گزارش پانا از آموزش مسئولیتپذیری در قبال سرمایههای ملی؛
مدرسه، نقطه آغاز فرهنگسازی برای مصرف بهینه گاز/ «همیار گاز» فرهنگ مصرف بهینه انرژی را به خانهها میبرد
تهران (پانا) - فرهنگ درست مصرف کردن، از همان سالهای کودکی شکل میگیرد؛ از کلاس درسی که در آن دانشآموز یاد میگیرد انرژی یک سرمایه ملی است و حفظ آن، مسئولیتی همگانی به شمار میرود که طرح ملی «همیار گاز» با ورود به مدارس کشور، تلاش کرده است این مسئولیت را به تجربهای آموزشی و مشارکتی تبدیل کند؛ تجربهای که دانشآموزان را از مخاطبان آموزش به سفیران فرهنگ مصرف ایمن و بهینه گاز در خانواده و جامعه تبدیل میکند.
به گزارش پانا، انرژی از مهمترین سرمایههای هر کشور و یکی از ارکان اساسی توسعه اقتصادی و اجتماعی است. در ایران نیز گاز طبیعی سهم قابل توجهی در تأمین انرژی مورد نیاز خانوارها، صنایع و مراکز خدماتی دارد؛ سرمایهای ارزشمند که استفاده صحیح از آن، علاوه بر کمک به مدیریت منابع ملی، در تأمین پایدار انرژی برای نسلهای آینده نیز اهمیت دارد.
در چنین شرایطی، آموزش و فرهنگسازی نقش تعیینکنندهای در اصلاح الگوی مصرف ایفا میکند. تجربه نشان داده است که شکلگیری رفتارهای صحیح اجتماعی، زمانی ماندگارتر خواهد بود که آموزش از سنین پایین آغاز شود و در محیط خانواده و جامعه ادامه پیدا کند.
مدرسه بهعنوان یکی از مهمترین پایگاههای تربیتی، ظرفیت ارزشمندی برای تحقق این هدف دارد. بر همین اساس، طرح ملی «همیار گاز» با همکاری شرکت ملی گاز ایران و آموزشوپرورش، بستری برای آموزش مفاهیم مرتبط با مصرف ایمن و بهینه گاز طبیعی در میان دانشآموزان فراهم کرده است.
طرح ملی همیار گاز با تمرکز بر دانشآموزان دوره ابتدایی، بهویژه پایههای چهارم، پنجم و ششم، طراحی شده است تا مفاهیم مرتبط با انرژی را متناسب با گروه سنی مخاطبان آموزش دهد.
یکی از ویژگیهای قابل توجه این برنامه، بهرهگیری از شیوههای متنوع و جذاب آموزشی است. داستان، بازی، فیلم و کلیپ، پادکست و محتوای الکترونیکی از جمله ابزارهایی هستند که برای انتقال مفاهیم آموزشی در این طرح مورد استفاده قرار میگیرند.
محتوای آموزشی همیار گاز در سه محور اصلی تنظیم شده است؛ آشنایی با صنعت گاز و فعالیتهای شرکت ملی گاز ایران، آموزش اصول مصرف ایمن و شناخت راهکارهای مصرف بهینه گاز طبیعی.
این شیوه آموزشی تلاش میکند دانشآموزان را با اهمیت انرژی در زندگی روزمره آشنا کند و در کنار افزایش آگاهی، زمینه تبدیل دانستهها به رفتارهای صحیح را فراهم آورد.
از کلاس درس تا کانون خانواده
یکی از اهداف مهم طرح همیار گاز، گسترش دامنه آموزش از محیط مدرسه به خانه و خانواده است. دانشآموزان به دلیل ارتباط مستمر با اعضای خانواده، ظرفیت مناسبی برای انتقال پیامهای آموزشی دارند. هنگامی که یک دانشآموز درباره اهمیت جلوگیری از هدررفت انرژی، تنظیم متناسب وسایل گرمایشی و رعایت اصول ایمنی اطلاعات کسب میکند، میتواند این آموختهها را در گفتوگوهای خانوادگی نیز مطرح کند.
به این ترتیب، مدرسه تنها محل دریافت آموزش باقی نمیماند، بلکه به نقطه آغاز یک جریان فرهنگی تبدیل میشود؛ جریانی که در آن دانشآموز، معلم و خانواده در کنار یکدیگر برای ترویج رفتار مسئولانه در مصرف انرژی مشارکت میکنند.
در ساختار اجرایی طرح، امکاناتی برای افزایش مشارکت دانشآموزان و فرهنگیان پیشبینی شده است.
سامانه الکترونیکی همیار گاز، دورههای آموزشی ویژه دانشآموزان و معلمان، ارسال آثار، امتیازدهی، رتبهبندی و صدور گواهینامه الکترونیکی را در اختیار شرکتکنندگان قرار میدهد.
همچنین پویشهای فرهنگی و برنامههای تشویقی با هدف تقویت انگیزه و شناسایی افراد فعال برگزار میشوند.
در این میان، معلمان و مدیران مدارس نیز از ارکان اصلی اجرای برنامه به شمار میروند. همراهی فرهنگیان در ارائه آموزشها، هدایت فعالیتهای دانشآموزی و ایجاد فضای مشارکت، میتواند به اثربخشی بیشتر این برنامه کمک کند.
آمارهایی از همراهی مدارس در سال گذشته
گزارشهای استانی از مشارکت قابل توجه دانشآموزان و فرهنگیان در اجرای این طرح حکایت دارد. در استان خراسان جنوبی، در یکی از دورههای اجرای طرح، پنجهزار و ۳۳۷ نفر شامل چهار هزار و ۵۴۳ دانشآموز و ۷۹۴ معلم مشارکت داشتند. پس از ارزیابی فعالیتها نیز ۴۳۹ دانشآموز و معلم بهعنوان افراد برگزیده معرفی شدند.
در استان بوشهر نیز سههزار و ۸۰۰ دانشآموز و ۸۳۸ معلم در برنامههای طرح همیار گاز حضور داشتند؛ آماری که بیانگر ظرفیت مدارس برای مشارکت در برنامههای فرهنگی مرتبط با مدیریت انرژی است.
در استان سمنان نیز بر اساس آمار اعلامشده از عملکرد سال تحصیلی گذشته، حدود هشتهزار و ۵۰۰ دانشآموز، یکهزار و ۴۳۵ معلم و ۳۱۰ مدرسه در این برنامه مشارکت کردند.
همچنین در آبانماه ۱۴۰۵، تفاهمنامه همکاری جدیدی میان شرکت گاز و آموزشوپرورش استان سمنان برای تداوم و توسعه اجرای طرح به امضا رسید.
این آمارها نشان میدهد که ظرفیت مدارس و همراهی فرهنگیان، امکان گسترش آموزشهای مرتبط با مصرف صحیح انرژی را در سطح استانهای مختلف فراهم کرده است.
فراتر از آموزش؛ توجه به بهرهوری مدارس
نگاه به مدیریت مصرف انرژی در مدارس، تنها به آموزش دانشآموزان محدود نمیشود. بهبود شرایط استفاده از تجهیزات گرمایشی و افزایش بهرهوری تأسیسات نیز میتواند در کنار فرهنگسازی، نقش مؤثری در کاهش هدررفت انرژی داشته باشد.
در استان سمنان، بهینهسازی موتورخانه ۴۳ مدرسه، شامل ۱۰۵ واحد موتورخانه، از جمله اقدامات اعلامشده در این زمینه است. همچنین هوشمندسازی و پایش عملکرد تجهیزات بهینهسازیشده در دستور کار قرار گرفته است.
این اقدامات نشان میدهد که توجه به مصرف بهینه انرژی میتواند همزمان دو مسیر را دنبال کند؛ ارتقای آگاهی و اصلاح رفتار مصرفکنندگان از یک سو و افزایش بهرهوری تجهیزات از سوی دیگر.
صیانت از منابع ملی، مسئولیتی نیست که تنها بر عهده یک سازمان یا نهاد باشد. تحقق این هدف به همراهی همه بخشهای جامعه، از خانوادهها تا مدارس و دستگاههای اجرایی، نیاز دارد.
طرح ملی همیار گاز با بهرهگیری از ظرفیت نظام آموزشی، تلاش کرده است آموزش مصرف ایمن و بهینه انرژی را به بخشی از فعالیتهای فرهنگی مدارس تبدیل کند؛ اقدامی که اهمیت آن فراتر از یادگیری چند توصیه ساده درباره مصرف گاز است.
در حقیقت، آنچه در این طرح اهمیت دارد، پرورش نسلی آگاه، مسئولیتپذیر و حساس نسبت به سرمایههای ملی است؛ نسلی که بداند استفاده درست از منابع طبیعی، نهتنها به زندگی امروز کمک میکند، بلکه سهمی در ساختن آیندهای پایدارتر دارد.
شاید بتوان گفت ارزشمندترین دستاورد چنین برنامههایی، شکلگیری همین باور در ذهن دانشآموزان باشد که حفظ انرژی، وظیفهای همگانی است و هر رفتار درست، هرچند کوچک، میتواند بخشی از یک تغییر بزرگ باشد.
از همین رو، همیار گاز را میتوان تلاشی برای پیوند زدن آموزش امروز با مسئولیتپذیری فردای جامعه دانست؛ تلاشی که نقطه آغاز آن مدرسه و افق آن، آیندهای آگاهانهتر در مصرف منابع ملی است.
ارسال دیدگاه