست چهرۀ مظلوم دیگری را هم به خود دیده است که هنوز هم عمق و ابعاد مظلومیت او برای همگان شناخته شده نیست. رضا(ع) را می گویم. امام هشتم.غریب الغربا. اگر کسی جوهرۀ مردی و مردانگی در وجودش باشد میداند که عمق مظلومیت امام رضا چه اندازه بوده است. من امام رضا را حتّی از امام حسین هم مظلومتر می دانم.
در برابر این همه بیداد و ستم، امام حسین دست کم یک فرصت هرچند کوچک داشت. که امام رضا حتی آن فرصت را هم نداشت.
وقتی تمام زمین و زمان تبدیل به ظلم می شوند و بر سرت می بارند، کمترین فرصتی که در سخت ترین شرایط داشته باشی، فریاد و اعتراض است. امام حسین و یارانش در برابر ستم بی حد و حصر خلیفه و کارگزارانش این فرصت را داشتند و آن را تبدیل به شمشیری آخته کردند و به مصاف باستمگران وارد شدند و جنگیدند و جنگیدند تا سرانجام با نام و آوازه ای بلند و ماندگار در راه آرمانها به شهادت رسیدند. امّا امام رضا چه؟ او حتی همین فرصت کوچک را هم نداشت. امام حسین فرصت انتخاب مرگ خود را داشت و این موهبتی بزرگ بود که امام رضا از آن هم محروم بود. زیرا خلیفه به گونه ای تزویر کرده بود که اگر امام رضا کوچکترین اعتراض هم میکرد تمام حق به گردن او می شکست و بدهکار آدم و عالم می شد. به همین دلیل باید با چشمان خویش ستم را به وضوح می دید و دم بر نمی آورد.
دستگاه خلافت نامشروعی که نه تنها باید با آن بیعت نمی کرد بلکه باید در مقابلش می ایستاد و با آن مبارزه می کرد، او را به عنوان ولیعهد و خلیفۀ بعد از خود با تزویر و دروغ و حیلۀ هر چه تمام تر به مردم معرفی می کند، و راه را برای هر گونه حرکت می بندد. امام در کسوت ولیعهدی مأمون به طوس می رود. آنجا بیشتر در کرسی های بحث آزاد با سایر مذاهب و فرقه ها وارد می شود و در همین زمینه آوازه ای بلند می یابد که این هم به مذاق خلیفه خوش نمیآید و حسد و رشک مأمون را بیشتر بر می انگیزد.
دردآورترین صحنۀ زندگی امام، لحظه ای است که جام شربت آمیخته با زهری را به اصرار و پای فشاری تمام از مأمون می گیرد. امام به خوبی میداند که مأمون دیگر تاب دیدن او را ندارد و گویا از این جا به بعد حضور امام باعث تزلزل پایه های حکومت و خلافت اوست. امّا آیا چاره ای جز نوشیدن از سرِ طوع و رضای آن جام هست؟ اینجاست که مظلومیت تمامِ زمانه در قَبای ژنده ای خود را به امام تحمیل می کند و این داغ تا قیامت بر پیشانی روزگار و این ننگ تا ابد بر چهرۀ حاکمان مستبد حک می شود. امام حسین این فرصت را یافت که رقص مرگ و چرخش شمشیرها و بارش تیرها را به نظاره بنشیند و از عمق جان فریاد برآورد و ظلم را انگشت نما سازد و در رسوائیش بکوشد. امّا امام هشتم چه ؟ مظلومیت یعنی این.
چه اندوه سختی است، وقتی ظلم در اندام سیاست ورزانه و خدعه گرانۀ نیرنگ بازان قامت می نماید. آنگاه تو نه تنها کمترین فرصتی برای مبارزه و افشای آن نخواهی داشت بلکه اندوه بارترین لحظات، زمانی است که چاره ای نداری جز آنکه در مسیر آن قرار گیری و با درد و رنج هر چه تمامتر سکوت پیشه کنی. با نام توبه مقاصد شوم و ظالمانه شان برسند و فرصت کوچکترین اقدامی را هم نداشته باشی . آیا آن کس که چنین در دام حیله گرانۀ فرصت طلبان واقع می شود مظلوم ترین فرد روزگاران نیست؟ درست به این سبب است که مولا علی بن موسی الرضا را مظلوم تر از امام حسین می دانم.
السلام علیک یا علی ابن موسی الرضا
سلام بر تو بر آن روز که تو پای برعرصۀ جهان نهادی
و اما یک درس بزرگ:
آیا به راستی امام رضا نمی توانست از ولایتعهدی مأمون سرباز زند؟
آیا با علم به این که مأمون قصد حذف او را از زندگی دارد نمی توانست در برابر دسیسه های مرگ آور این خلیفه مرموز ایستادگی کند؟ آیا امام حسن مجتبی نمی توانست از میان آن همه توطئه که تا عمق خانه و خانوادۀ خویش نفوذ کرده بود خود را رها کند و شمشیر به دست گیرد و به میدان کارزار بنی امیّه درآید؟
آیا مولاعلی نمی توانست در برابر ستم هایی که حتی حجاب حرمت را از همسر آسمانی او یعنی فاطمۀ زهرا برکشیدند ، مردانه و با شجاعت روزگاران خندق و بدر و اُحُد به مبارزه بپردازد؟.... چرا به یقین می توانستند . امّا آنچه مانع می شد منافع و مصالح شخصی این بزرگان نبود بلکه حقیقتی بود که به ترویج آن ایمان داشتند برای دفاع از آن حقیقت بزرگ این مصلحت های کوچک را نادیده گرفتند.
امیدوارم از آن همه زندگی سرشار با آموزش، این درس را بگیریم که :
مصلحت های کوچک را باید فدای حقیقت های بزرگ کرد . چرا که فقط حق است که می ماند.
ارسال دیدگاه