فیلم ˝قصهها˝ی رخشان بنیاعتماد
مستندات سیاه در ستاره باران سینمایی
خبرگزاری پانا: این فیلم از آغاز به نمایش و گزارش معضلات اجتماعی در سطوح مختلف، پرداخته و آسیبهای عدیدهای را به زبان تصویر روایت میکند. با اینکه یک قصه واحد مبتنی بر ساختار سینمایی ندارد، دستمایه چندین داستان را به تلفیق درآورده و از مسائل و مشکلاتی دم زده که واقعیات انکار ناپذیر جامعه امروز ایران است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ این فیلم از آغاز به نمایش و گزارش معضلات اجتماعی در سطوح مختلف، پرداخته و آسیبهای عدیدهای را به زبان تصویر روایت میکند. با اینکه یک قصه واحد مبتنی بر ساختار سینمایی ندارد، دستمایه چندین داستان را به تلفیق درآورده و از مسائل و مشکلاتی دم زده که واقعیات انکار ناپذیر جامعه امروز ایران است.
ایران را نشان میدهد که با تار فقر و پود درد به وضعیتی تا حد اکثر سیاه و تلخ در آمده! مصائبی را نشان داده که مثل اکسیژن و با همین اندازه، جزء روزمرگی مردم نمود میکند و اگر مردم روزی آنها را نبینند برایشان تعجب دارد. اعتیاد، فقر، فحشای اجباری، کارگران بی حقوق و ترکهی ستم بر سرشان، دانشجویان ستاره دار، تجمع مساوی اغتشاش، ازدواجهای مالی و طلاقهای اقتصادی و عدم توانایی دیالوگ بین جوانان از جمله یک خطیهایی است که این فیلم سعی در مشق آن داشته است.
قصهها که از کستی پر از ستارههای سینمایی بسته شده در قالب فیلم سینمایی نیست و میشود آن را یک مستندنمایی دوست داشتنی تلقی کرد. باز هم مانند خیلی از آثار با این مضمون که در سینمای ایران مُد شده روایت درد دارد و از راه حل یا نمایش راهکار پرهیز کرده که البته با رصد فیلمهای بنی اعتماد جز این هم انتظار نمیرود. بازیگران حرفهای این فیلم اما، در اوج هنرنمایی دیده میشوند و شاهد بازیهای جذاب زیادی در این فیلم هستیم، به جز معدودی از آنها؛
مثلاً نگار جواهریان بازی شلوغ و بیش از حدی دارد و این در مترو تبعات دیگری را خواهد داشت که سکانس مربوطه اینطور نیست، فروتن باز هم در همان قامت ژستیک و تکراریاش ظاهر شده، شریفینیا که اصلاً مناسب نقشش انتخاب نشده نیز، گویی سعی دارد طوری سیگار بکشد که انگار تا به حال نکشیده و این با کاراکترش تناقض دارد و غیره؛ اما در مقابل اپیزود فرهاد اصلانی و فاطمه معتمد آریا بسیار تأثیرگذار است که البته به متن هم مربوط بوده یا صابر ابر که بدون حضور کامل جلوی دوربین، خیلی کافی و مؤثر نقشش را القا کرده است؛ و دیگر بازیهای مناسب.
جدای عناصر استاندارد و مقبول زیادی که بیشتر به بحث فنی برمیگردد، طنز نغزی که به خصوص در سکانس مهدی هاشمی و معجونی دیده میشود هم جذاب است و اگر چنین سکانسی در اواخر فیلم دیده میشد مثل آنتراکتی برای حوصلهی تماشاگر بود. ولی آنچه جای انتقاد دارد بیش از هر چیز به فیلمنامه معطوف است؛ مصلماً تک تک آفات اجتماعی فرهنگی که به آن اشاره شد متناسب با عنوان فیلم، قصههایی پربار برای آثار تصویری دارند ولی خود فیلم هنوز قصهای ندارد! سینما این نیست که بدون یک ساختار مدون و به گفته خود فیلم، مانیفست کنیم و از اخبار تلخ و وحشتناک و آمار تأسفبار مملکت نطق کنیم که صفحه حوادث روزنامهها پر است از این مطالب و مردم بدون هیچ زحمتی در عبور مرور شهروندیشان هم شاهد آنند.
نقاط ضعف دیگری نیز در این فیلم به چشم میخورد؛ مصفا در اولین دیالوگش میگوید "من اینجوری نگاه میکنم" و منظورش با دوربین است؛ این دیگر ماسک تکراری و کهنهایست که امروزه خیلی نوجوانان علاقهمند فیلمسازی هم به چهره دارند و در شأن یک فیلمنامه حرفهای نیست حتی اگر قرار بوده این فیلم به تلویزیون برسد. نوشتن عباراتی در زیر تصویر (شب تهران، هرت آباد و سایهها) غیر سینمایی و زیر سطح آماتور است به خصوص که این موضوع در فیلم هم دیده شده و بازیگر هم سر زبان میآورد و اصلاً هر کسی میداند و میفهمد که یک سازمانِ سازمان نیافته و بی حساب و کتاب، هرت آباد است؛ سینما که جای نوشتن و نطق مستقیم نیست، جای نشان دادن و نمایش است!
کسی که رگ میزند هرگز، و هرگز با پانسمان خونی از بیمارستان مرخص نمیشود که این اشتباه فاحش این فیلم است. دیگر اینکه قرار دادن تصادف (واقعه) به خودی خود یک ضعف است و در این فیلم، مخاطب شاهد است که فروتن به صورتی معجزهوار معصومه را بعد از سالها میبیند؛ به خصوص که اگر این سکانس را از فیلم حذف کنیم چیزی از ماجرا نمیکاهد؛ البته در این فیلم خیلی سکانسها را میشود حذف کرد و اصلاً میشود رخشان بنی اعتماد به جای فیلمسازی روی استیج رفته و بگوید "مردم مشکل دارند" و تمام! دیگر نیازی به اینهمه هزینه و بازیگران گرانقدر و زحمات حواشی تولید فیلم هم نیست.
هرچند آنچه تماشاگران در سالن نمایش میبینند برایشان جالب است، هرچند که فیلم قصهها راست میگوید؛ اعتیاد را یک آدم عادی نمیشناسد؛ "تو نمیتوای بفهمی که ترک کردن یعنی چه؟" و به دریا رفته میداند مصیبتهای طوفان را، و در مورد تمامی معضلات و تیرگیهای جامعه بدون هیچ اغراقی حق با این فیلم است و جامعه بیش از اینها مبتلاست اما سینما هنری است که ساختار و آموزه دارد و به هر حال نمیشود به حجمی از تصاویر که در کنار هم جمع شدهاند گفت "فیلم سینمایی".
سید محمد حسین حسینی
ارسال دیدگاه