/یادداشت/
جایگاه پژوهش و پژوهشگاه در آموزش و پرورش
خبرگزاری پانا: امروزه همه كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه با آگاهی از نقش مهم و تعیین كننده پژوهش در توسعه بخشهای مختلف بیشترین توجه و اهتمام خود را صرف تقویت و ارتقای سطح شاخصهای گوناگون پژوهش كردهاند.
به گزارش خبرنگار سرویس آموزش و پرورش پانا، امروزه همه كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه با آگاهی از نقش مهم و تعیین كننده پژوهش در توسعه بخشهای مختلف علمی، صنعتی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و آموزشی، بیشترین توجه و اهتمام خود را صرف تقویت و ارتقای سطح شاخصهای گوناگون پژوهش كردهاند. این كشورها دریافتهاند كه برای رسیدن به رشد و توسعه واقعی و حل و رفع اصولی مسائل و مشكلات، راهی جز سرمایهگذاری در زمینه پژوهش ندارند.
در كنار اعتبارات پژوهشی و هزینه سرانه پژوهشی، نیروی انسانی فعال در بخش پژوهش یكی از عمدهترین شاخصهای كمّی است كه برای ترسیم نظام پژوهشی میتوان از آن بهره گرفت. از این رو غالب كشورهای یاد شده تلاش میكنند بر حجم سرمایهگذاری در كارهای پژوهشی و تربیت نیروی انسانی كارآمد در این حوزه بیفزایند.
استفاده از پژوهش در تحلیل، طراحی، اجرا و ارزشیابی فعالیتهای سازمانی از دیرباز مورد توجه اغلب مدیران سازمانها بوده است. با تدارك برنامههای پژوهشی در درون سازمانها، اطلاعات و دانش مورد نیاز برای تصمیمگیری اثربخش در ابعاد مختلف فراهم میشود. به ویژه در سازمانهایی با اهداف و وظایف پیچیده نظیر آموزش و پرورش، بهرهگیری از پژوهش در هدایت فعالیتها بیش از پیش مورد توجه است.
آموزش و پرورش هم در بُعد تحلیل و طراحی برنامهها و هم در اجرا و ارزشیابی از آنها عموماً با فضای پیچیدهای رو در رو است. پژوهش این پیچیدگی را برای مدیران و برنامهریزان آموزشی قابل فهم میسازد و از این رو تصمیمگیری در این حوزه را كارآمدتر میكند. با تكیه بر یافتههای پژوهشی امكان تدارك مناسب فعالیتها در سطوح مختلف و در جهت نیل به اهداف آموزشی بیش از پیش فراهم میشود.
زمانی به اهمیت تصمیمهای آموزشی بیشتر پی خواهیم برد كه به این نكته توجه كنیم كه هر حركت و هر تصمیم در وزارت آموزش و پرورش از بالاترین سطح اجرایی تا كوچكترین سطح اجرایی كه یك كلاس درس است- بسته به سطح تصمیمگیری- طیف وسیعی از افراد جامعه را در حال حاضر و همچنین كل جامعه آینده را به طور كامل و وسیع تحت تاثیر قرار میدهد. درك این اهمیت، به خودی خود میتواند ما را از اندیشه اتخاذ تصمیمهای عجولانه، شتابزده و بدون دلیل و مدرك باز دارد یا حداقل در صحت تصمیمهای اتخاذ شده شك و تردید ایجاد كند.
برخورد سادهاندیشانه و نسنجیده وزیر آموزش و پرورش دولت دهم با مسائل پیچیده آموزش و پرورش و پیامدهای زیانبار آن موجب نگرانی بسیاری از دلسوزان و صاحبنظران حوزه تعلیم و تربیت شده است. رفع این نگرانی جز متوسل شدن به پژوهش، حتی در مورد سادهترین مسائل آموزش و پرورش، ممكن نیست. اگرچه پژوهش به عنوان فعالیتی ضروری در بخشهای مختلف وزارت آموزش و پرورش از دیرباز مورد توجه بوده و در زمان تصدی نجفی، با تأسیس پژوهشكده تعلیم و تربیت، به اوج خود رسید.
این پژوهشكده در دوره دولت اصلاحات با چند پژوهشكده دیگر ادغام و به پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرروش تبدیل شد. این پژوهشگاه با چهار پژوهشكده در تهران و یك مركز پژوهشی در تبریز، علاوه بر هماهنگی و نظارت بر فعالیت شوراهای تحقیقات استانها و همچنین مركز ملی آزمونهای تیمز و پرلز و با دارا بودن بیش از ۵۰ عضو هیأت علمی و كارشناس پژوهشی، با تصمیم شتاب زده جناب آقای حاجی بابایی وزیر وقت آموزش و پررورش در سال ۱۳۹۰ با سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ادغام گردید. این اقدام، استقلال علمی و مالی پژوهشگاه را از بین برده و استعداد خدمترسانی آن به كل بدنه آموزش و پرورش را با مشكلاتی مواجه ساخت.
بررسی وضعیت موجود پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش به عنوان عقل منفصل مدیران ارشد نظام آموزشی و مرجع علمی برای سیاستگذاری در كل بدنه وزارت آموزش و پرورش نشان میدهد كه هم اكنون در مسیر انجام مأموریتها و وظایف خود با مسائل قابل تأملی روبه روست و بی توجهی به وضعیت آن میتواند نظام آموزشی را از دسترسی به ایدههای ناب، مشاوره و تصمیمهازیهای علمی و اثربخش و نتایج پژوهشهای كارآمد محروم سازد.
در بند ۱۳-۵ برنامه پیشنهادی نجفی وزیر پیشنهادی دولت تدبیر و امید به صراحت به «بازنگری در جایگاه و ماموریت پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش از نهاد زیر مجموعه سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی به نهاد مشرف به کل دستگاه » اشاره شده بود كه عدم رأی اعتماد مجلس، به انتخاب سرپرست وزارت آموزش و پروش منجر شد. اینك با توجه به سوابق و اشراف فانی به مسایل آموزش و پرورش و مطالبات فرهیختگان و بدنه كارشناسی وزارت آموزش و پرورش، انتظار میرود ایشان در خصوص احیای جایگاه پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش تدابیر مؤثر اتخاذ نمایند.
ارسال دیدگاه