شبکه ۷۰ هزار نفری «جهاندیدگان» بازوی اصلی مدیریت شهری است/ شهرداری تهران از «خدمت‌رسان» به «تسهیل‌گر» تغییر رویکرد می‌دهد

به گزارش پانا، حمید صاحب، امروز شنبه ۴ مهرماه در نشست خبری خود به مناسبت گرامیداشت هفته ملی سالمندان با تبیین فلسفه جدید مدیریت شهری در حوزه اجتماعی اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در ادوار گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته، مناسب‌سازی فرهنگی و اجتماعی است؛ به این معنا که مردم باید از مرحله تحلیل شرایط زندگی و شناسایی آسیب‌های اجتماعی تا سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، اجرا و پایش در امور شهری حضور داشته باشند.

وی افزود: ما نباید به جای مردم تصمیم بگیریم، برنامه اجرا کنیم و در نهایت خودمان به عملکرد خودمان نمره بدهیم؛ بلکه باید مردم را در این فرآیند دخیل کنیم. مناسب‌سازی فرهنگی و اجتماعی به معنای فراهم کردن شرایط برای حضور و مشارکت واقعی شهروندان در امور مرتبط با زندگی خودشان است.

صاحب با بیان اینکه شهرداری به دلیل ارتباط مستقیم با شهروندان و در اختیار داشتن زیرساخت‌های شهری و محله‌ای، بستر مناسبی برای تحقق این مشارکت دارد، گفت: رویدادهایی که توسط شهرداری برگزار می‌شود، زمانی می‌تواند موفق باشد که عنصر مردمی و مشارکت گروه‌های هدف در آن حضور داشته باشد.

بازتعریف عملکرد شهرداری؛ گذار از «تعداد رویداد» به «توانمندسازی اجتماعی»

مدیرکل سلامت شهرداری تهران ادامه داد: اگر بخواهیم شهرداری را در یک جمله خلاصه کنیم، شهرداری یعنی مردم و میزان موفقیت آن را باید بر اساس میزان مشارکت مردم در برنامه‌ها و همچنین ایجاد کنشگران و مطالبه‌گران اجتماعی سنجید.

وی تأکید کرد: شاخص عملکرد ما نباید صرفاً تعداد رویدادها باشد، بلکه باید ببینیم تا چه اندازه توانسته‌ایم کنشگر اجتماعی و در مرحله بالاتر، مطالبه‌گرانی ایجاد کنیم که نسبت به حقوق خود آگاه باشند و بتوانند از خود در برابر آسیب‌های اجتماعی مراقبت کنند.

صاحب افزود: اگر مردم به اندازه کافی توانمند نیستند و نمی‌توانند از خود در برابر آسیب‌های اجتماعی مراقبت کنند، نهادهای فرهنگی نیز در این زمینه مسئولیت دارند و ما این مسئولیت را می‌پذیریم.

کانون جهاندیدگان؛ الگویی نوین در شبکه‌سازی مردمی سالمندان

وی با اشاره به برنامه‌های شهرداری در حوزه سالمندی گفت: در حوزه سالمندی، موضوع «شهر دوستدار سالمند» را دنبال می‌کنیم و دبیرخانه آن در شهرداری طراحی شده است. هدف ما این است که حضور سالمندان را در مدیریت شهری افزایش دهیم.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران ادامه داد: برای تحقق این هدف به یک شبکه مردمی نیاز داشتیم که در این زمینه، «کانون جهاندیدگان» شکل گرفته است. این عنوان نیز بنا بر نظر خود سالمندان انتخاب شده و ما به نظر این شبکه مردمی احترام می‌گذاریم.

صاحب با بیان اینکه این شبکه بدون دریافت حقوق و با هدف مشارکت در امور مرتبط با سالمندان فعالیت می‌کند، عنوان کرد : شهرداری در اینجا نقش خدمتگزار این شبکه را دارد. اعضای این کانون درباره مسائل و نیازهای خود تصمیم‌گیری می‌کنند و ما نیز به آنها کمک می‌کنیم تا با سیاست‌های کلان، قوانین بالادستی و آموزش‌های مورد نیاز آشنا شوند و بتوانند در برنامه‌ها مشارکت کنند.

وی گفت: این شبکه در محلات شکل گرفته و سالمندان در دورهمی‌های خود مسائل و چالش‌هایشان را مطرح می‌کنند و سپس برای حل آنها از نهادهای مختلف از جمله شهرداری مطالبه‌گری می‌کنند.

شتاب‌گیری مشارکت سالمندان؛ عبور از مرز ۷۰ هزار عضو

صاحب با بیان اینکه شبکه کانون‌های جهاندیدگان در حال توسعه است، افزود: تعداد اعضای این شبکه در حال حاضر از مرز ۷۰ هزار نفر عبور کرده است و تلاش می‌کنیم این شبکه در سطح شهر تهران توسعه پیدا کند.

وی با اشاره به جمعیت سالمندان تهران اظهار کرد: برآورد ما این است که نزدیک به یک میلیون و ۳۰۰ هزار سالمند در تهران زندگی می‌کنند و تعداد اعضای فعلی کانون‌های جهاندیدگان نسبت به این جمعیت هنوز بالا نیست؛ بنابراین توسعه این کانون‌ها یکی از برنامه‌های اصلی ما است.

هشدار بحران سالمندی؛ ضرورت برنامه‌ریزی برای سال ۱۴۳۰

مدیرکل سلامت شهرداری تهران با اشاره به روند سالمندی جمعیت کشور گفت: ما در آستانه یک بحران جمعیتی قرار داریم و اکنون باید برای کاهش عوارض و تبعات آن برنامه‌ریزی کنیم. در سال‌های گذشته شاخص‌های جمعیتی با سرعت قابل توجهی کاهش پیدا کرده و در سال‌های آینده آثار این تغییرات بر نظام اقتصادی و اجتماعی و همچنین نیروی کار بیشتر نمایان خواهد شد.

صاحب ادامه داد: برآورد ما این است که در سال ۱۴۳۰ بیش از یک‌سوم جمعیت کشور سالمند باشند و این مسئله همه ابعاد اقتصادی و اجتماعی جامعه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

وی تأکید کرد: هیچ نهادی به تنهایی نمی‌تواند از جامعه سالمند مراقبت کند و راهکار اصلی، توانمندسازی مردم و جلب مشارکت خود سالمندان است. بنابراین شهرداری باید از یک نهاد صرفاً خدمت‌رسان به نهادی تبدیل شود که بتواند مشارکت گروه هدف خود را جلب کند.

اهداف راهبردی هفته سالمند؛ از تکریم منزلت تا نشاط اجتماعی

صاحب با اشاره به اهداف برنامه‌های هفته گرامیداشت ملی سالمندان گفت: نخستین هدف ما تبیین و تکریم منزلت و شأن سالمندان به عنوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های انسانی و اجتماعی است.

وی افزود: نباید سالمند را صرفاً به دلیل محدودیت‌های جسمی از جامعه کنار گذاشت؛ سالمندان به دلیل تجربه و دانشی که در طول زندگی به دست آورده‌اند، سرمایه اجتماعی و انسانی مهمی محسوب می‌شوند.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران، ایجاد نشاط اجتماعی در میان سالمندان را دومین هدف این برنامه‌ها دانست و گفت: این موضوع از طریق شناسایی و تأمین نیازهای واقعی سالمندان و افزایش مشارکت آنها در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی دنبال می‌شود.

صاحب بیان کرد: هدف دیگر، حساس کردن سیاست‌گذاران، جوانان و میانسالان نسبت به مسئله سالمندی و همچنین افزایش مشارکت اجتماعی و توانمندسازی سالمندان است.

وی با اشاره به برخی برنامه‌های طراحی‌شده در این حوزه بیان کرد : یکی از این برنامه‌ها «به وقت قدردانی» است که با هدف توجه به سالمندان تنها و منزوی در محلات اجرا می‌شود.زنگ خرد و تجربه، ورود جهاندیدگان به مدارس برای انتقال تجربه و برقراری ارتباط میان نسلی، تا کودکان از ابتدا با مفهوم ارزشمندِ پیریِ موفق آشنا شوند. سرای زندگی (سیار)، نقدِ مدیریتِ متمرکز، شهرداری را به سمت مدل «سیار» برده است؛ به این معنا که خدمات آموزشی، بهداشت، کارآفرینی و حرکات اصلاحی به جای انتظار برای مراجعه سالمند، در مراکز تجمعی و محلات به آنان ارائه می‌شود.

وی اضافه کرد : اقتصاد نقره‌ای توسعه بازارچه‌های ویژه برای عرضه محصولات و دستاوردهای جهاندیدگان به منظور بهره‌گیری از پتانسیل‌های اقتصادی آنان است. آموزش فناوری، اجرای دوره‌های آموزشی «دوستی با هوش مصنوعی» و «سفیران حافظه» (پیشگیری از آلزایمر) با هدف به‌روزرسانی دانشِ این قشر است.

صاحب با تأکید بر اینکه سالمندی پایان راه نیست، بلکه نعمتی الهی است، خاطرنشان کرد: سالمندی سالم زمانی محقق می‌شود که فرزندان و نوه‌ها در کنار جهاندیدگان حضور داشته باشند. زندگی بدون امتداد، قطع می‌شود و فرزندآوری و تعالی انسانی، میوه این سالمندی است. ما باید به جامعه نشان دهیم که پیری به معنای پایان نیست، بلکه فرصتی برای انتقال خرد و تجربه به نسل‌های بعد است.