«مدرسه تراز» از مهرماه وارد مرحله رصد می‌شود؛ سامانه‌ای برای مدیریت یکپارچه مدارس

علیرضا کمرئی ، مشاور وزیر در ارتقای کیفیت آموزش مدارس دولتی در در نشست شورای راهبری الگوی «مدرسه تراز»  با اشاره به سامانه رصد،  گفت: در این سامانه تلاش شده بخش عمده فرآیندهای پیچیده برنامه‌ریزی، پردازش داده، تحلیل و نگاشت اطلاعات در پشت سیستم انجام شود و مدیر مدرسه بیشتر نقش انتخاب، تأیید و تصمیم‌گیری را بر عهده داشته باشد.

 «مدرسه تراز»؛ دستیار مدیریت مدرسه

کمرئی با بیان این‌که «مدرسه تراز» با بسیاری از سامانه‌های موجود آموزش و پرورش متفاوت است، گفت: بسیاری از سامانه‌های موجود عمدتاً محل انباشت و استخراج داده هستند، اما سامانه مدرسه تراز یک سامانه تعاملی و به نوعی دستیار مدیریت مدرسه است.

وی ادامه داد: این سامانه به مدیر کمک می‌کند با استفاده از داده‌های واقعی مدرسه، برنامه‌ریزی و تحلیل علمی داشته باشد و در نهایت تصمیم‌های مدیریتی خود را بر مبنای اطلاعات و شواهد اتخاذ کند.

مشاور وزیر آموزش و پرورش با اشاره به ظرفیت این سامانه برای پوشش مدارس کشور ، اظهار کرد: تصور کنید ۱۳۴ سنجه در مدارس کشور مورد بررسی قرار گیرد؛ مجموعه داده‌ای که از این طریق تولید می‌شود می‌تواند ظرفیت بسیار ارزشمندی برای سیاست‌گذاری و راهبری آموزش و پرورش ایجاد کند.

 تحلیل ۱۳۴ سنجه بدون بار سنگین محاسباتی برای مدیر

کمرئی با اشاره به فرآیند تحلیل راهبردی در سامانه، گفت: در یکی از مراحل، ۱۳۴ سنجه مدرسه مورد تحلیل قرار می‌گیرد و در صورت انجام دستی این فرآیند، حجم بسیار زیادی از عملیات محاسباتی و تحلیلی بر عهده مدیر و تیم مدرسه قرار می‌گرفت.

وی افزود: این عملیات در سامانه به‌صورت خودکار انجام می‌شود و پس از ورود داده‌ها، تحلیل شکاف میان وضعیت موجود و وضعیت مطلوب مدرسه صورت می‌گیرد و مهم‌ترین نقاط دارای شکاف به مدیر معرفی می‌شود.

به گفته وی، در ادامه، نقاط ضعف به مسائل کلیدی تبدیل شده و سامانه می‌تواند برای این مسائل، اهداف و راهبردهای پیشنهادی ارائه کند؛ سپس مدیر و تیم برنامه‌ریزی مدرسه با بررسی این پیشنهادها، گزینه‌های مناسب را انتخاب و تأیید می‌کنند.

۱۲ گام برای برنامه‌ریزی راهبردی مدرسه

وی با تشریح ساختار سامانه، بیان کرد: الگوی «مدرسه تراز» در سه محور اصلی برنامه راهبردی، برنامه عملیاتی و ارزیابی طراحی شده است و بخش برنامه راهبردی در قالب پنج فاز و ۱۲ گام دنبال می‌شود.

کمرئی تشکیل تیم برنامه‌ریزی، تدوین اساسنامه، توافقنامه، تعیین وظایف، تحلیل ذی‌نفعان، شناسایی ارزش‌های مدرسه، تدوین چشم‌انداز و مأموریت، تحلیل راهبردی، شناسایی مسائل کلیدی و تعیین اهداف و راهبردها را از جمله مراحل این فرآیند عنوان کرد.

وی گفت: در مراحل ابتدایی، تیم برنامه‌ریزی مدرسه تشکیل می‌شود و با توجه به اندازه و ساختار هر مدرسه، تقسیم وظایف متناسب با شرایط آن پیشنهاد خواهد شد.

 تأکید بر مشارکت مدیر، معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها

مشاور وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر مشارکتی بودن الگوی مدرسه تراز، اظهار کرد: برنامه مدرسه نباید صرفاً برنامه مدیر باشد؛ بلکه باید محصول مشارکت اعضای تیم برنامه‌ریزی و ذی‌نفعان مدرسه باشد.

وی افزود: سامانه در مرحله تحلیل ذی‌نفعان، گروه‌های مختلفی را که از مدرسه تأثیر می‌پذیرند یا بر آن اثر می‌گذارند شناسایی می‌کند و با استفاده از ماتریس قدرت و علاقه، ذی‌نفعان کلیدی مشخص می‌شوند.

کمرئی ادامه داد: انتظارات ذی‌نفعان کلیدی نیز پس از جمع‌آوری و تحلیل، مبنای تعیین ارزش‌های کلیدی مدرسه قرار می‌گیرد و مدرسه در نهایت می‌تواند سه تا پنج ارزش کلیدی را برای یک دوره مشخص انتخاب و بر اساس آنها برنامه‌ریزی کند.

 چشم‌انداز مدرسه از دل داده‌ها و ظرفیت‌های واقعی

وی درباره تدوین چشم‌انداز نیز گفت: چشم‌انداز مدرسه باید مبتنی بر ارزش‌ها، انتظارات ذی‌نفعان، قوت‌های مدرسه و فرصت‌های موجود باشد.

کمرئی افزود: سامانه با استفاده از داده‌های مدرسه، پیشنهادهایی برای چشم‌انداز ارائه می‌کند و تیم مدرسه می‌تواند پس از بررسی و ارزیابی، گزینه مناسب را انتخاب کند. پس از آن نیز مأموریت مدرسه متناسب با چشم‌انداز تعیین خواهد شد.

سامانه‌ای مبتنی بر قواعد؛ هوش مصنوعی در گام‌های بعدی

مشاور وزیر آموزش و پرورش با اشاره به فناوری به‌کاررفته در سامانه، تصریح کرد: نسخه فعلی سامانه مبتنی بر قواعد و نگاشت‌های از پیش طراحی‌شده است و در حال حاضر از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کند.

وی افزود: با این حال، سامانه باید دوره بلوغ خود را طی کند و در سال‌های آینده می‌توان ظرفیت‌هایی مانند یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی را به آن اضافه کرد تا فرآیندهای موجود بیش از پیش بهینه شوند.

 رصد وضعیت مدارس از ابتدای مهر

کمرئی درباره زمان بهره‌برداری از سامانه نیز گفت: در حال حاضر داده‌های آزمایشی چند مدرسه وارد سامانه خواهد شد تا جریان داده و عملکرد بخش‌های مختلف آن مورد آزمایش قرار گیرد.

وی افزود: پس از انجام تست‌های اولیه و ارائه آموزش‌های لازم به اعضای دبیرخانه‌ها و مدیران مرتبط، زمینه رونمایی و ورود سامانه به مرحله عملیاتی فراهم خواهد شد و امیدواریم از ابتدای مهرماه بتوانیم رصد وضعیت مدارس را از طریق این سامانه آغاز کنیم.

به گفته مشاور وزیر در ارتقای کیفیت آموزش مدارس دولتی، با استقرار کامل سامانه، شورای راهبری نیز در جلسات آینده می‌تواند تصویری شفاف‌تر از وضعیت هر استان، منطقه و مدرسه در اختیار داشته باشد و تصمیم‌گیری‌ها را بر مبنای داده‌های واقعی انجام دهد.

کمرئی تأکید کرد: سامانه «مدرسه تراز» یک محصول ثابت و نهایی نیست، بلکه باید در فرآیند بهره‌برداری، بازخوردگیری و اصلاح، مسیر بلوغ خود را طی کند و تجربه مدارس، استان‌ها و معاونت‌های مختلف در تکامل آن مورد استفاده قرار خواهد گرفت.