معاون برنامه ریزی اموزشی و توان بخشی سازمان آموزش و پرورش استثنایی:
ساماندهی نیروها قبل از شروع سال تحصیلی ۹۳- ۹۲ /حضور تمامی معلمان در كلاس ها و مدارس استثنایی كشور
خبرگزاری پانا: در آستانه ی بازگشایی مدارس و شروع به كار فعالیت مدارس آموزش و پرورش استثنایی كشور، نشستی دوستانه برگزار شد.
به گزارش سرویس آموزش و پرورش پانا، در آستانه ی بازگشایی مدارس و شروع به كار فعالیت مدارس آموزش و پرورش استثنایی كشور، نشستی دوستانه جهت پاسخگویی به پاره ای از سوالات با اسماعیل برقی معاون برنامه ریزی آموزشی و توان بخشی سازمان آموزش و پرورش استثنایی كشور انجام شده است ایشان در پاسخ به سوالات عنوان كردند:
۱-فعالیت ها و پیشرفت های عمومی سازمان آموزش و پرورش استثنایی كشور در سال های اخیر به چه صورت بوده است ؟
آموزش و پرورش استثنایی بعنوان یك سازمان تخصصی متولی آموزش، پرورش و توان بخشی گروه های مختلف استثنایی شامل دانش آموزان كم توان ذهنی ، آسیب دیده شنوایی ، آسیب دیده بینایی ، معلولین جسمی- حركتی، دارای اختلالات یادگیری، رفتاری و چندمعلولیتی می باشد.
در حال حاضر بالغ بر یكصد هزار نفر دانش آموز در گروههایی كه مورد اشاره قرار گرفت، تحت پوشش ارایه خدمات این سازمان هستند و برنامه و فعالیت های مختلفی مبتنی بر اساسنامه، اهداف و وظایف مربوطه برای این عزیزان انجام می شود . اگر بخواهیم به برخی از این فعالیت ها اشاره كنیم می توان موارد ذیل را بیان كرد:
-تألیف، تولید، چاپ و توزیع كتب درسی و راهنماهای معلم و همچنین مناسب سازی كتب برای برخی از دانش آموزان استثنایی
-اجرای نظام جدید آموزشی در آموزش و پرورش استثنایی همانند آموزش و پرورش عادی
-اجرای برنامه سنجش سلامت جسمانی و آمادگی تحصیلی نوآموزان بدو ورود به مدرسه
-برگزاری مسابقات متعدد ورزشی ، فرهنگی ، اردوها و جشنواره های مختلف
-توسعه آموزش ها بصورت تلفیقی و فراگیر و تحصیل دانش آموزان استثنایی در كنار دانش آموزان عادی
-توجه به آموزش های پیش حرفه ای و متوسطه حرفه ای
-توسعه كمی و كیفی مراكز مشكلات ویژه یادگیری و ارایه خدمات تخصصی به دانش آموزان
-برنامه هوشمندسازی مدارس استثنایی و برنامه ریزی به منظور استفاده از نرم افزارها و درسافزارهای مختلف
-برگزاری جشنواره الگوهای برتر یاددهی و یادگیری در بین تمامی معلمان
-ساماندهی ارایه خدمات توان بخشی و آموزش خانواده در مدارس استثنایی
-برنامه ریزی به منظور تسهیل دسترسی دانش آموزان استثنایی به مراكز آموزش عالی با همكاری سازمان سنجش
-توسعه و آموزش نیروی انسانی از طریق برگزاری دوره های آموزش ضمن خدمت
-برقراری مجدد سنوات ارفاقی و افزایش میزان فوق العاده سختی شرایط كار معلمان استثنایی
-اجرای برنامه های اطلاع رسانی گسترده به منظور اصلاح و تغییر نگرش عمومی نسبت به دانش آموزان استثنایی
و سایر برنامه ها و فعالیت ها كه در حوزه های دانش آموزی، كاركنان و ادارات انجام شده است .
البته اگر چه این اقدامات و فعالیت های در تعلیم و تربیت دانش آموزان استثنایی گام های مؤثری بوده است، لكن برای رسیدن به استانداردهای جهانی، باید فعالیت ها و برنامه های گسترده ی دیگری را نیز به مرحله اجرا گذاشت كه خوشبختانه در اسناد مربوطه پیش بینی شده و برنامه ریزی های لازم صورت گرفته است .
امیدواریم كه با همكاری دستگاه های قانون گذاری و اجرایی و تلاش دست اندركاران در ادارات آموزش و پرورش استثنایی استان ها و مدارس بتوانیم برنامه های پیش بینی شده را به مرحله اجرا بگذاریم .
۲- نحوه ی نظارت بر فعالیت ها و عملكرد انجمن های اولیاء و مربیان مدارس آموزش و پرورش استثنایی در ۲ سال گذشته چگونه ارزیابی می شود ؟
انجمن اولیا و مربیان نقش بسیار پر رنگ و ارزشمندی در نظام تعلیم و تربیت ایفا می كند ، این نقش و اهمیت در آموزش و پرورش استثنایی به دلیل شرایط خاص و ویژه ی آن پر رنگ است .
انجمن اولیا و مربیان كه نهاد منتخبی از اولیا دانش آموزان و دست اندركاران مدرسه است برای تحكیم پیوند خانه و مدرسه ایجاد شده و رسالت مهم آن ایجاد بستر مناسب برای توسعه كیفی مشاركت اولیاء در فرآیند آموزش و پرورش است. مكانیزم برنامه ریزی و نظارت بر فعالیت انجمن های اولیاء و مربیان مدارس استثنایی از طریق تدوین تقویم اجرایی و چاپ كتابچه «راهنمای فعالیت انجمن اولیاء و مربیان ویژه مدارس استثنایی » انجام می شود .
كاربرگ های گزارش گیری ، كاربرگ های نظر سنجی و بازدید همكاران و شركت آنها در مدارس و انجمن ها برای نظارت انجام می شود .
مایل هستم به یكی از كاركردهای انجمن اولیا و مربیان در آموزش و پرورش استثنایی اشاره كنم و آن برگزاری جلسات آموزش خانواده است . پژوهش های متعددی در مورد نقش آموزش خانواده صورت گرفته و حاكی از آن است كه آموزش خانواده باعث توسعه نگرش ها ، اطلاعات و توانمندی های تربیتی اولیاء شده ، همچنین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را به دنبال داشته است .
در آموزش و پرورش استثنایی این آموزش ها با هدف آشنا نمودن خانواده ها با
یژگی های كودكان استثنایی و مراحل مختلف رشد آنها و آگاه ساختن از توانایی ها، رغبت ها و محدودیت های فرزندان جهت سازگاری هرچه بهتر با خود و جامعه انجام می شود .
با انجام این آموزش ها، اعضای خانواده ارتباط بهتری با كودك برقرار می سازند و به عنوان تكمیل كننده خدمات آموزشی و توان بخشی و حامی دست اندركاران مدرسه در مسایل تربیتی می شوند . سازمان آموزش و پرورش استثنایی با توجه به این نقش و با همكاری انجمن اولیاء و مربیان مدارس نسبت به ساماندهی آموزش های خانواده اقدام نموده و برنامه ریزی، حمایت و نظارت دقیق و مستمری براین آموزش ها دارد .
۳ - چه مطالعاتی در زمینه ی ارائه ی راهكارهای مفید برای ترویج فرهنگ مشاركت در مدارس آموزش و پرورش استثنایی انجام شده است ؟
مشاركت بعنوان رویكرد سهیم شدن و سهیم كردن افراد در فرآیند آموزش و پرورش دانش آموزان ، ابعاد و سطوح مختلفی دارد. پژوهش ها نشان داده است كه مشاركت والدین در امور مدرسه موجب نگرش مثبت والدین نسبت به خود ، مدرسه و نقش آنها در رشد و تربیت فرزندانشان می شود.
مشاركت والدین در تصمیم گیری های مدرسه، درك متقابل خانه و مدرسه و همكاری بیشتر، تعهد و اعتماد بین والدین و كادر مدرسه را ایجاد می كند و نتیجه آن رشد تحصیلی و شناختی بیشتر دانش آموزان است.
البته این همكاری و مشاركت در آموزش و پرورش استثنایی به دلیل تأثیر حضور كودك با نیاز ویژه بر خانواده و واكنش های والدین، دارای پیچیدگی های زیادی است و نیاز به اطلاعات و كار بیشتری دارد و زمینه های آن ، تقویت انجمن اولیاء و مربیان ، تشكیل سازمان های مردم نهاد یا انجمن های غیر دولتی با مشاركت والدین و تأكید بر رویكرد خانواده محوری در بیشتر فعالیت های آموزش و پرورش استثنایی است .
مثلاً تصور بفرمایید اگر یك دانش آموز نیاز به خدمات توان بخشی در بخش گفتار درمانی داشته باشد، مسلماً مشاركت خانواده در این فرآیند تضمین كننده رفع مشكل دانش آموز خواهد بود ، چرا كه متخصص گفتار درمانی بعد از شناسایی مشكل ، دستور العمل و تمرین های مربوطه جهت اجرا را به خانواده ارایه می نماید .
از دیگر جنبه های مشاركت در آموزش و پرورش استثنایی تأسیس و راه انداز ی مدارس و مراكز استثنایی غیر دولتی است .
مدارس غیر دولتی استثنایی و مراكز غیر دولتی آموزش و توان بخشی مشكلات ویژه یادگیری در حال حاضر در سراسر كشور فعال است و سازمان آموزش و پرورش استثنایی نیز از تأسیس این مراكز حمایت كرده و صدور مجوز مربوطه را از طریق مراجع قانونی پیگیری می نماید .
۴- چه تمهیداتی برای شروع سال تحصیلی از جانب سازمان آموزش و پرورش استثنایی كشور در نظرگرفته شده است ؟
آغاز سال تحصیلی بعنوان بهار تعلیم و تربیت و شروع دوباره شور و هیاهوی دانش آموزان در مدارس است . آغاز تلاش و كوشش دوباره مدارس بعنوان كانون یاددهی و یادگیری و بوستان علم و دانش در تربیت نسل آینده این مرز و بوم است .
بنابراین فرصت مناسبی است تا همه دست اندركاران به ایفای نقش بیشتر خود بیاندیشند و با همكاری و هم فكری بیشتر، نقش مؤثر و سازنده تری در تعلیم و تربیت دانش آموزان داشته باشند . برای شروع با نشاط و پر طراوت سال تحصیلی در مدارس استثنایی، سازمان در ماه های گذشته تمهیداتی اندیشیده است .
به منظور جایدهی مناسب دانش آموزان و برنامه ریزی های مربوطه، دستور العمل ثبت نام ارسال شده است . همچنین هماهنگی لازم برای چاپ كتب درسی و ارسال آنها صورت گرفته و اغلب كتاب های درسی توزیع شده و مابقی در مرحله دوم توزیع می شود .
با تغییر ساختار نظام آموزشی راهكارهای اجرایی طی دستور العملی به ادارات آموزش و پرورش استثنایی استان ها ارسال شده است تا برنامه ریزی لازم در این زمینه بعمل آید . سازمان بندی مناسب نیروها و ساماندهی مدرسه قبل از شروع سال تحصیلی جدید و حضور تمامی همكاران در پست های تعیین شده در كلاس ها و مدارس استثنایی صورت گرفته و دانش آموزان استثنایی با توجه به شرایط ویژه در كلاس ها جایدهی شده اند و به طور كلی مفاد پروژه مهر برای شروع مناسب سال تحصیلی به مرحله ی اجرا در آمده است .
۵- با توجه به تغییر كتاب های درسی چه تمهیداتی برای معلمان در نظر گرفته اید ؟
درآموزش و پرورش استثنایی از نظر محتوای كتاب های درسی ، دو نوع محتوا وجود دارد ؛ یكی محتوایی كه دانش آموزان عادی استفاده می كنند و سازمان آنها را برای دانش آموزان عزیز استثنایی مناسب سازی می نماید . مثلاً دانش آموزان نابینا این محتوا را به صورت بریل یا صوتی استفاده می كنند و برای دانش آموزان كم بینا كتاب ها به صورت درشت خط ارایه می شود و برای دانش آموزان ناشنوا مكمل ها و كتاب های كمكی عرضه می گردد.
كتاب های دانش آموزان دارای كم توان ذهنی ، محتوای خاصی است كه با توجه به ویژگی های ذهنی و شناختی این عزیزان در سازمان تدوین ، تهیه و تولید می شود و از دوره ی پیش دبستانی تا متوسطه ی حرفه ای شامل ۱۴۸ عنوان می شود .
در كنار كتاب های درسی ،راهنماهای معلم نیز تدوین و ارایه می شود تا همكاران با استفاده از آنها بتوانند فرآیند آموزش را دنبال كنند .
در آموزش و پرورش استثنایی همسو با تغییرات و تحولاتی كه در نظام آموزشی صورت می گیرد این تغییرات دنبال می شود و با توجه به تألیف كتب جدید در برخی از پایه های تحصیلی، دوره های تأمین مدرسی این كتاب ها به صورت متمركز برگزار شده و هم اكنون هم در حال برگزاری است و این مدرسان آموزش های مربوطه را به معلمان در سراسر كشور منتقل می كنند علاوه بر آن ، امكان شركت همكاران در دوره های ضمن خدمت عادی نیز وجود دارد .
ارسال دیدگاه