داستانی رومانتیک در رستاخیزی تاریخی!
خبرگزاری پانا: فیلم سینمایی ˝رستاخیز˝ به کارگردانی احمدرضا درویش که ب یش از ۱۲ سال از ایده تا اکران آن گذشت امروز در تالار همایشهای میلاد به روی پرده رفت.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ فیلم با نوشتهای تاریخی و موزیکی حماسی، سپس تصویر بستهای از خاک خشک و چاکچاک کویر شروع شده و با خواب و الهامات درونی بُکیربن حر ریاحی که روایت به رستاخیز از دید اوست، ادامه مییابد. احمدرضا درویش با انتخاب این پروژه ارزشی انتظارات زیادی را از سوی مخاطبین سینما در همه اقشار باعث شده چرا که بدیهی است مردم ما از کودکی با مضمون عاشورا اُخت بوده و در بطن و حاشیه رویداد کربلا بسیار شنیدهاند که صرف نظر از جزئیات تاریخی ماجرا که بسیاری از فیلم اصلاً راوی نداشته صرفاً به تحلیل سینمایی آن میپردازیم.
چنین فیلمی را بیشتر باید از نگاه مخاطب جهانی بررسی کرد که آیا برای همه فرهنگها نیز جاذبه دارد یا خیر؛ چرا که در سینمای جهان آثار تاریخی خوب زیادی دیده شده و البته تلاش درویش برای اینکه یک فیلم جهانی ساخته باشد از آغاز با همان نوشتهها و تا پایان با زیر نویس انگلیسی فیلم پیداست (که ترجمه مناسبی هم دارند) ولی به هرحال رستاخیز روی یک مرز باریک قدم میگذارد که جلب نظر تماشاگر یا عدم این توفیق در دو سوی آن است و تماشاگر آگاه از موضوع این فیلم اتظار هر دو نتیجه را به یک اندازه دارد.
انتخاب بازیگران این فیلم جز یکی دو مورد مثل پورسرخ تقریباً خوب صورت گرفته به خصوص در مورد نقش ابن زیاد (بابک حمیدیان) و نقش حضرت عباس(ع) یا کاراکتر شاهد ماجرا (بُکیر) که در بازی خوب آنها هم هنر شخصیشان مؤثر بوده وهم کارگردانی که رد پای نظارتش در کل فیلم پیداست که در این باره به دلیل ذهنیت قبلی تماشاگر مشکل پسند با کاراکترهای داستان وظیفه حساسی هم بوده است. بازیها تا حد زیادی تئاتری است ولی به اغراق مبتلا نیست.
افکتهای المانتیک تصویری و صوتی، جلوههای کامپیوتری کم ولی درست، گریمهای دقیق که برای پوشش پیش زمینه فکری تماشاگر از کارکترها و در شخصیت پردازی نیز مفید بوده و در عین حال که در معرفی بازیگران، مثبت بوده، مفرط نیست؛ صدابرداری عالی که مسافت ناطق را تا دوربین لحاظ کرده، موسیقی سنگین فیلم که جدای کیفیت به شدت بر فیلم سوار است ولی از لحاظ موسیقیایی خوب ساخته شده، ریتم سیال که تماشاگر را خسته نمیکرد، میزانسنها که نه چندان دلپسند ولی دستوری و کلاسیک چیده شدهاند، حرکت آرام و گرم دوربین که البته در نماهای بلند ضعفهایی هم دارد، تدوین موازی به خصوص در سکانسی که حکم حر را میدهند و اپیزود آغاز جنگ، انتخاب لباسها خوب ولی بعضاً دور از فضای فیلم است مثلاً وسط بیابان با لباسهایی تمیز و اتوکشیده؛
دیالوگها اختصار و معنا دارند و از سیاست، عقیده و درونیات کارکترها آگاهی میدهند. یکی از ضعفهای بزرگ کار صحنههای رزم و جنگ است که در آغاز هیجان و امیدی در سکانس نمایش صبحگاه به تماشاگر میدهد ولی این کیفیت ادامه ندارد؛ در این فیلم هم مثل اکثر آثار ایرانی تاریخی فرم جالبی برای جنگ دیده نمیشود. کمیت صحنههای رزم هم نسبت به موضوع کافی نیست و این بیشتر به بحث فنی فیلمسازی مربوط است. اصلاً بیشتر ظرفیت سوژه مخصوص همان صبح تا ظهر عاشوراست که در این فیلم بحث بُکیر قالب است.
یکی از محاسن این کار چیزهایی است که در فیلم نیست؛ فیلم وارد تعصب نشده از روایتهایی که توهین بیهوده باشد پرهیز کرده به خصوص که با زیرکی تا حریم این بحث هم رفته و مثلاً در اپیزود حمام برای تماشاگر کنایه فهم حرفهایی دارد اما به صراحت نیست. فیلم حرفهای دیگری هم دارد که در بعضی دیالوگها مستتر است؛ مثلاً عبارت امام حسین (ع) در سخنرانیاش پای کعبه که از آمیختن خلافت و حکومت یاد میکند؛ دیالوگ عالِمی که به پورشیرازی (ابن سعد) بر اساس مسائل کشورداری و حقیقت میگوید "بیتالمال از گلوی کسی پایین نمیرود" یا "جواب ترک نماز با خداست" و رفتن اسبی که حامل نامههای کوفی است و سپرده شدن آنها به دستان باد مفومی برای تمام قرون و دولتمردان دارد.
نوشتن قصه در اینگونه آثار کار هر فیلمنامه نویسی نیست. رستاخیز هم برای اینکه داستانی داشته باشد از کاراکتر ابن حر استفاده مفید و از پرداخت ماجرای عشقی او صدمه داشته است. تعلیق هم برای اینگونه فیلمها چون مبنای رویداد، همان وقایع ثبت شده است که تعلیق درشان مفهومی ندارد، دشوار است و درویش به واسطه قصه فیلم این تعلیق را در چند اپیزود به خوبی ایجاد کرده است. کد گذاریها و قلابهایی که قرار است ذهن تماشاگر را به ادامه بکشاند، کم ولی خلاقانه دیده شده مثل آنجا که نقش اصلی، اسب پیک بصره را به عنوان سله طلب میکند اما باز به دلیل آن بحث رمانتیک نتیجه مفیدی برای این تمهید خوب حاصل نمیشود.
رستاخیز چنانچه میطلبیده پر از لوکیشنهای خارجی و جذاب است با آکسسوارهای باورپذیر که بهتر بود تصویر برداری، بیشتر روی آن مانور میداد. فیلم با اینکه نظر منتقدان و اهالی رسانه را زیاد جلب نکرد، ایرادی ندارد و فقط کار متوسطی است که به مرحله عالی نرسیده است و جوابگوی انتظاراتی که از یک فیلم ده ساله با این امکانات و هزینهها دارند نیست.
در آخر آنچه از واجبات این گونه آثار محسوب میشود تعهد به حقیقت است یعنی اگر برای بهتر شدن فیلم به واقعیتها چیزی را اضافه میکنیم نباید از حقیقت سوژه چیزی را کم یا تحریف کینم که درویش این کار را انجام داده ولی فیلمش را بهتر نکرده و نهایتاً رستاخیز یک فیلم عادی است که فقط ایرادی ندارد.
سید محمد حسین حسینی
ارسال دیدگاه