نیم نگاهی به آموزش و پرورش استثنایی-۱
تشریح وضعیت تحصیلی هفت گروه دانشآموز استثنایی/دستیابی به برنامه درسی عمومی برای این دانشآموزان
خبرگزاری پانا: آموزش و پرورش استثنایی بر مبنای برنامه های مجزا و موازی یك مدرسه طراحی شده تا كودكان و دانش آموزان با نیازهای ویژه نیز بتوانند به برنامۀ درسی عمومی دست پیدا كنند.
به گزارش خبرنگار آموزش و پرورش پانا، آموزش و پرورش استثنایی برنامهها و تكالیفی است كه شامل مدارس، كلاسهای خاص و برنامه ها و خدمات طراحی شده برای رشد ظرفیت آموزشی كودكان و دانشآموزان استثنایی می شود.
این آموزش كه به منظور یكسان سازی منابع قابل تغییر و انعطاف پذیر و خدماتی كه بتواند كودكان ناتوان را مورد حمایت قرار دهد، بر مبنای برنامه های مجزا و موازی یك مدرسه طراحی شده تا كودكان و دانشآموزان استثنایی نیز بتوانند به برنامۀ درسی عمومی دست پیدا كنند.
آموزش وپرورش استثنایی محدود به جایگزینی دانش آموزان در مدارس و كلاس های خاص بر حسب توانمندی ها ، تفاوت ها ونیازهای آنها نمی شود. این آموزش با درگیر ساختن آموزش عادی خدمات و آموزش های ویژه را در مدارس و سایر مكان ها فراهم می کند.
دانش آموزان استثنایی افرادی هستند كه با چالش ها و ناتوانی هایی در زمینه های یادگیری، ارتباط و رفتار سازشی و هیجانی، رشد جسمی، نیازهای مراقبت و سلامت روبرو هستند. مشكلات آموزشی و رشدی ناشی از ناتوانی این دانش آموزان كه به وسیله ارزیابی تعیین شده، در حدی است كه یك برنامه طراحی شده برای دانش آموزان عادی نمی تواند پاسخگوی نیازهای آنها باشد. مشكلات مانع یادگیری شده یا روی عملكرد آموزشی كودك اثر نامطلوب می گذارد. این دانش آموزان برای این كه بتوانند از آموزش بهره ببرند، نیازمند تغییراتی در محیط و منابع و برنامه های آموزشی و ارایه خدمات درمانی و توان بخشی هستند.
تعیین میزان شیوع هر ناتوانی با مشكلاتی نظیر تنوع معیارها و فنون و ابزارهای مورد استفاده برای شناسایی همراه است. برآوردها نشان می دهد یك نفر از هر شش دانش آموز حاضر در مدارس دارای مشكل هستند. این میزان ۲.۱۵ درصد سنین ۶ تا ۱۸ سال را شامل می شود، اما فقط سه درصد این دانش آموزان نیاز به آموزش خاص دارند و یك درصد نمی توانند در ارزیابی های طراحی شده برای دانش آموزان عادی شركت كنند.
تـوصیف دقیق ویژگی های تمام افراد با این ناتوانی ها دشوار است. كـودكان و دانش آموزان دامنه وسیعی از ویژگی ها را برحسب نوع و شدت ناتوانی و سن، نشان می دهند. در حقیقت، تفاوت میان افراد با ناتوانی بیش از شباهت های آنها است. از این رو طبقه بندهای متفاوتی از دانش آموزان استثنایی شده است. مشهور ترین طبقه بندی به گروه های اتیسم، عقب ماندگی ذهنی خفیف، آسیب گفتار یا زبان، ناتوانی یادگیری ویژه، آسیب شنوایی، آسیبهای ارتوپدی، آسیب سلامت، آسیب بینایی، آشفتگی هیجانی ناتوانی های هیجانی، چند معلولیتی یا ناتوانی های چند گانه، تقسیم می شود.
یادآور می شود در كشور ما با ادغام گروه ها، هفت گروه دانش آموزان كم توان ذهنی، دانش آموزان آسیب دیده شنوایی، دانش آموزان آسیب دیده بینایی، دانش آموزان دارای مشكلات ویژه یادگیری، دانش آموزان دارای مشكلات رفتاری و هیجانی، دانش آموزان معلول جسمی ـ حركتی و دانش آموزان چند معلولیتی، خدمات دریافت می کنند.
اهداف آموزش وپرورش استثنایی همان اهداف آموزش وپرورش عادی است، اما هدف اصلی آن به شكل خاص فراهم ساختن گستره ای از حمایت ها و خدمات انفرادی برای كمك به آموزش وپرورش دانش آموزان استثنایی به طریقی است كه تفاوت ها و نیازهای آنها مد نظر قرار گیرد به گونه ای كه بتوانند از برنامه درسی عمومی استفاده كنند. درواقع زمانی این هدف محقق می شود كه كودكان و دانش آموزان روابط مثبت برقراركنند، دانش ها و مهارت ها را یاد بگیرند و به كار ببرند، اقدام مناسبی را برای برآورد نیازهای خود انجام دهند و برای انتقال به مراحل بعدی زندگی و یا بزرگسالی آماده باشند.
دانشآموزان استثنایی به صورت های مختلف مدارس عادی، كلاس های آموزش مرجع در مدارس عادی، كلاس های ویژه درمدارس عادی، كلاس های ویژه در مدارس خاص، مدارس روزانه و شبانه روزی خصوصی و دولتی، كلاس های ویژه مراكز درمانی وبیمارستانی ومراكز اختلالات یادگیری و كلاس های آموزش سیار در خانه و مراكز بهزیستی، جایگزین می شوند كه نشان دهنده نیازها و توانمندی های گوناگون این كودكان و دیدگاه های مختلف درخصوص آموزش آنها است.
برنامههای زیادی برای آموزش دانشآموزان استثنایی وجود دارد. این برنامه ها برای آموزش متناسب با سن طراحی میشود و مناسب با توانایی های هوشی، جسمی و اجتماعی و علایق كودك شكل می گیرد. فراهم ساختن برنامه های بسیار ساختارمند با اهداف روشن، خاص و معین كه تمركز آن بر نیازهای فردی هر كودك و آموزشی كه در واقع گام به گام است، از ویژگی های برنامه های موفق است. برای هر دانش آموز معمولاً اهداف و روش های آموزشی متفاوتی مورد نیاز است، از این رو دانش آموزانی كه از توانمندی های كمتری برخوردارند از برنامه های آموزشی خاص خود بهره مند می شوند.
تمركز این برنامه در طی سال های ابتدایی بر رشد مهارت های تحصیلی و رشد ارتباط عملی است. به علاوه بر مهارت های زندگی روزمره تأكید می شود كه برای كمك به مشاركت دانش آموز در فعالیت های اجتماعی و اوقات فراغت است. در طی سال های میانی تحصیل تأكید از روی برنامههای مهارت های عملی به مهارت های حرفه ای تغییر می كند و دانش آموز و خانواده اش برنامه ریزی برای انتقال به زندگی بزرگسالی را شروع می كنند. برنامه هایی كه برای دانش آموزان كه از توانایی ذهنی عادی برخوردار هستند، در نظر گرفته می شود مشابه به سایر دانش آموزان است اما برحسب ویژگی ها و نیازها و توانمندی های آنها مناسب سازی می شود.
به طور كلی یك روش آموزشی خاص برای همه كودكان با ناتوانی های مختلف مناسب نیست. از این رو فرایند آموزش خاص، به شكل مطلوب، درگیر طراحی و بازبینی منظم روش های معلمان، مواد و تجهیزات انطباقی و سایر مداخلات طراحی شده برای كمك به یادگیری و تامین نیازهای ویژه است. مواد آموزشی مناسب سن، به اندازه تجربیات موفق و تحریك دانش آموز مهم هستند. به جای تأكید بر محدودیت های كودك، باید بر آنچه دانش آموز در یك موقعیت معین می تواند انجام دهد تأكید شود، باید از پافشاری در مورد راهبردهای آموزشی ناموفق، خودداری شود، تجربیات عملی در محیط های طبیعی مبتنی بر تجربیات زندگی روزانه مهم هستند. بیش یادگیری (تمرین و اصلاح مهارت بعد از اینكه ظاهراً مهارت كسب شده است) اهمیت دارد و ممكن است تكرار زیاد ضروری باشد.
خدمات آموزشی ویژه دانش آموزان استثنایی شامل مهارت های جبرانی یا تحصیلی عملی، تحرك و جهت یابی، مهارت های تعامل اجتماعی، مهارت های زندگی مستقل، مهارت های اوقات فراغت ـ تفریح، آموزش شغلی، استفاده از فن آوری كمكی و مهارت های كارایی حسی است.
مهارت های جبرانی مهارت هایی هستند كه امكان برابری فرصت ها را فراهم می كنند، برای مثال شامل بریل، مهارت های دست نویسی، تجربیات یادگیری مانند رشد مفاهیم، درك فضایی، مهارت های سازماندهی و مطالعه، مهارت های سخن گفتن و گوش دادن و انطباقهای ضروری برای دستیابی به تمام سطوح موجود در برنامه اصلی است.
برنامه توان بخشی دانش آموزان استثنایی به دو نوع برنامه های کودک محور و برنامه های خانواده محور تقسیم می شود که برنامه های کودک محور با برنامه های تحریك آموزش كودك شروع می شود و به مرور خدمات توان بخشی و درمانی، مراقبت های بهداشتی، فیزیوتراپی، كاردرمانی، زبان و گفتار درمانی به آن اضافه می شود و برنامههای خانواده محور شامل برنامه های خانواده محور شامل آموزش خانواده و مشاوره با والدین است.
ارسال دیدگاه