ماه رمضان فرصت نجات تلویزیون از بحران مخاطب بود اگر...
افزایش یکباره مخاطبان تلویزیون به دنبال پخش مستند نامزدهای انتخابات، مناظره ها و ماه مبارک رمضان می تواند فرصت خوبی برای نجات تلویزیون از شرایط بحران مخاطب باشد. اما لیست برنامه های مناسبتی سیما در ماه مبارک رمضان، پیگیری چنین هدفی را از سوی رسانه ملی تایید نمی کند!
اگر اکران نوروزی و عید فطر و تابستان را به عنوان بازه های طلایی اکران در سینما در نظر بگیریم، این بازه های پر مخاطب در تلویزیون ماه مبارک رمضان و عیدهای هر سال تعریف می شود. سال هاست که تلویزیون مخاطبان خود را به تماشای سریال های مناسبتی و ویژه برنامه های جذاب و دیدنی تر از بقیه ایام سال دعوت می کند. تلویزیون از این منظر که رسانه ای قابل دسترس تر و همگانی است، اساسا می تواند در موج سازی و فراگیر کردن یک دیدگاه در مقاطع مختلف زمانی موثر افتاد. چنانچه در انتخابات ریاست جمهوری اخیر نیز این شیوه عملکرد آن را در مناظره های تلویزیونی میان نامزدها شاهد بودیم. در واقع این مناظره های انتخاباتی بود که توانست به عنوان پر مخاطب ترین برنامه های رسانه ملی فضای مجازی و گفت و گوهای تحلیلی، شوخی های سیاسی و ... را تغذیه کند و یک نامزد را محبوب و دیگری را به اصطلاح از سکه بیاندازد.
اکنون تلویزیون به عنوان گسترده ترین رسانه که هنوز شبکه های اجتماعی نتوانسته اند از نظر میزان مخاطبان با آن برابری کنند، همزمان با ماه مبارک رمضان چالش دیگری را پیش روی خود می بیند. چالش حفظ مخاطبانی که شاید به دلیل فضای تبلیغاتی و انتخاباتی نگاهشان به این رسانه جدی تر شد و وظیفه تلویزیون این است که ضمن حفظ توجه آن ها به برنامه های خود زمینه آشتی و تعامل مستمرشان را با خود فراهم کند. از این مدیران رسانه ملی می توانند از فرصت ایجاد شده با وشمندی بهره ببرند و چه بهتر که این زمینه با فرارسیدن ماه رمضان فراهم شده باشد. زیرا در ماه مبارک رمضان به دلیل تدارک برنامه های مناسبتی و ویژه برنامه ها تعداد بینندگان تلویزیون افزایش می یابد. حال به این میزان می توان مخاطبانی را که در زمان انتخابات به این رسانه توهشان جلب شده است، اضافه کرد. آن ها آمادگی تبدیل شدن به مخاطبان ثابت تلویزیون را دارند. به شرط آن که برنامه هایی درخور و جذاب را از این رسانه شاهد باشند. اما لیست ویژه برنامه ها و سریال های تلویزیون چنین هدفی را تایید نمی کند.
برنامه «ماه عسل» در دهه دوم فعالیت خود همچنان با شکل و شمایل سابق قرار است روایتگر تحول یکباره زندگی، سیاه بختی ها، رنج ها و حتی شادی های مردمانی باشد که اتفاق نادری را در زندگی شان تجربه کرده اند. این برنامه تلویزیونی هر ساله با دکورهای سنگین و فضاهای مشابه و اجرا و تهیه کنندگی احسان علیخانی روی آنتن می رود. نکته جالب توجه این است که اگر این برنامه را نمونه ایده ال برنامه های تاک شو در نظر بگیریم، کپی برداری ها و تقلید های دست دوم و دست چندم از این برنامه تماشای آن ها را بسیار سخت و غیر قابل تحمل می کند.
برنامه «جشن رمضان» نیز برای بیستمین سال پیاپی همچنان از شبکه پنج سیما روی آنتن خواهد رفت. اگرچه این برنامه در سال های اخیر تغییر مسیر داده است و از فضای غم بار سر زدن به زندان ها و جمع آوری کمک های مردمی برای ازادسازی زندانیان جریام غیر عمد فاصله گرفته است، اما سبک و سیاق اجرا در حضور مردم و شوخی ها، گپ و گفت با مهمانان و پاسکاری های بین دو مجری و... کاملا تکراری و کلیشه ای شده است.
اجرای زنده برنامه از برج میلاد یا برخی از جاذبه های پایتخت نیز که انگار تبدیل به یک قالب برنامه سازی در تلویزیون شده است. برنامه «دعوت» با اجرای نیما کرمی و زینب زارع کاری از گروه اجتماعی شبکه یک است که در ماه مبارک رمضان از برج میلاد به صورت زنده روی آنتن می رود. این برنامه با فضایی خانوادگی سعی دارد به نقش ماه رمضان درگرد هم آوردن اعضای خانواده، اشاره داشته باشد.اما جای طرح این سوال مطرح است که چرا غالب برنامه های تلویزیون با موازی کاری خانواده محوری را مد نظر قرار داده اند؟! اساسا چرا ویژه برنامه های ماه رمضان و بیش از ۷۰ درصد برنامه های تلویزیون به برنامه های گفت و گو محور یا ترکیبی اختصاص دارد؟!
«نوسفران» ویژه برنامه سحرگاهی شبکه دو کاری است از گروه کودک و نوجوان که به صورت زنده روی آنتن میرود. این برنامه به تهیهکنندگی محمدمهدی ابهری و اجرای سیدجواد هاشمی اگرچه در ابتدای کار خود فضای جدیدی را به ویژه برای گروه سنی مغفول مانده در تلویزیون ایجاد کرد، اما چند سالی است که با حال و هوایی تکراری به کار خود ادامه می دهد و به تغییر نیاز دارد.
برنامه «شهر باران» هر شب و پس از بخش خبری ساعت ۱۹ تا هنگام اذان مغرب، به مدت تقریبی ۷۰ دقیقه بطور زنده از شبکه یک سیما پخش می شود.
در این برنامه سعی شده است برخی از مباحث مهم حوزه های معارفی و اعتقادی برای بینندگان عرضه شود. «شهر باران» برنامهای ترکیبی با فضایی شاد و امیدبخش خواهد بود که مسائل اجتماعی از قبیل ازدواج و تشکیل خانواده محور اصلی آن است و هر شب متناسب با موضوع، دو یا سه گروه مهمان به این برنامه میآیند.
این برنامه نیز میراث بر جای مانده از سال های گذشته در تلویزیون است که با رویکردی مشابه امسال نیز ادامه می یابد.
ویژه برنامه افطار شبکه پنج سیما با عنوان «شهر عزیز» از سفره های افطار حرم رضوی با اجرای سید کاظم احمدزاده و تهیه کنندگی محمدحسین رضوی هر شب ساعتی قبل از لحظات ملکوتی افطار از شهر مشهد بطور زنده پخش می شود و گوشه هایی از سفره پر شکوه افطار در حرم رضوی را برای مناسک سازی سفره های ساده افطاری به تصویر می کشد. این برنامه نیز سال گذشته نیز از تلویزیون پخش شد و گزارشی از سفره های حرم رضوی را در برگرفت. علیرغم جذابیت های معنوی به تصویر کشیدن افطار در حرم رضوی، به نظر می رسد اتخاذ رویکردی خلاقانه و جدید نظیر تاکید بر اطعام ایتام، غنای معنوی و... می تواند این برنامه را پربارتر از قبل کند.
در این یادداشت به عناوین و محتوای برخی از ویژه برنامه های تلویزیون در ماه رمضان اشاره شد. علیرغم تفاوت های کمی و کیفی و زمان پخش هر یک، نکته مشترک درباره همه شان، تکرار روندهای تجربه شده و امتحان پس داده سال های گذشته است. به نظر می رسد ریسک پذیری و خلاقیت در تلویزیون بیش از پیش کمرنگ شده است و رمضان به عنوان ماه مهمانی خدا که ماه رونق مخاطب در تلویزیون نیز محسوب می شد، رفته رفته دچار بحران مخاطب بقیه ایام سال در این رسانه می شود. چراکه مدیران و برنامه سازان تلویزیون موفقیت برنامه ها را در گروی به کار گیری قالب های پیشین جستجو می کنند. در حالی که افزایش بینندگان تلویزیون در ایام انتخابات و سابقه ذهنی شان نسبت به ویژه بودن برنامه های مناسبتی رمضان می تواند فرصت خوبی برای نجات از بحران مخاطب در تلویزیون باشد. از سوی دیگر تعدد برنامه های گفت و گو محور و ترکیبی که عمده ساعات پخش را پر کرده اند، موازی کاری های محتوایی و فرمیک را سبب شده و دلزدگی بیننده را به دنبال دارد.
یادداشت: رکسانا قهقرایی
ارسال دیدگاه