پیشنهادهای ایران به كنفرانس امنیت هستهای در وین
خبرگزاری پانا: دومین روز كنفرانس بین المللی امنیت هسته ای؛ تقویت تلاشهای جهانی در حالی از صبح سه شنبه در وین آغاز شده است كه جمهوری اسلامی ایران در این روز پیشنهاداتی را برای تضمین امنیت هسته ای به این كنفرانس ارایه كرد.
به گزارش خبرگزاری پانا، در كنفرانس بین المللی امنیت هسته ای وزرا و مقامات ارشد بیش از یكصد كشور جهان حضور دارند.
علی اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در این كنفرانس گفت: بهترین ضمانت برای امنیت هستهیی، جهان عاری از سلاحهای هستهیی است تا بدین ترتیب فرآیند خلع سلاح هستهیی بتواند امنیت هستهیی را تقویت كند.
متن كامل سخنان نماینده ایران در آژانس در پی می آید:
آقای رییس، عالی مقامان، خانمها و آقایان محترم،
در ابتدا مایلم به جنابعالی برای تصدی ریاست كنفرانس بینالمللی وزارتی امنیت هستهیی: تقویت تلاشهای جهانی، تبریك گفته و جنابعالی را از حمایت و همكاری هیاتم در انجام وظایفتان مطمئن كنم. اجازه میخواهم همچنین از كار انجام شده توسط مدیركل و همكارانشان در دبیرخانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای آمادهسازی نخستین كنفرانس بینالمللی وزارتی در خصوص امنیت هستهیی، تشكر كنم. ضمنا ما از تلاشهای سفیران برزیل و مجارستان به عنوان رییسان مشترك، جهت مشورتهای فشردهشان با كشورهای عضو به منظور تهیه پیش نویس بیانیه این كنفرانس قدردانی میكنم.
هیاتهای محترم،
مایلم نقطه نظرات ذیل در رابطه با امنیت هستهیی را به اطلاع برسانم:
كنفرانس بینالمللی در مورد امنیت هستهیی فرصتی را برای ارزیابی تلاشهای امنیت هستهیی در نیل به اهدافش فراهم كرده است. امیدواریم این كنفرانس به تقویت تبادل دانش و تجربیات مساعدت كرده و نیز تلاش كند بهترین راهحلها را برای چالشهای پیش روی امنیت هستهیی ارائه دهد.
بیتردید بهترین ضمانت برای امنیت هستهیی، جهان عاری از سلاحهای هستهیی است تا بدین ترتیب فرآیند خلع سلاح هستهیی بتواند امنیت هستهیی را تقویت كند. به علاوه باید خاطرنشان شود كه جدیترین چالش فرا روی امنیت هستهیی، ذخائر مواد شكافپذیر همچون اورانیوم با غنای بالا و پلوتونیوم جدا شده است كه حفاظت از آنها نیز یك نگرانی جدی برای جامعه بینالمللی است. جامعه بینالمللی نمیتواند برای ابد در انتظار امحای كامل سلاحهای هستهیی بماند. یك چارچوب زمانی روشن با یك تاریخ مشخص، یعنی سال ۲۰۲۵ همان طور كه توسط جنبش غیرمتعهدها در كنفرانس بازنگری معاهده منع اشاعه هستهیی در سال ۲۰۱۰ پیشنهاد شد، برای اجرای كامل ماده شش معاهده منع اشاعه هستهیی یك نیاز مبرم است. در این رابطه كشورهای هستهیی بایستی به فوریت اقدامات ضروری به شكلی قطعی و روشن را جهت كاهش فزاینده نقش و اهمیت سلاحهای هستهیی در كلیه مفاهیم، دكترینها و سیاستهای نظامی و امنیتی اتخاذ كنند.
گرچه ایمنی و امنیت هستهیی دارای برخی اهداف مشترك در حفاظت از سلامت و حیات بشریت، و محیط زیست هستند، اما دارای ماهیتهای متفاوتی هستند به گونهای كه ایمنی هستهیی نیل به شرایط عملیاتی صحیح، ممانعت از حوادث و كاهش پیامدهای حوادث است كه منتج به حفاظت از كاركنان، عموم مردم و محیط زیست در مقابل خطرات پرتوهای غیر منقتضی میشود، لیكن امنیت هستهیی، ممانعت و رهگیری و پاسخ به سرقت، خرابكاری، دسترسی غیرمجاز، انتقال غیرقانونی یا سایر اقدامات بداندیشانه است كه در ارتباط با مواد هستهیی، سایر مواد رادیواكتیو یا تاسیسات وابسته به آنهاست. امنیت هستهیی ارتباط مستقیم با امنیت ملی با جهتگیری سیاسی دارد ولی ایمنی هستهیی از ماهیت صرفا فنی برخوردار است. بنا بر این، با توجه به ماهیت متمایز این دو مفهوم، باید به هنگام طراحی اقدامات بینالمللی و آمادهسازی اصول راهنما در مورد ایمنی و امنیت هستهیی تمایزات لازم لحاظ شود.
ضمن تصریح در مورد اینكه مسوولیت امنیت هستهیی در چارچوب یك كشور، به طور كامل بر عهده آن كشور است، باید توجه شود كه آژانس میتواند با ایجاد نظامهای امنیت هستهیی موثر از طریق كمك به كشورها، بر اساس درخواستشان، از جمله توسط ظرفیتسازی در كشورها، اجرای اصول راهنما، تشریك دانش، بهبود همكاری و هماهنگی تلاشهای بینالمللی در این زمینه، مساعدت كند.
هیاتهای محترم،
مایلم بند ۱۹۶ سند پایانی شانزدهمین نشست سران جنبش غیرمتعهدها كه در روزهای ۳۱-۲۶ اوت ۲۰۱۲ در تهران برگزار شد را به شرح ذیل یادآوری كنم: سران كشورها یا دولتهای جنبش غیرمتعهدها تاكید كردند كه اقدامات و ابتكارات معطوف به تقویت ایمنی و امنیت هستهیی نباید به عنوان بهانهای یا اهرمی جهت نقض، انكار یا تحدید حق لاینفك كشورهای در حال توسعه برای توسعه تحقیق، تولید و استفاده از انرژی هستهیی برای اهداف صلحآمیز بدون هرگونه تبعیضی، مورد استفاده قرار گیرد.
رییس محترم،
اجازه میخواهم به شماری از موضوعات مرتبط با موضوع كنفرانس اشاراتی به شرح ذیل داشته باشم:
الف- حفظ اطلاعات محرمانه
حفظ اطلاعات محرمانه به عنوان یك موضوع اساسی دارای ارتباط مستقیم با امنیت هستهیی تلقی میشود. آژانس بینالمللی انرژی اتمی طبق اساسنامه آژانس دارای یك مسوولیت اساسی برای حفاظت از اطلاعات محرمانه مرتبط با اجرای موافقتنامههای پادمان در كشورهای عضو است. رعایت نكردن محرمانه بودن منجر به نشت اطلاعات محرمانه و حساسی شده كه از سوی گروههای تروریستی و سرویسهای اطلاعاتی برای خرابكاری در تاسیسات هستهیی و نیز ترور افرادی كه در این تاسیسات كار میكنند از جمله دانشمندان هستهیی، مورد استفاده قرار گرفته است كه مایه نگرانی جدی است. همان گونه كه كشورهای عضو به خوبی مطلع هستند پنج دانشمند هستهیی ایران هدف حملات تروریستی قرار گرفتند. بنا بر این از همه درخواست دارم كه از هیچ كوششی برای جلوگیری از تكرار چنین اقدامات بیسابقه جنایتكارانه علیه كارشناسان هستهیی در جهان فرو گذار نكنند. در این راستا آژانس یك نقش مهم و اساسنامهیی، از جمله از طریق ایجاد ترتیبات ضروری و نیز از طریق اجرای اقدامات مقتضی، برای اصلاح این وضعیت دارد.
ب- حملات سایبری
نگران امنیتی دیگر، حملات سایبری علیه تاسیسات و فعالیتهای هستهیی است كه سلامت و ایمنی مردم، محیط زیست و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهیی را به مخاطره میافكند. در این رابطه ما از آژانس درخواست میكنیم تلاشهایش را برای ارتقای آگاهی در مورد تهدید رو به رشد حملات سایبری و پیامدهای بالقوه آنها بر امنیت هستهیی و نیز از طریق بهبود همكاری بینالمللی برای مقابله با چنین حملاتی، تقویت كند.
ج- خرابكاری علیه تاسیسات هستهیی
خرابكاری صنعتی در تاسیسات هستهیی نیز یك تهدید خطرناك برای امنیت هستهیی است. حفاظت از تاسیسات هستهیی و نیز مواد هستهیی مورد استفاده یا ذخیره شده، مستلزم ایفای نقش فعالتر از سوی آژانس در این عرصه از جمله از طریق فراهم كردن اصول راهنما و توصیه اقدامات مناسب پیشگیرانه و نیز خنثی كردن چنین حملات محتملی با حداقل پیامدهای خطرناك برای مردم و محیط زیست است.
د- حملات مسلحانه علیه تاسیسات هستهیی
در طول سه دهه گذشته تاسیسات هستهیی مورد حمله واقع شدهاند. نیروگاه اتمی بوشهر چندین بار در دهه ۱۹۸۰ مورد حمله واقع شد. با وجود قطعنامه ۵۳۳ كنفرانس عمومی آژانس كه اظهار میدارد حمله مسلحانه یا تهدید علیه تاسیسات هستهیی كه اختصاص به مقاصد صلحآمیز دارند، تخلف از اصول منشور سازمان ملل، اساسنامه آژانس و حقوق بینالملل است، تهدید به حمله همچنان ادامه دارد. اینجانب همه را به اتخاذ اقدامات جدی پیشگیرانه در این رابطه فرا میخوانم.
رییس محترم،
امنیت هستهیی یك نگرانی جهانی است بنابراین مایلم یادآور شوم كه قطعنامه شماره ۱۰، پنجاه و ششمین كنفرانس عمومی آژانس بر لزوم تعامل همه اعضای آژانس در فعالیتها و ابتكارات مرتبط با امنیت هستهیی به شكلی فراگیر تاكید میكند. مایه تاسف است كه این تعهد توسط كشورهای میزبان نشستهای سران در مورد امنیت هستهیی كه در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲ به ترتیب در واشنگتن و سئول برگزار شدند، رعایت نشد.
در این چارچوب باید موضع سران جنبش غیرمتعهدها را یادآور شوم: آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنها سازمان بینالدولی با دستورالعمل و تخصص پرداختن به موضوعات فنی ایمنی هستهیی و امنیت هستهیی، در چارچوب نظام سازمان ملل است لذا جمهوری اسلامی ایران قویا اعتقاد دارد كه هر هنجار، اصول راهنما یا مقررات بینالمللی در رابطه با موضوع امنیت هستهیی باید در چار چوب آژانس از طریق یك فرآیند تدریجی، فراگیر و شفاف و با لحاظ كردن نظرات كلیه كشورهای عضو پیگیری شود.
رییس محترم، عالی مقامات،
جمهوری اسلامی ایران مصمم به بهرهبرداری از استفادههای صلحآمیز سودمند انرژی هستهیی به شكل امن و ایمن است بنا بر این اهمیت زیادی برای امنیت هستهیی قائل است. در این راستا، ایران چارچوبهای ساختاری، قانونگذاری و تنظیمی هستهیی، مبتنی بر سه حوزه كلیدی یعنی امنیت هستهیی، پادمان هستهیی و ایمنی هستهیی ایجاد كرده است. من خود را محدود به بیان برخی از اقدامات امنیت هستهیی ایران میكنم:
الف- حفاظت فیزیكی
ایران اقدامات سختگیرانهای را در عرصه حفاظت فیزیكی از تاسیسات هستهیی به مورد اجرا گذشته است. از زمان مراحل اولیه ساخت نیروگاه اتمی بوشهر، اجرای الزامات حفاظت فیزیكی، در راستای توصیههای آژانس، در فرآیند صدور مجوز برای این نیروگاه ملحوظ شد. پیش از عملیاتی شدن این نیروگاه، یك نظام حفاظت فیزیكی برای حمل مجموعههای سوخت به ایران و برای ساختمانهای ذخیره سوخت برقرار و به طور كامل اجرا گشته است. در سال ۲۰۰۴، برای افزایش بیشتر توانمندی خود، جمهوری اسلامی ایران سرویس مشاورهیی حفاظت فیزیكی بینالمللی (IPPAS) را به منظور اصلاح و ارتقاء نظام حفاظت فیزیكی بر مبنای پیشنهادات و مهارتهای این سرویس، دعوت كرد.
مقررات حفاظت فیزیكی برای نیروگاه اتمی بوشهر بر اساس سند آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحت عنوان حفاظت فیزیكی از مواد هستهیی و تاسیسات هستهیی یا همان سند ۲۲۵ اصلاح گشت و ارتقاء یافت.
باید همچنین ذكر شود كه مقررات حفاظت فیزیكی برای كل تاسیسات چرخه سوخت نیز ایجاد شدهاند.
ب- امنیت منابع رادیواكتیو
منابع رادیو اكتیو به طور گستردهای مورد استفاده واقع می شوند و سودمندیهای فراوانی برای بشریت در درجه اول از طریق استفاده آنها در كاربریهای كشاورزی، صنعت، پزشكی و تحقیقاتی دارند. به منظور تامین مدیریت امن و ایمن منابع رادیو اكتیو در طول چرخه حیاتشان، قانون ملی حفاظت در مقابل پرتوهای هستهیی، مصوب مجلس ایران، به طور كامل اجرا میشود. مقررات امنیت هستهیی مشتمل بر طبقههای یك، دو و سه منابع مهر و موم شده رادیواكیتو و عملیات حمل و نقل آنها بر اساس مجموعه كتابچههای اصول راهنمای امنیت هستهیی آژانس، در ایران اجرا میشوند.
ج- قاچاق غیر قانونی مواد هستهیی و سایر مواد رادیواكتیو
با توجه به این واقعیت كه حمل غیر قانونی مواد رادیو اكتیو میتواند سلامت و ایمنی مردم، محیط زیست و نسلهای آتی را با قرار دادن آنها در معرض پرتوهای یونیزه شده، به خطر اندازد جمهوری اسلامی ایران خود را متعهد به همكاری با آژانس در این زمینه كرده است. در این راستا، در سال ۲۰۰۲ جمهوری اسلامی ایران به پایگاه اطلاعاتی قاچاق غیرقانونی آژانس پیوست كه اخیرا به پایگاه اطلاعاتی حوادث و قاچاق تغییر نام یافته است. به منظور پاسخگویی موثر به قاچاق غیرقانونی، نظام اطلاعرسانی ملی ایجاد شده كه در آن، دریافتكنندگان مجوز و سایر مراجع ملی ذیربط هر گونه حادثهای كه در برگیرنده مواد هستهیی و سایر مواد رادیواكتیو است را به نقطه تماس اطلاع میدهند.
جمهوری اسلامی ایران با پایگاه اطلاعاتی حوادث و قاچاق آژانس به طور داوطالبانه از زمان عضویتش در آن، از طریق ارسال گزارشات مختلف به شكل فرم اطلاعرسانی حادثه، همكاری فعالی دارد.
هیاتهای محترم،
امنیت هستهیی، یك نگرانی جهانی است. آژانس باید فرصت مناسبی برای همه كشورهای عضو جهت اطلاع از و مساعدت به فرآیند ارتقای امنیت هستهیی در سراسر جهان فراهم كند. ناگزیرم ابراز ناامیدی كنم از اینكه در مواردی كارشناسان ایرانی از شركت در سمینارها یا نشستهای ایمنی و نیز امنیت هستهیی محروم گشتهاند. حضور نداشتن كارشناسان برجسته علاقهمند ایران در كمیته تازه تاسیس راهنمای امنیت هستهیی یكی از این موارد است.
هیاتهای محترم،
در خاتمه، پیامهای اساسی روشن و كوتاه این كنفرانس باید به شرح ذیل باشند:
۱- آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنها نهاد بینالمللی فنی صلاحیتدار در فعالیتهای مرتبط با امنیت هستهیی بوده و باید به دور از انگیزههای سیاسی باشد؛ لذا نتایج نشستهای غیرفراگیر در مورد امنیت هستهیی، نمیتواند در برنامهریزیها و فعالیتهای آژانس ملحوظ شوند.
۲- ضمن اذعان به مسوولیت انحصاری كشورهای عضو در زمینه امنیت هستهیی، از آژانس انتظار میرود تعامل بیشتر همه كشورهای عضو در تلاشهایش به منظور تقویت امنیت هستهیی برای برنامههای صلحآمیز هستهیی را فعالانه تسهیل بخشد.
۳- اقدامات امنیت هستهیی نباید مانع یا محدودیتی برای استفادههای صلحآمیز از انرژی هستهیی بر اساس حق لاینفكی كه در اساسنامه آژانس و ماده ۴ معاهده منع اشاعه هستهیی به صراحت ذكر شده باشند.
۴- اهداف امنیت هستهیی به ویژه آنهاییكه در اعلامیه این كنفرانس برجسته شدهاند تنها در صورتی میتوانند محقق شوند كه تبادل آزاد فنآوری و تجهیزات در زمینه امنیت هستهیی بین كشورهای عضو به شكلی غیرتبعیضآمیز انجام شود. انحصارگرایی در این زمینه، امنیت جهانی را به مخاطره میافكند.
۵- اهداف امنیت هستهیی بدون امحای كامل سلاحهای هستهیی یعنی خلع سلاح هستهیی، به طور كامل محقق نخواهد شد.
از توجه شما متشكرم.
گفتنی است یوكیو آمانو مدیركل آژانس بین المللی انرژی اتمی در آغاز این كنفرانس خبر داد كه سالانه بیش از یكصد مورد سرقت هسته ای و حوادث مرتبط با آن، به این آژانس گزارش می شود.
آمانو تاكید كرد كه برای جلوگیری از این امر، اجرای توافقنامه ایمن سازی مواد و تاسیسات هسته ای ضروری است ولی اجرای آن نیازمند آن است كه ۳۰ كشور دیگر عضو آژانس به آن بپیوندند.
مدیركل آژانس امیدوار است كه این كنفرانس، فرصتی برای تقویت چارچوب امنیت هسته ای جهانی فراهم آورد.
اصلاحیه پیشنهادی در این كنوانسیون، كشورها را ملزم میكند كه علاوه بر محافظت از مواد هسته ای در هنگام نقل و انتقال بینالمللی آنها، از این مواد در زمان استفاده یا ذخیره آنها نیز محافظت كنند.
این اصلاحیه علاوه بر آن كشورها را ملزم میكند كه از تاسیسات هسته ای در برابر اقدامات جاسوسی و مخرب كه عواقبش مشابه حوادث هسته ای است نیز محافظت كنند.
آمانو معتقد است ایمنی هسته ای یك نگرانی جهانی است و به همین دلیل نیاز به یك اقدام جهانی در این زمینه می باشد.
ارسال دیدگاه