پژوهش‌های دانشگاهی باید به حل مسائل واقعی زنان منجر شود

زهرا بهروزآذر، صبح امروز در نشست مشاوران امور زنان و خانواده استان‌های دانشگاه آزاد اسلامی سراسر کشور، با اشاره به نقش‌آفرینی زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و خدماتی طی یک سال گذشته اظهار کرد: زنان در حمایت از خانواده‌های نیروهای مسلح و همچنین در جایگاه کنشگران اجتماعی و نیروهای خدمت‌رسان، حضوری جدی و اثرگذار داشته‌اند و در روزهای جنگ، دوشادوش مردان در حوزه‌هایی مانند آموزش، بهداشت و درمان، بانکداری، گمرک و سایر بخش‌های اقتصادی به فعالیت خود ادامه داده‌اند.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از حضور تخصصی زنان در شرایط دشوار افزود: در جریان حمله به چابهار و اصابت ۱۳ موشک، مسئولیت کنترل پرواز در برج مراقبت برعهده یک زن بود. شاید برای بسیاری باورپذیر نباشد که در چنین شرایطی، یک زن در موقعیتی تا این اندازه حساس و تخصصی مشغول فعالیت باشد؛ اما این واقعیتی است که در بخش‌های مختلف کشور، از جمله فرودگاه‌ها و گمرکات، شاهد آن بوده‌ایم و شایسته است روایت‌های بیشتری از این نقش‌آفرینی‌ها منتشر شود.

معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه جایگاه زنان در جامعه امروز ایران تشریفاتی نیست، تصریح کرد: دستاوردهای زنان حاصل شایستگی‌های آنان و سرمایه‌گذاری علمی، آموزشی و اجتماعی طی سال‌های گذشته است. امروز بیش از ۶۰ درصد متقاضیان ورود به دانشگاه‌ها را زنان تشکیل می‌دهند و بیش از ۵۰ درصد کرسی‌های دانشگاهی در اختیار آنان است؛ بنابراین باید زمینه حضور مؤثرتر این سرمایه علمی و انسانی در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرایندهای حکمرانی فراهم شود.

ضرورت حرکت دانشگاه‌ها به سمت نسل سوم و چهارم

بهروزآذر با اشاره به جایگاه دانشگاه آزاد اسلامی در توسعه دسترسی به آموزش عالی، بر ضرورت عبور از آموزش صرف و حرکت به سمت دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم تأکید کرد و گفت: دانشگاه‌ها باید بتوانند دانش را به فناوری و فناوری را به محصول و ارزش اقتصادی تبدیل کنند. این همان مسیری است که دولت نیز برای کمک به دانشگاه‌ها دنبال می‌کند و در تحقق آن، نقش اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، مشاوران و فعالان دانشگاهی تعیین‌کننده است.

وی نخستین مطالبه از دانشگاه آزاد اسلامی را توجه به وضعیت زنان شاغل و فعال در این مجموعه و فراهم‌کردن زمینه ارتقای حرفه‌ای و علمی آنان دانست و افزود: مسائل صنفی، نیازهای مرتبط با ویژگی‌های زنانه و مادرانه و همچنین فرصت‌های توسعه حرفه‌ای و ارتقای جایگاه علمی زنان باید مورد توجه قرار گیرد.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به حضور گروه‌های متنوع زنان در دانشگاه آزاد اسلامی، از دانشجویان و اعضای هیئت علمی تا پژوهشگران و فعالان حوزه فناوری، بر ضرورت توسعه زمینه نقش‌آفرینی آنان در عرصه‌های علمی و فناورانه تأکید کرد.

بهروزآذر با بیان اینکه نرخ مشارکت اقتصادی زنان در کشور حدود ۱۴ درصد و این میزان در میان زنان دانشگاهی حدود ۳۵ درصد برآورد می‌شود، اظهار کرد: انتظار می‌رود این شاخص در محیط‌های دانشگاهی دست‌کم به ۵۰ درصد برسد. وقتی برای پرورش و آموزش نیروی انسانی چنین سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام می‌شود، نباید اجازه دهیم این سرمایه تخصصی بدون امکان ورود به فرایندهای اقتصادی، مشارکت در حکمرانی و حل مسائل جامعه بلااستفاده بماند.

وی پیشنهاد داد بانک اطلاعات زنان متخصص ایجاد و فرصت‌های مطالعاتی و دوره‌های تخصصی متناسب با نیازهای آنان توسعه یابد تا زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از دانش و توانمندی زنان فراهم شود.

معاون رئیس‌جمهور همچنین هم‌زمانی دوره مادری با مراحل اشتغال، فعالیت علمی و توسعه حرفه‌ای زنان را از موضوعات مهم سیاست‌گذاری دانست و بر ضرورت فراهم‌کردن شرایطی تأکید کرد که زنان ناچار نباشند میان مادری و تداوم فعالیت علمی و حرفه‌ای خود یکی را انتخاب کنند.

شناسایی ظرفیت‌های زنان در جغرافیای اقتصادی و اجتماعی کشور

بهروزآذر دومین مطالبه را شناسایی ظرفیت‌های علمی، اقتصادی و اجتماعی زنان در استان‌ها، شهرستان‌ها و مناطق مختلف کشور با استفاده از شبکه گسترده دانشگاه آزاد اسلامی برشمرد و گفت: لازم است ظرفیت‌های هر منطقه شناسایی شود و جایگاه و امکان نقش‌آفرینی زنان در این ظرفیت‌ها مورد بررسی قرار گیرد.

وی با اشاره به شناسایی حدود ۱۱ گروه از زنان با نیازها و اقتضائات متفاوت، از جمله زنان شاغل، بازنشسته، دختران جوان، فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، صاحبان کسب‌وکارهای خانگی، زنان کارآفرین، زنان زندانی و زنان دارای معلولیت، بر ضرورت طراحی برنامه‌های متناسب با شرایط هر گروه تأکید کرد.

معاون رئیس‌جمهور ادامه داد: ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی مناطق یکسان نیست؛ در برخی مناطق می‌توان بر توسعه صنایع خلاق، گردشگری و بوم‌گردی تمرکز کرد و در مناطق دیگر، دسترسی به کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی امکان حضور زنان در صنایع پیشرفته و فعالیت‌های تولیدی را فراهم می‌کند. بنابراین باید متناسب با ظرفیت هر منطقه، برای حضور مؤثر زنان در زنجیره‌های اقتصادی و اجتماعی برنامه‌ریزی کرد.

بهروزآذر با اشاره به تلاش دولت برای اتصال کسب‌وکارهای کوچک به مجموعه‌های بزرگ‌تر و فعال‌سازی ظرفیت تعاونی‌ها، بهره‌گیری از ظرفیت زنان تحصیل‌کرده کشور را ضروری دانست و خواستار همکاری دانشگاه آزاد اسلامی و شبکه علمی آن در شناسایی و توانمندسازی این ظرفیت‌ها شد.

پیوند پژوهش‌های دانشگاهی با مسائل واقعی زنان

وی سومین مطالبه را شناخت دقیق مسائل اجتماعی زنان و طراحی راهکارهای متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی هر منطقه دانست و بیان کرد: یکی از چالش‌های جدی، نداشتن شناخت کافی و دقیق از مسائل اجتماعی زنان در مناطق مختلف است. گاهی برای حل یک مسئله، نسخه‌ای ملی تدوین می‌کنیم، درحالی‌که ممکن است آن راهکار با شرایط فرهنگی و اجتماعی برخی مناطق تناسب نداشته باشد.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به موضوع خشونت علیه زنان و ضرورت دسترسی آنان به خدمات حمایتی، از جمله خانه‌های امن، گفت: بررسی‌ها نشان داده است که در برخی مناطق، با وجود گزارش موارد خشونت، زنان تمایل چندانی به حضور در خانه‌های امن ندارند. برخی از آنان نمی‌خواهند خانه و محیط زندگی خود را ترک کنند، بلکه درخواستشان این است که در همان محیط زندگی به آنان کمک شود تا میزان آزار و آسیب واردشده به خود یا فرزندانشان کاهش یابد.

بهروزآذر این موضوع را نمونه‌ای از ضرورت شناخت محلی در طراحی مداخلات اجتماعی دانست و اظهار کرد: برای اثربخشی سیاست‌ها باید ظرفیت‌ها و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی هر منطقه را بشناسیم. دانشگاه آزاد اسلامی با برخورداری از جامعه‌شناسان، حقوقدانان و متخصصان رشته‌های مختلف، ظرفیت ارزشمندی برای کمک به این فرایند دارد.

وی افزود: می‌توان موضوع پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی را بیش از گذشته به سمت مسائل واقعی زنان در مناطق مختلف هدایت کرد تا مطالعات موردی به ارائه راهکارهای مشخص، دقیق و قابل اجرا منجر شوند؛ راهکارهایی که براساس اقتضائات اجتماعی و فرهنگی هر منطقه طراحی شده‌اند، نه بر مبنای یک نسخه واحد برای سراسر کشور.

معاون رئیس‌جمهور در پایان با تأکید بر اهمیت شناخت محلی، مداخلات متناسب با شرایط هر منطقه و ارزیابی آثار این مداخلات تصریح کرد: با هم‌افزایی ظرفیت‌های علمی دانشگاه آزاد اسلامی و معاونت امور زنان و خانواده می‌توان زمینه شناخت دقیق‌تر مسائل و مطالبات زنان و طراحی راهکارهای مؤثرتر برای ارتقای جایگاه و بهبود شرایط زندگی آنان را فراهم کرد.