گزارش پانا از بیتوجهی همه جانبه به ابعاد اقتصادی مالیات در نظام اقتصا
مغفول ماندن نقش هدایتگری اقتصادی مالیاتها/ تبدیل مالیات ابزاری برای کسب درآمد
خبرگزاری پانا: هر نظام مالیاتی وظایف متعددی را بهعهده دارد که تامین هزینههای دولت، تنها یکی از آنها محسوب میشود اما متاسفانه در کشور ما به ابزار مالیات تنها به عنوان وسیله ای برای درامد زایی دولتی نگاه شده و نقش اصلی این ا بزار مغفول مانده است .
به گزارش خبرنگار اقتصادی پانا، از مهمترین وظایف نظامهای مالیاتی، هدایت اقتصاد در مسیر درست آن است. در واقع اهرم مالیات یکی از موثرترین ابزارها در هدایت اقتصاد کشور بهشمار میرود که کشورهای غربی با استفاده درست از آن توانستهاند به پیشرفتهای اقتصادی بزرگی نایل آیند.
در واقع دولتها با استفاده از نظام مالیاتی، حاکمیت خود را در کشور اعمال کرده و به اقتصاد کشور برای رسیدن به هدفهای ملی جهت میدهند.
با بهکارگیری اهرمهای هدایت اقتصاد در نظام مالیاتی، میتوان بر بسیاری از مشکلات اقتصاد کشور فائق آمد و بهکارگیری درست این ابزار ، میتواند در موفقیت دولتها در به سامان رساندن اقتصاد نقشی اساسی داشته باشد. نظامهای مالیاتی، نرم افزار دولتها برای ارشاد و هدایت اقتصاد کشور برای بهرهگیری از تمام توان اقتصاد است و میتواند در صورت برنامهریزی و تدوین درست آن، با توجه به هدفها و نیازها و همچنین چشم انداز آینده، با نگرش به روندهای موجود در جهان، اقتصاد کشور را بهصورت آرام، متین و قانونمند بهسوی پیشرفت و تعالی سوق دهد.
نظامهای مالیاتی هم چنین قادرند که در حل و تخفیف مسائل و مشکلات کوتاهمدت و بلندمدت اقتصادی و اجتماعی کشورها، کمکهای بسیاری انجام دهند.اما نظام مالیاتی در کشور با وجود پیشرفت های حاصل شده در سالهای اخیر با دشواری ها و ضعفهایی مواجه است .
مرتضی عمادزاده عضو هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی در این خصوص در گفت وگو باخبرنگار اقتصادی پانا ، اظهار کرد: در نظام مالیاتی کشور به این دلیل که نمی توان درآمدها را به درستی احراز کرد ، مشکلات فراوانی وجود دارد و سهم مالیات ها از بودجه عمومی و تولید ناخالص ملی ناچیز است .
وی افزود: این درحالی است که مالیات ها در همه جای دنیا حدود ۹۰ درصد بودجه دولت و حدود ۴۰ درصد ناخالص ملی را به خود اختصاص می دهد و به دلیل ظرفیت های پر نشده در اقتصاد ایران سهم درآمدها در تولید ناخالص ملی حدود ۱۱ درصد است .
عمادزاده افزود: عدم توانایی دولت در احراز درامدها ،بی علاقگی مردم به پرداخت مالیات ها و عدم اعتقاد مردم به عدالت مالیاتی ،باور مردم به عدم شفافیت مالیاتی به دلیل عدم ارایه گزارشهای دقیق مالیاتی از سوی دولت و مجموعه ای از عوامل و دلایل موجب شده است تا سهم مالیات ها در اقتصاد ایران چندان قابل توجه نباشد .
این اقتصاد دان عنوان کرد: درآمد نفت یکی از دلایل مهم رشد نیافتگی درآمدهای مالیاتی است به این دلیل که درآمد نفت سهل الوصول و کسب درآمدهای مالیاتی از پیچیدگی هایی برخوردار است .
عمادزاده بیان کرد: دولت روش های ساده را به روشهای پیچیده مالیاتی ترجیح می دهد بدون آنکه به عواقب آن بیندیشد .
این کارشناس مسایل اقتصادی خاطرنشان کرد: باید به موضوع مالیات ها مانند سهم پذیری اجتماعی مردم نگریسته شود و مردم با پذیرش پرداخت مالیات سهمی را در توسعه کشور بپذیرند اما این امر تنها در شرایطی محقق می شود که به دو موضوع عادلانه بودن و شفافیت محل هزینه کرد آن اطمینان کافی داشته باشند .
وی اضافه کرد: در شرایط حاضر بخش عمده ای ازمالیات ها از حقوق بگیران و کارمندان دریافت می شود که دارای درآمدی شفاف هستند و سازمان های پرداخت کننده حقوق مکلفند ابتدا مالیات حقوق بگیران را کسر و پس از آن حقوق افراد را پرداخت کنند .
عماد زاده بیان کرد: این در حالی است که افرادی که درآمدهای بسیار دارند مالیات حقه دولت را پرداخت نمی کنند و مردم این بی عدالتی مالیاتی را ناشی از ضعف عملکردی دولت می دانند .
این کارشناس مسایل اقتصادی تصریح کرد: نتیجه این شرایط موجب شده تا دولت از گروههایی که قادر است مالیات اخذ کند ، سهمی قابل توجه کسب و از گروههایی که توانایی فرار مالیاتی را دارند چشم پوشی کند .
عماد زاده اظهار کرد: نکته قابل توجه این است که تا زمانی که دولت به پول آسان نفت دسترسی دارد و خود را از مالیات مردم مستغنی می بیند ، خصلت پاسخگویی به مردم تقویت نمی شود به این دلیل که دولت حیات خود را در درآمدهای مالیاتی نمی بیند و دسترسی به درآمد نفت موجب نمی شود که دولت به مسوولیت های اساسی خود عمل کند .
وی عنوان کرد: برای اینکه مشکل کنونی برطرف شود باید حرکت های چند جانبه شکل گیرد که یکی از آنها اقدام مجلس است تا وضع درآمدها و وصول مالیات ها را جزو تکالیف عمده دولت کند تا همواره نسبتی متناسب میان این دو برقرار باشد .
این کارشناس مسایل اقتصادی تصریح کرد: در طی یک برنامه میان مدت باید دسترسی دولت به منابع نفتی کاهش یابد و اتکا به منابع مالیاتی افزایش یابد .
وی در پاسخ به این پرسش که چه زمینه هایی موجب می شود تا فرارهای مالیاتی در کشور تشدید شود ،عنوان کرد: حتی پیش از انقلاب پرداخت مالیات در ذهن مردم تبدیل به یک حرکت غیر شرعی بدل شده بود و مردم تمایل دارند این تفکر را تغییر ندهند و اینگونه فرهنگ سازی شده که دولت به ازای مالیاتی که دریافت می کند خدمات مناسب را ارایه نمی دهد به همین دلایل فرار مالیاتی در سطوح خرد و کلان به چشم می خورد .
عماد زاده تصریح کرد: مردم به عدالت مالیاتی اعتقادی ندارند و به دلیل عدم شفافیت محل هزینه کرد مالیات ها ، کمتر به پرداخت مالیات ها اعتقاد وجود دارد و یک اقدام فرهنگی بسیار گسترده نیاز است تا این باور در مردم تغییر کند .
این کارشناس مسایل اقتصادی در پاسخ به این سوال که بسیاری ضعف قوانین مالیاتی را پاشنه آشیل نظام مالیاتی درکشور می دانند ، خاطرنشان کرد: نظام مالیاتی کشور نیازمند بازبینی بزرگ است که باید با نظر کارشناسان داخلی و خارجی صورت گیرد و الگو گیری از کشورهای موفق در این زمینه می تواند کمک بزرگی داشته باشد .
وی اظهار کرد:باید در بازنگری قانون مالیات ها مفرها و راههای گریز و خلاء های نظام مالیاتی کشور را پر کرد و باید از متخصصان اصناف و مشاغل دراین زمینه بهره برد وبا بهره گیری از تجربیات کشورهای دیگر اقدامی مجموعه نگر انجام داد .
این کارشناس مسایل اقتصادی بیان کرد: انجام این حرکت جامع نیاز به کار گروهی دارد و رسیدن به این شرایط نیازمند بهره گیری علمی از تجربیات تمامی اصناف است .
عمادزاده در پاسخ به این پرسش که برخی از تولید کنندگان شرایط تولید را برای افزایش مالیات مناسب نمی دانند ، عنوان کرد: تولید کنندگان متناسب با درآمدی که کسب می کنند مالیات پرداخت می کنند و باید درآمد واقعی آنها ثابت شود .
وی افزود: قانون مالیات طبقات مالیاتی تعریف کرده است و اگر شرایط تولید به گونه ای است که تولید کنندگان درآمد کمتری کسب می کنند به همان نسبت درآمد دولت نیز کاهش می یابد .
این کارشناس مسایل اقتصادی تصریح کرد: اینکه برخی تولید کنندگان مدعی هستند با توجه به شرایط نامناسب تولید باید مالیات کمتر پرداخت کنند ، فرافکنی است .
وی در پاسخ به این پرسش که با اتخاذ چه راهکارهایی می توان نظام اطلاعات درآمدی را در کشور پیاده سازی کرد ،بیان کرد: اصرار بر استمرار دقیق نظام مالیات بر ارزش افزوده می تواند به حجم مالیات فعالان اقتصادی کمک کند که گامی موثر در این جهت است و اقدامی که از سالهای گذشته اغاز شده همکاری صمیمانه با اصناف است تا احراز درست درآمد مشاغل امکان پذیر شود .
عمادزاده خاطرنشان کرد: دولت باید با مجموعه اقدام هایی سبب شود تا مردم به این باور برسند که عدالت و شفافیت مالیاتی وجود دارد و در قبال مالیات دریافتی خدمات معینی به مردم ارایه می شود .
براساس این گزارش متاسفانه نظام مالیاتی ایران، با وجود پیشرفتهای دهه اخیر نسبت به قبل از آن، هنوز به عنوان یک منبع درآمد برای دولتها عمل میکند و سایر جنبههای آن، از جمله هدایت اقتصاد، مورد توجه نبوده است.
اقدامات معدودی که در نظام مالیاتی کشور برای هدایت اقتصاد صورت گرفته نیز چندان مثمر ثمر نبود. از جمله این اقدامات میتوان معافیت بخش کشاورزی از مالیات، معافیت ده ساله شرکتها و کارخانهها در مناطق محروم و نظیر آن را نام برد که در عمل نتوانسته است تحول قابل قبولی در اقتصاد ایران ایجاد نماید.
/ گزارش از ناهید شمشیری/
ارسال دیدگاه