بهبود وضعیت آبی دریاچه ارومیه/ افزایش تراز و ورود قابل توجه آب به دریاچه

احمد لاهیجان‌زاده پیش از ظهر امروز در نشست خبری معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: سال آبی ۱۴۰۵ که از مهر ۱۴۰۴ آغاز شد، در ابتدا با کمبود بارش همراه بود و بارندگی‌های موثر عملاً از زمستان ۱۴۰۴ شروع شد و اوج آن در فروردین ۱۴۰۵ رخ داد.

وی افزود: بارش‌های سنگین و سیلابی اسفند و به‌ویژه فروردین باعث شد حجم قابل توجهی آب وارد کشور شود و بسیاری از تالاب‌ها آبگیری شوند یا دست‌کم رطوبت قابل توجهی پیدا کنند و از کانون‌های گرد و غبار خارج شوند. البته برخی تالاب‌ها مانند بختگان و بخش‌هایی از پریشان همچنان با مشکل جدی کمبود آب مواجه‌اند.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اقدامات انجام شده برای احیاء تالاب‌ها گفت: پیش از آغاز بارش‌ها برنامه‌ای برای شناسایی تالاب‌هایی که به‌دلیل عدم لایروبی امکان ورود سیلاب را از دست داده بودند اجرا شد و با صرف اعتبارات لازم عملیات لایروبی انجام گرفت که اثر آن در آبگیری تالاب‌ها کاملاً مشهود بود.

وی ادامه داد: در برخی تالاب‌ها نیز اقدامات اجرایی و سازه‌ای انجام شد؛ از جمله در تالابی در شمال اهواز که به دلیل وجود زهکش دچار آسیب شده بود و اکنون پروژه احیای آن بیش از ۸۰ درصد پیشرفت دارد. همچنین در تالابی در آذربایجان شرقی که منابع آبی آن در بالادست وجود داشت اما به دلیل دست‌اندازی‌های انسانی امکان ورود آب محدود شده بود، با رفع موانع، تالاب دوباره احیا شد. حدود ۱۰ تالاب در کشور با چنین اقداماتی احیا شده‌اند.

وضعیت دریاچه ارومیه

لاهیجان‌زاده در ادامه با تشریح وضعیت دریاچه ارومیه تاکید کرد: سازمان حفاظت محیط زیست تاکنون از واژه «احیا» برای وضعیت فعلی دریاچه استفاده نکرده است. تا ۱۴ خرداد ماه امسال تراز دریاچه ارومیه به ۱۲۷۱.۳ متر رسیده، پهنه آبی آن به ۳۱۶۰ کیلومتر مربع افزایش یافته و حجم آب نیز به بیش از ۴.۲ میلیارد متر مکعب رسیده است.

وی ادامه داد: هرچند بارش‌های مناسب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه نقش مهمی در افزایش آب دریاچه داشته و حتی میزان بارندگی از میانگین بلندمدت نیز عبور کرده است، اما اقدامات مدیریتی نیز در این روند موثر بوده است.

معاون محیط زیست دریایی و حفاظت از محیط زیست توضیح داد: از تابستان سال گذشته چندین جلسه به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شد و برنامه‌های اجرایی برای مدیریت منابع آب حوزه دریاچه تصویب شد. از جمله این اقدامات لایروبی مسیر اتصال زرینه‌رود و سیمینه‌رود به دریاچه بود که باعث می‌شد سیلاب‌ها پیش از ورود به دریاچه در منطقه پخش شوند.

وی همچنین به مدیریت رهاسازی آب از سدهای حوضه دریاچه و کنترل برداشت‌های غیرمجاز از رودخانه‌ها از طریق مدیریت سردهنه‌ها اشاره کرد و گفت: این اقدامات باعث شد در مقطعی ورودی آب به دریاچه ارومیه به حدود ۴۰۰ متر مکعب در ثانیه برسد.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر اینکه دریاچه ارومیه هنوز تا شرایط مطلوب فاصله دارد، تصریح کرد: در حال حاضر تراز دریاچه حدود ۲.۹ متر با تراز اکولوژیک فاصله دارد و وضعیت فعلی تنها یک فرصت برای اجرای دقیق برنامه‌های احیای دریاچه، به‌ویژه در بخش کشاورزی، فراهم کرده است.

وی ابراز امیدواری کرد با ادامه اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی و همچنین تداوم بارش‌ها در پاییز و زمستان آینده، روند افزایش تراز دریاچه ادامه یابد

هشدار درباره برداشت‌های جدید آب

لاهیجان‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود هشدار داد: با وجود بارش‌های مناسب در برخی مناطق، این بارندگی‌ها در کشور متوازن نبوده و استان‌هایی مانند تهران، البرز، مرکزی، اصفهان و قزوین همچنان با کم‌بارشی مواجه‌اند.

وی تاکید کرد: منابع آبی ایجاد شده در تالاب‌ها نباید به عنوان منابع آب جدید برای توسعه کشاورزی یا صنایع در نظر گرفته شود و دستگاه‌های مسئول باید در این زمینه دقت لازم را داشته باشند.

لاهیجان زاده خاطرنشان کرد: بسیاری از تالاب‌های کشور هنوز حقابه واقعی خود را دریافت نمی‌کنند و حل این مسئله همچنان یکی از چالش‌های جدی مدیریت منابع آب و محیط زیست کشور است.