پانا گزارش می دهد:

یلدای شیرازی ها/حتی طولانی ترین شب هم به خورشید می رسد

خبرگزاری پانا:شب یلدا یا همان شب چله درازترین شب سال،آخرین روز فصل پاییز و اولین شب فصل زمستان است . ایرانیان از دیرباز بر این باور بوده اند که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلند تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می کردند.

کد مطلب: ۱۶۵۷۵۳
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرگزاری کانون دانش آموزی پانا،جشن شب یلدا یک سنت باستانی و آریایی است و پیروان میتراییسم آن را از هزاران سال پیش در ایران برگزار می کرده اند . یلدا روز تولد میترا یا مهر است. این جشن به اندازه زمانی که مردم فصول را تعیین کردند کهن است. یلدا و مراسمی که در نخستین شب بلند زمستان و بلندترین شب سال برپا می کنند سابقه ای بسیار دراز داشته و مربوط می شود به ایزد مهر. این جشن که یکی از کهن ترین جشن های ایران باستان است در اصطلاح به آن شب چله هم می گویند. چله بزرگ از یکمین روز دی ماه جشن خرم روز تا دهم بهمن که جشن سده است به طول می انجامد و آن را چله بزرگ می نامند به آن دلیل که شدت سرما بیشتر است، آنگاه چله کوچک فرا می رسد که از دهم بهمن تا بیستم اسفند به طول می انجامد و سرما کم کم کاسته می شود.

مردم ایران باستان معتقد بودند که در این شب تاریکی و اهریمن در قوی ترین حالت خود قرار دارد و برای در امان بودن از خطر اهریمن، در این شب همه دور هم جمع می شدند و با برافروختن آتش از خورشید طلب برکت می کردند.

آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است و حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده گویی می کنن.

جشن شب یلدا جشنی است که از ۷ هزارسال پیش تاکنون در میان ایرانیان برگزار می شود. ۷ هزار سال پیش نیاکان ما به دانش گاه شماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است. یکی دیگر از دلایل برگزاری این جشن، شب زادروز ایزدمهر یا میترا است. مهر به معنای خورشید است و تاریخ پرستش آن در میان ایرانی ها و آریایی ها به پیش از دین زرتشت بازمی گردد که پس از ظهور زرتشت این پیامبر او را اهورامزدا تعریف کرد. یکی از ایزدان اهورایی مهر بود که هم اکنون بخشی از اوستا به نامش نامگذاری شده.

یکی از مرسوم ترین آیین شب یلدا گرفتن فال حافظ است . مردم دیوان اشعار لسان الغیب را با نیت بهروزی و شادکامی می گشایند و فال دل خویش را از او طلب می کنند. در برخی دیگر از جاهای ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. بازگویی خاطرات و قصه گویی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه اینها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر آیند و بلندترین شب سال را با شادی و خرسندی به سپیده برسانند.


جشن یلدا در ایران امروز نیز با گردهم آمدن و شب نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می شود.متل گویی که نوعی شعر خوانی و داستان خوانی است در قدیم اجرا می شده است. به این صورت که خانواده ها در این شب گرد هم آمده و مسن ترها برای همه قصه تعریف می کردند.


در سراسر ایران زمین، جایی را نمی یابید که خوردن هندوانه در شب یلدا جزء آداب و شیوه آن نباشد. در جاهای گوناگون ایران، گونه های تنقلات و خوراکی ها به تبع ژیرامون و شیوه زندگی مردم منطقه بهره برده می شود اما هندوانه میوه ای است که هیچ گاه از قلم نمی افتد، زیرا شمار زیادی به این باورند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند سرما و بیماری بر آنها غلبه نخواهد کرد.

شب یلداشیرازی ها


مردم شیراز در شب یلدا به شب زنده داری می پردازند و برخی نیز بسیاری از دوستان و بستگان خود را دعوت می کنند. آنها در این شب سفره یی می گسترانند که بی شباهت به سفره هفت سین نوروز نیست و در آن آینه را جای می دهند. گونه های بی شمار آجیل و تنقلاتی چون نخودچی، کشمش، حلواشکری، رنگینک و خرما و میوه هایی چون انار و به ویژه هندوانه خوراکی های این شب را تشکیل می دهند و حافظ خوانی جزو جدا نشدنی مراسم شیرازی هاست،البته خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز مرسوم است،بلکه رسم کلی چله نشینان شده است.


در آذربایجان مردم هندوانه چله (چیله قارپوزی) می خوردند و باور دارند که با خوردن هندوانه لرز و سوز و سرما به تن آنها تاثیری ندارد.


در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را سوگند می دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغزگردو و نخودچی و کشمش می خورند. در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می کنند و بر این باورند که هرکس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» یکی دیگر از میوه هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می شود، در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می ریزند، خمره را پر از آب می کنند و کمی نمک هم به آن می افزایند و در خم را می بندند و در گوشه یی خارج از هوای گرم اتاق می گذارند، ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می شود. آوکونوس (ازگیل) در اغلب خانه های گیلان تا بهار آینده یافت می شود و هر زمان هوس کنند ازگیل و تازه و پخته را از خم بیرون می آورند و آن را با گلپر و نمک در سینه کش آفتاب می خورند.


بنا به روایتی مردم کرمان تا سحر انتظار می کشند تا از قارون افسانه یی استقبال کنند. قارون در پوشاک هیزم شکن برای خانواده های فقیر تکه های چوب می آورد. این چوب ها به زر دگرگون می شوند و برای آن خانواده، ثروت و روزی به همراه می آورند.


یعقوب طهماسبی ۶۳ساله شهروندی شیراز درمصاحبه با خبرنگارپانا گفت:شب یلدا اقوام دور هم جمع می شوند و آجیل وشیرینی،اناروهندوانه و بعضی ها هم ارده شیره میخورند چراکه معتقدانددر زمستان سرما نمی خورند و گرمیشان نمی شود.


وی در حالی با شوق فراوان درحال توضیح دادن رسومات شب یلدااست افزود:بعضی ها اعتقاد دارند که آینده آنها بافال حافظ رقم می خورد در این شب فال حافظ می گیرند.


او در ادامه گفت:یلدای سال ۹۲مثل یلدای همه ی سال ها است و به این دلیل به شب یلدا شب چله میگویند که چهل روز قبل از عید و اول زمستان است شب چله می گویند و مردم شیراز به خاطر اعتقادشان این شب را جشن میگیرند.

سید مجتبی سجادی ۳۶ساله هم گفت: من که از شهرلامرد مسافری به شیراز هستم اطلاع چندانی از رسم و رسومات شب یلدای شیرازی ها ندارم و در شهر لامرد نیزخیلی به شب یلدا نمی پردازند ولی طبق رسم و رسومات،ایرانی ها در شب یلدا دور هم جمع می شوند وبه خوردن هندوانه،انار،آجیل و...می پردازند.


محمد عیدی ۲۵ساله افزود:من زیادفالنمی گیرم ولی مردم معتقدم اغلب مردم به این خاطر فال می گیرند که آینده ی آن ها را مشخص می کند ولی در اصل همیشه اینطور نیست.


وی درحالی که بسیارمصمم است در پاسخ به سوال رسم و رسوم شیرازی هادر شب یلداچیست گفت:نه تنها مردم شیراز بلکه مردم ایران صله رحم را به جا می آورند به طوری که در این شب خانواده در هر جایی که باشند سعی می کنند در این شب در کنار بزرگ خانواده و فامیل خود مثل پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها باشند و طولانی ترین شب سال را در کنار آن ها باشند و به این دلیل در این شب مردم هندوانه می خورند که دوست دارند در اولین شب زمستان خوراکی های گرم بخورند ولی این موصوع دلیل علمی ندارد.


خبرنگار:مهدی برومندی


ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار